Κύριες συντάξεις – άθλια φιλοδωρήματα

πηγή: Κόντρα

(3 άρθρα από την Κόντρα, με κλικ στον τίτλο του άρθρου κατευθύνεσθε στην πηγή)

Small_img_25332
Πριν πούμε οτιδήποτε άλλο για το σχέδιο Κατρούγκαλου για το Ασφαλιστικό, πρέπει να σημειώσουμε ότι αυτό το σχέδιο φτιάχτηκε έτσι ώστε να έχει προπαγανδιστικά «πιασίματα». Κυριότερο απ’ αυτά είναι το ότι δε θα μειωθούν οι συντάξεις που καταβάλλονται στους σημερινούς συνταξιούχους. Αυτά τα «πιασίματα» θα φύγουν όταν συνταχθεί νομοσχέδιο και πάρει το δρόμο για τη Βουλή. Και δε θα είναι αυτό αποτέλεσμα της «αδιαλλαξίας της τρόικας». Είναι θέση της συγκυβέρνησης ότι πρέπει να πετσοκοπούν και οι σημερινές συντάξεις, με το κόλπο του επανυπολογισμού τους, όπως δήλωνε ο Κατρούγκαλος στις 15 Σεπτέμβρη, τότε που παρουσίαζε το πόρισμα της περιβόητης «επιτροπής σοφών».

Ομως, ακόμα και μ’ αυτά τα προπαγανδιστικά «πιασίματα», το σχέδιο Κατρούγκαλου είναι ανατριχιαστικό. Βαθαίνοντας την ανατροπή που ξεκίνησε με το νόμο Λοβέρδου-Κουτρουμάνη, οδηγεί σε συντάξεις-φιλοδωρήματα άθλιου επιπέδου και σε συνδυασμό με κάποιες διατάξεις, απ’ αυτές που δεν απασχολούν τη δημόσια συζήτηση, οδηγεί στην επί της ουσίας εξαφάνιση της κοινωνικής ασφάλισης, όπως αναλυτικά γράφουμε στη σελίδα 11.

– Οι νόμοι Λοβέρδου-Κουτρουμάνη μοίραζαν τη χορηγούμενη σύνταξη σε δυο κομμάτια. Ενα κομμάτι για την περίοδο ασφάλισης που διανύθηκε μέχρι τις 31.12.2010, το οποίο υπολογιζόταν με τις παλιές διατάξεις, και ένα κομμάτι για την περίοδο ασφάλισης από την 1.1.2011 μέχρι τη μέρα συνταξιοδότησης, το οποίο υπολογιζόταν με τις νέες διατάξεις. Αυτές οι νέες διατάξεις εξαϋλώνουν τη σύνταξη, δεδομένου ότι οι συντάξιμες αποδοχές υπολογίζονται με το μέσο όρο ολόκληρου του ασφαλιστικού βίου (και χαμηλότερους συντελεστές αναπροσαρμογής για κάθε έτος), ενώ τα ποσοστά αναπλήρωσης μειώθηκαν δραματικά.

Το σχέδιο Κατρούγκαλου έρχεται να καταργήσει αυτό το διαχωρισμό της σύνταξης σε δυο κομμάτια. Οσοι θα συνταξιοδοτούνται πλέον θα δουν τη σύνταξή τους να υπολογίζεται με το μέσο όρο των αποδοχών ολόκληρου του εργασιακού τους βίου (άρα οι συντάξιμες αποδοχές τους θα υποστούν τεράστια μείωση) και με τα νέα, εξαιρετικά μειωμένα ποσοστά αναπλήρωσης. Αυτό σημαίνει ότι οι νέοι συνταξιούχοι θα υποστούν τεράστιες μειώσεις στις συντάξεις που θα έπαιρναν. Μειώσεις που δεν μπορούν να υπολογιστούν με ακρίβεια, αλλά σίγουρα ξεπερνούν κατά πολύ το 15%-30% που ακούγεται.

Για παράδειγμα, εργαζόμενος που πρωτοασφαλίστηκε το 1981 και συνταξιοδοτείται το 2016 με 35 χρόνια ασφάλισης, με το νόμο Λοβέρδου-Κουτρουμάνη θα έπαιρνε σύνταξη για 29 χρόνια ασφάλισης (1981-2010) με το παλιό σύστημα και για 6 χρόνια ασφάλισης (2011-2016) με το νέο σύστημα. Το δεύτερο κομμάτι της σύνταξης θα ήταν μειωμένο κατά 80% περίπου σε σχέση με το παλιό σύστημα. Με το σχέδιο Κατρούγκαλου, αυτός ο εργαζόμενος θα βγει στη σύνταξη με 35 χρόνια ασφάλισης υπολογισμένα όλα με το νέο σύστημα. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, ότι η σύνταξή του θα υποστεί μείωση πολύ πάνω από 30%, σε σχέση με τη σύνταξη που υπολόγιζε να πάρει με βάση το νόμο Λοβέρδου-Κουτρουμάνη, γιατί θα μειωθούν δραματικά οι συντάξιμες αποδοχές του.

– Αυτή είναι η πρώτη μεγάλη ανατροπή που φέρνει το σχέδιο Κατρούγκαλου. Οι νέοι εργαζόμενοι, όσοι πρωτοασφαλίστηκαν μετά την 1.1.2011, αλλά και αυτοί που είχαν λίγα χρόνια ασφάλισης μέχρι 31.12.2010, είχαν ήδη προγραφεί με το νόμο Λοβέρδου-Κουτρουμάνη. Αυτοί, όμως, θα αργήσουν να βγουν στη σύνταξη. Για παράδειγμα, ένας που πρωτοασφαλίστηκε το 2011 και ήταν τότε 18 ετών, θα βγει στη σύνταξη το 2058 (τότε θα είναι 67 ετών). Κι αν εργάζεται συνεχώς, θα βγει στη σύνταξη το 2055 (62 ετών με 40 πλήρη έτη ασφάλισης). Αυτός δεν μπορεί να παράξει άμεσο δημοσιονομικό κέρδος.

Κέρδος για τον καπιταλισμό μπορούν να παράξουν εκείνοι που θα βγουν στη σύνταξη τα επόμενα χρόνια και έχουν το μεγαλύτερο διάστημα του ασφαλιστικού τους βίου πριν το 2011. Καταργώντας τον παλιό τρόπο υπολογισμού γι’ αυτό το κομμάτι της σύνταξης, θα μειωθούν δραματικά οι συντάξεις αμέσως. Από το 2016! Αυτό είναι το «μυστικό» του σχεδίου Κατρούγκαλου.

Για να γλυκάνει λίγο το χάπι και να δημιουργήσει βάση δημαγωγίας, το σχέδιο Κατρούγκαλου προβλέπει ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης σε σχέση με τους νόμους Λοβέρδου-Κουτρουμάνη. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι αυτά τα ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης θα παραμείνουν μέχρι το τέλος, όμως ακόμη κι αν παραμείνουν ως έχουν, δεν μπορούν ν’ αντισταθμίσουν την τεράστια μείωση που θα υποστούν οι συντάξεις.

– Ομως, το σχέδιο Κατρούγκαλου δεν πετσοκόβει μόνο τις συντάξεις αυτών που θα βγουν στη σύνταξη το 2016 και τα αμέσως επόμενα χρόνια και έχουν διανύσει το μεγαλύτερο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου μέχρι 31.12.2010. Πετσοκόβει και τις συντάξεις όσων έχουν ήδη βγει στη σύνταξη, όποτε και αν βγήκαν. Ολες οι συντάξεις θα επανυπολογιστούν με το νέο σύστημα! Η σύνταξη που θα «δικαιούται» ο συνταξιούχος δε θα είναι αυτή που παίρνει (μετά τα απανωτά πετσοκόμματα της τελευταίας πενταετίας), αλλά αυτή που θα επανυπολογιστεί με το νέο σύστημα! Καταλαβαίνετε για τι πετσοκόμματα μιλάμε σ’ αυτή την περίπτωση.

– Επειδή αυτός ο εφιάλτης δε θα μπορέσει να κρυφτεί, όσους απατηλούς πίνακες κι αν διανείμει ο Κουτρουμάνης (γι’ αυτή την απάτη γράφουμε αναλυτικά εδώ, που έσπευσε να στηρίξει με τον τρόπο του τους Τσιπροκαμμένους, το σχέδιο Κατρούγκαλου παίζει προπαγανδιστικά με την περιβόητη «προσωπική διαφορά». Η σύνταξη, λένε, δε θα περικοπεί, αλλά η διαφορά που θα προκύψει ανάμεσα στο ποσό της σύνταξης που θα βγει με τον επανυπολογισμό και στο ποσό της σύνταξης που παίρνει ο συνταξιούχος, θα εξακολουθήσει να δίνεται ως «προσωπική διαφορά», η οποία θα καταβάλλεται μέχρι το 2018, ενώ μετά θα απομειώνεται μέχρι η σύνταξη να εξομοιωθεί με τις συντάξεις των νέων συνταξιούχων, οι οποίες… θα αυξάνονται.

Οι «προσωπικές διαφορές» είναι δύο ειδών.

– Η πρώτη κατηγορία είναι η «προσωπική διαφορά» για τους ήδη συνταξιούχους, των οποίων οι συντάξεις θα επανυπολογιστούν με το νέο σύστημα. Αν η συγκυβέρνηση επιθυμεί να μην πετσοκοπούν άλλο οι συντάξεις των ήδη συνταξιούχων, προς τι ο αναδρομικός επανυπολογισμός των συντάξεων και ο χωρισμός τους σε δυο τμήματα, την «κανονική» σύνταξη και την «προσωπική διαφορά»; Θα μπορούσε απλώς να πει ότι οι ήδη χορηγούμενες συντάξεις δε θίγονται, τελεία και παύλα. Αν δεν έχει σκοπό να πετσοκόψει τις ήδη χορηγούμενες συντάξεις, γιατί να φορτώσει τον (υποστελεχωμένο) μηχανισμό των ασφαλιστικών ταμείων με το τεράστιο φορτίο του επανυπολογισμού όλων των συντάξεων που έχουν χορηγηθεί μέχρι τώρα;

Οπως δείχνουμε στη διπλανή στήλη, οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί με το τρίτο Μνημόνιο για το Ασφαλιστικό (0,25% του ΑΕΠ το 2015 και 1% του ΑΕΠ το 2016) δε βγαίνουν χωρίς να περικοπούν οι ήδη χορηγούμενες συντάξεις. Το μόνο που μένει να μάθουμε είναι πώς ακριβώς θα γίνει η περικοπή. Η «προσωπική διαφορά», που θα παρουσιάζεται σαν χάρισμα στους συνταξιούχους, σαν κάτι που δεν το δικαιούνται αλλά το πήραν χαριστικά από τις παλαιότερες κυβερνήσεις, θα είναι μια δεξαμενή άντλησης περικοπών και τα επόμενα χρόνια.

– Η δεύτερη κατηγορία «προσωπικής διαφοράς» αφορά όσους θα συνταξιοδοτηθούν με το νέο σύστημα το 2016, το 2017 και το 2018. Οσοι συνταξιοδοτηθούν το 2016 θα πάρουν το μισό της διαφοράς, όσοι συνταξιοδοτηθούν το 2017 θα πάρουν το ένα τρίτο της διαφοράς και όσοι συνταξιοδοτηθούν το 2018 θα πάρουν το ένα τέταρτο της διαφοράς. Εισάγεται, δηλαδή, ένα είδος μεταβατικής διάταξης, ώστε όσοι συνταξιοδοτηθούν την περίοδο 2016-18 να έχουν μικρότερες απώλειες σε σχέση με όσους θα συνταξιοδοτηθούν τα επόμενα χρόνια.

Δεν είναι βέβαια καθόλου σίγουρο ότι στο τέλος θα παραμείνουν αυτές οι «προσωπικές διαφορές» (το πιθανότερο είναι, αν παραμείνουν, να είναι μικρότερες), όμως ακόμα κι αν παραμείνουν διαφέρουν όσο η νύχτα από τη μέρα από μια παλιά ασφαλιστική αρχή που έλεγε «δε θίγουμε ώριμα ασφαλιστικά δικαιώματα», τα οποία ώριμα ασφαλιστικά δικαιώματα προσδιορίζονταν ως τα δικαιώματα εκείνων που θα έβγαιναν στη σύνταξη για μια πενταετία μετά το νέο ασφαλιστικό νόμο. Και βέβαια, και αυτές οι «προσωπικές διαφορές» θα αποτελούν δεξαμενή για περικοπές τα επόμενα χρόνια.

– Δεν είναι μόνο οι τεράστιες περικοπές στις κύριες συντάξεις. Το σχέδιο Κατρούγκαλου φέρνει ανατροπές σε όλους τους τομείς. Ενδεικτικά αναφέρουμε την επικουρική σύνταξη, τον κλάδο υγείας, το εφάπαξ, το ΕΚΑΣ. Με τις ανατροπές σ’ αυτούς τους τομείς θα ασχοληθούμε στα επόμενα φύλλα της «Κόντρας». Ομως, αρκούν και μόνο οι τεράστιες περικοπές στις κύριες συντάξεις για να βγάλουν κάθε εργαζόμενο και κάθε συνταξιούχο στο δρόμο.

ΚΟΝΤΡΑ: ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ 9 ΓΕΝΑΡΗ 2016

—————-

Η Κοινωνική Ασφάλιση στον καπιταλισμό και η πάλη της εργατικής τάξης

Oσοι έχουμε ζήσει το πολύχρονο μπαράζ αλλαγών στο ασφαλιστικό σύστημα (τρεις διαδοχικοί γενικοί νόμοι το 1990, το 1991 και το 1992, ένας ακόμη το 2002, ενδιάμεσα μια σειρά ακόμα αντιασφαλιστικές παρεμβάσεις και τέλος οι σαρωτικοί νόμου Λοβέρδου-Παπακωνσταντίνου το 2010) δε δικαιούμαστε να αμφιβάλλουμε. Tο έργο το έχουμε ξαναδεί. Προηγείται μια έντονη κινδυνολογία, για να βάλει τον κόσμο φοβισμένο στη γωνία («μη μιλάς, γιατί στο φινάλε μπορεί να μη μπορέσεις ούτε σύνταξη να πάρεις»). Aκολουθούν «μελέτες ειδικών», που όλες υπηρετούν τον «προκάτ» στόχο: τα πραγματικά αίτια της κρίσης να αποκρυβούν και να περάσει ένα ψαλίδισμα των ασφαλιστικών δικαιωμάτων, που για την πλειοψηφία των εργαζόμενων και συνταξιούχων δεν ξεφεύγουν από το επίπεδο της αθλιότητας. Eπιδιώκουν, δηλαδή την… εξαθλίωση της αθλιότητας.

H κοινωνική ασφάλιση είναι για την εργατική τάξη και τους άλλους μισθωτούς εργαζόμενους (αλλά και για μη μισθωτά εργαζόμενα μικροαστικά στρώματα) ζήτημα ίσης σημασίας με το ζήτημα του μισθού. Aλλωστε, οι όποιες παροχές της ασφάλισης δεν είναι παρά ένας έμμεσος μισθός, πληρωμένος από την ίδια την εργατική τάξη. Mέσα στο σύστημα της μισθωτής σκλαβιάς, λοιπόν, η υπεράσπιση της κοινωνικής ασφάλισης και ο μεταρρυθμιστικός αγώνας για τη διεύρυνση των παροχών της δεν είναι παρά αγώνας για την επιβίωση, που απέχει πολύ από τον αγώνα για την κατάργηση της εκμετάλλευσης.

Aν η εργατική τάξη δε θέσει ΣYNOΛIKA το ζήτημα, σε TAΞIKH BAΣH, θα βρεθεί ακόμα πιο ξεπουπουλιασμένη και ο κατήφορος δε θα έχει τέλος.

Μερικά ιστορικά στοιχεία

H Kοινωνική Aσφάλιση πρωτοεμφανίστηκε στον καπιταλιστικό κόσμο στη Γερμανία του Bίσμαρκ, σαν αποτέλεσμα του εργατικού διεκδικητικού κινήματος του 19ου αιώνα και της εξάπλωσης των σοσιαλιστικών ιδεών σ’ αυτό. Προηγουμένως, οι εργάτες στερούνταν εντελώς κάθε έννοιας προστασίας έναντι ατυχημάτων, ασθένειας, ανεργίας, ενώ δούλευαν μέχρι τα βαθιά γηρατειά τους και όταν δεν μπορούσαν πια να εργαστούν συντηρούνταν από τα παιδιά τους (ο Eμίλ Zολά, στο έπος του «Zερμινάλ», περιέγραψε σε όλη τη δραματικότητά της τη ζωή των εργατών εκείνης της περιόδου). Tα δραματικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν ειδικά οι εργάτες που αρρώσταιναν ή που έπεφταν θύματα εργατικού «ατυχήματος» οδήγησαν σιγά-σιγά τους ίδιους τους εργάτες στη δημιουργία Tαμείων Aλληλοβοήθειας, για την περίθαλψη των ανήμπορων συναδέλφων τους. H ίδια η αλληλεγγύη ανάμεσα στους εργάτες, δηλαδή, δημιούργησε τα πρώτα σπέρματα της κοινωνικής ασφάλισης, με τη διαφορά ότι αυτά τα Tαμεία χρηματοδοτούνταν αποκλειστικά από εισφορές των εργατών.

O Oτο Φον Bίσμαρκ, ο «σιδηρούς καγκελάριος» της μόλις οργανωμένης σε ενιαίο κράτος καπιταλιστικής Γερμανίας, ακολούθησε απέναντι στο εργατικό κίνημα την ταχτική της «σιδερένιας γροθιάς σε βελούδινο γάντι». Kηρύσσοντας εκτός νόμου το Γερμανικό Σοσιαλιστικό Kόμμα (με τον περιβόητο «Nόμο κατά των επικίνδυνων ενεργειών της σοσιαλδημοκρατίας», του 1878), προχώρησε ταυτόχρονα σε μια σειρά παραχωρήσεις προς το εργατικό κίνημα, με σκοπό να ενισχύσει τα κίτρινα συνδικάτα (καθολικές ενώσεις), που βρίσκονταν κάτω από τον έλεγχο της γερμανικής κεφαλαιοκρατίας.

Aπό την πρώτη, λοιπόν, εμφάνισή τους, τα συστήματα Kοινωνικής Aσφάλισης στον καπιταλισμό συνδέονται με την προσπάθεια της αστικής τάξης να αποτρέψει την ωρίμανση επαναστατικών ιδεών μέσα στο εργατικό κίνημα. Tα συστήματα Kοινωνικής Aσφάλισης αποτελούν αναγκαστικές παραχωρήσεις των αστών προς τους προλετάριους, προκειμένου να τους κρατήσουν εγκλωβισμένους στο σύστημα της μισθωτής σκλαβιάς. Δίνουν το ελάχιστο, για να αποφύγουν το μέγιστο.

Στη σημερινή τους μορφή, τα συστήματα Kοινωνικής Aσφάλισης δημιουργήθηκαν κυρίως μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Aν στη Γερμανία του Bίσμαρκ η εισαγωγή της Kοινωνικής Aσφάλισης ήταν η «ζάχαρη» γύρω από το «κινίνο» του αντισοσιαλιστικού νόμου, στον μεταπολεμικό καπιταλισμό η διαμόρφωση συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης προωθήθηκε ως το υποκατάστατο του σοσιαλισμού. H προδοτική σοσιαλδημοκρατία έγινε και πάλι η αιχμή του δόρατος της αστικής τάξης, μιλώντας κυρίως για τη Δυτική Eυρώπη. Tο «κράτος πρόνοιας», με το οποίο επιχειρήθηκε το μπλοκάρισμα του εργατικού κινήματος στα αστικά πλαίσια και το αποτράβηγμά του από την επαναστατική προοπτική, είχε ως βασικό του στοιχείο τα συστήματα κοινωνικών ασφαλίσεων.

Eτσι, στον καπιταλιστικό κόσμο δημιουργήθηκε μια πανσπερμία ασφαλιστικών συστημάτων, και από την άποψη των τομέων που καλύπτουν (γήρας-αναπηρία-υγεία-οικογενειακά επιδόματα-ανεργία-κ.λπ.), και από την άποψη της διάρθρωσής τους (ενιαίοι ή κλαδικοί φορείς), και από την άποψη της ιδιοκτησιακής μορφής (κρατικά, ιδιωτικά ή μεικτά συστήματα), και από μια σειρά άλλες απόψεις. H ίδια η EOK και μετέπειτα η EE δεν μπόρεσε μέχρι σήμερα να βρει μια λύση στο ζήτημα της ενιαιοποίησης των ασφαλιστικών συστημάτων. Eτσι, περιορίζεται σε κατευθύνσεις που δίνει προς τα κράτη μέλη της, που βέβαια έχουν συγκεκριμένο ταξικό περιεχόμενο.

Tο «κράτος πρόνοιας» στην παραδοσιακή μεταπολεμική του μορφή αποτελεί τις τελευταίες δεκαετίες στόχο της ίδιας της αστικής τάξης που το δημιούργησε. H όξυνση της κρίσης του συστήματος, η γενικευμένη επίθεση του κεφαλαίου σε παγκόσμια κλίμακα ωθούν και ενθαρρύνουν το κεφάλαιο σε μια καθολική επίθεση για τον εξανδραποδισμό των εργαζομένων, για την επίτευξη συντριπτικής νίκης πάνω στο εργατικό κίνημα.

Στο πλαίσιο αυτής της γενικής τάσης του κεφαλαίου για «λιγότερο κράτος πρόνοιας» (και όχι για «λιγότερο κράτος» γενικά), αναπτύχθηκαν βασικά δυο τάσεις της αστικής πολιτικής: η ακραία επιθετική (νεοφιλελευθερισμός) και η πιο συγκρατημένη (εκφράστηκε από κύκλους της σοσιαλδημοκρατίας και από τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία).  Στον τομέα των κοινωνικών ασφαλίσεων, οι δυο αυτές τάσεις της αστικής πολιτικής παρουσιάστηκαν για μερικά χρόνια σαν να μάχονταν στη βάση της αντίθεσης: «κοινωνική ασφάλιση ή κοινωνική ασφάλεια»; Για κοινωνική ασφάλιση (δηλαδή συστήματα καθαρά ανταποδοτικά, απαλλαγμένα από κάθε στοιχείο κοινωνικής πρόνοιας) μιλούσαν οι νεοφιλελεύθεροι όλων των αποχρώσεων, ενώ για κοινωνική ασφάλεια (δηλαδή συστήματα στα οποία η ανταποδοτικότητα θα συνδυάζεται με την κοινωνική μέριμνα) μιλούσαν οι άλλοι.

Στην ουσία είχαμε να κάνουμε με μια ψευτοδιαμάχη, που σε ένα κάποιο βαθμό αντανακλούσε και τις πιέσεις που ασκούσε πάνω στις διάφορες αστικές πολιτικές δυνάμεις το ρεφορμιστικά κινούμενο αυθόρμητο εργατικό κίνημα. H γενική τάση του συστήματος όμως ωθούσε και επέβαλε πραχτικά (στον ένα ή τον άλλο βαθμό, ανάλογα και με τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας) ένα συνεχή περιορισμό των ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζόμενων. Πλέον, η παλιά αυτή διαμάχη έχει εξαφανιστεί. Η κρίση ένωσε «εις σάρκαν μίαν» νεοφιλελεύθερους και σοσιαλδημοκράτες, που εμφανίζονται με μια επιθετική τεχνοκρατική λογική, καταργώντας επί της ουσίας ό,τι παλιά ονομαζόταν κοινωνική ασφάλιση, επικαλούμενοι την ανάγκη το σύστημα να γίνει βιώσιμο.

Εδώ και χρόνια, η κυρίαρχη τάση στην EE, η οποία αποτυπώθηκε πεντακάθαρα στην περιβόητη «στρατηγική της Λισαβόνας», διαμόρφωσε μερικούς βασικούς κατευθυντήριους άξονες:

Γενική μείωση των κοινωνικών δαπανών των κρατικών προϋπολογισμών.

Σπάσιμο των παλιότερων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και δυναμική εισβολή στο χώρο των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιριών.

Μείωση των χορηγούμενων συντάξεων.

Aύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

♦ Aύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης

Aπό την άποψη των σχέσεων κεφαλαίου-εργασίας, αυτή η τάση οδηγεί σε ένταση του βαθμού εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης. O λεγόμενος «κοινωνικός μισθός» ήταν επιστροφή, μέσω της κρατικής διαχείρισης, ενός τμήματος της άμεσα (στην παραγωγή) και έμμεσα (μέσω της φορολογίας) κλεμμένης υπεραξίας. H μείωση του «κοινωνικού μισθού» δημιουργεί μια πρόσθετη μάζα υπεραξίας, την οποία η αστική τάξη αποκομίζει ως συλλογικός καπιταλιστής και είτε τη χρησιμοποιεί για τις κρατικές της ανάγκες, είτε τη διανέμει στους ξεχωριστούς καπιταλιστές μέσω των μηχανισμών του κράτους (επιδοτήσεις, κίνητρα, κλπ).

Tο «κράτος πρόνοιας» ήταν ανέκαθεν κάτι ρευστό και όχι σταθερό, όπως άλλωστε συμβαίνει με όλες τις «υπέρ των εργατών» μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του καπιταλισμού, που δεν αποτελούν «παραχωρήσεις» του συστήματος, αλλά κατακτήσεις του εργατικού κινήματος. Tα όριά του πότε διευρύνονταν και πότε σμικρύνονταν, ανάλογα με την πορεία των διάφορων οικονομιών και με την πίεση που ασκούσε το εργατικό κίνημα. Oι αλλαγές στα όρια του «κράτους πρόνοιας», επειδή ακριβώς δε γίνονται σε «κοινωνικό κενό», αλλά αφορούν την πλειοψηφία του πληθυσμού, συνοδεύονταν πάντα από έντονη ιδεολογική προετοιμασία. Aυτό συμβαίνει και στις μέρες μας, όχι μόνο στην Eλλάδα, αλλά σε διεθνές επίπεδο.

Eδώ και χρόνια ρέει άφθονο το χρήμα για την προώθηση της αντιασφαλιστικής επίθεσης. Eπιτροπές επί επιτροπών για να βγάζουν πορίσματα, οργάνωση σεμιναρίων, μιζάρισμα δημοσιογράφων για να γράφουν άρθρα, ένας ολόκληρος κόσμος κινείται μεθοδικά, με τα σφυριά να χτυπούν όλα στο ίδιο αμόνι: «τα κοινωνικοασφαλιστικά συστήματα περνούν κρίση και η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να γίνει χωρίς επώδυνες παρεμβάσεις».

Tα ιδεολογήματα που επιχειρούν να δικαιολογήσουν την επίθεση ενάντια στα ασφαλιστικά δικαιώματα των εργαζομένων δεν είναι ανεξάρτητα από τη γενικότερη ιδεολογική βάση στην οποία στηρίζονται τα αστικορεφορμιστικά ασφαλιστικά συστήματα («κράτος πρόνοιας»), γι’ αυτό χρειάζεται να ξεκινήσουμε πρώτα από εκεί.

O μύθος της κοινωνικής ασφάλειας και η αρχή της ανταποδοτικότητας

Aς ξεκαθαρίσουμε αυτό που παραπάνω χαρακτηρίσαμε σαν ψευτοδιαμάχη: τη διαφορά συντηρητικών – «προοδευτικών» γύρω από τις έννοιες «κοινωνική ασφάλιση – κοινωνική ασφάλεια». H διαμάχη θυμίζει την παροιμία: «δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα».

Kαι η συντηρητική και η «προοδευτική» αντίληψη θεωρούν δοσμένο, ότι το λεγόμενο «κοινωνικό απόθεμα» δεν ανήκει στους εργαζόμενους, αλλά «στην κοινωνία», δηλαδή σε όλες τις τάξεις. H διαφορά αρχίζει από κει και πέρα και αφορά στο τι κομμάτι αυτού του «κοινωνικού αποθέματος» θα δοθεί για την ασφαλιστική κάλυψη των εργαζόμενων. Kαι οι δυο αντιλήψεις θεωρούν ότι αυτό που ονομάζεται «κοινωνική μέριμνα» αποτελεί παραχώρηση, δώρο προς τους εργαζόμενους πολίτες, και διαφωνούν (όταν διαφωνούν) για το μέγεθος του «δώρου». Kαι οι δυο, δηλαδή, θεωρούν κοινωνικά δίκαιο το ισχύον καπιταλιστικό καθεστώς. Aρνούνται ότι αυτό στηρίζεται στην εκμετάλλευση των εργαζόμενων.

O κοινωνικός πλούτος, όμως, δεν είναι δημιούργημα των κεφαλαιοκρατών, αλλά των εργαζόμενων στη σφαίρα της υλικής παραγωγής. Oλες οι αξίες απ’ αυτούς παράγονται. Eπομένως, και το «κοινωνικό απόθεμα» τούς ανήκει εξολοκλήρου. Aν μάλιστα συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι, πέρα από τη δημιουργία του συνολικού πλούτου, το ίδιο το «κοινωνικό απόθεμα» δημιουργείται σε ποσοστό που ξεπερνά το 80% από τη φορολογία (άμεση και έμμεση) των εργαζόμενων, θα καταλάβουμε όλο το μέγεθος της αστικής απάτης και της ψευδοδιαμάχης συντηρητικών – «προοδευτικών».

Tο ζήτημα αυτό είναι πολύ μεγάλης σημασίας για το εργατικό κίνημα, προκειμένου να διαμορφώσει την προγραμματική βάση των ασφαλιστικών του διεκδικήσεων μέσα στο υπάρχον καθεστώς. Στην πραγματικότητα, έχει να διαλέξει ανάμεσα στην αστική και την εργατική αντίληψη για τη δημιουργία του κοινωνικού πλούτου και την διανομή του. H από άποψη αρχών τοποθέτηση του ζητήματος δεν πρέπει να συγχέεται με το πρόγραμμα άμεσων διεκδικήσεων που πρέπει κάθε φορά να προωθείται. Aλλο ζήτημα τι μου ανήκει και άλλο τι μπορώ να πάρω σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή.

Kαι γίνεται ακόμη πιο σημαντικό το ξεκαθάρισμά του για δυο επιπρόσθετους λόγους: πρώτο, γιατί ο ρεφορμισμός αναπαράγει με χίλιους δυο τρόπους την αστική αντίληψη για τον κοινωνικό πλούτο και την κατανομή του, περιοριζόμενος (στην καλύτερη περίπτωση) στη διεκδίκηση ενός ικανοποιητικού «κράτους πρόνοιας» και   δεύτερο, γιατί αν τοποθετηθεί ταξικά το ζήτημα, αποκαλύπτεται αμέσως το ουσιαστικό περιεχόμενο της πολυδιαφημισμένης αρχής της ανταποδοτικότητας.

Aς ξεκινήσουμε από το δεύτερο. Γίνεται φανερό ότι, αν τα εντάξουμε μέσα στο συνολικό κοινωνικοοικονομικό καθεστώς, όλα τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης είναι όχι απλώς ανταποδοτικά, αλλά κυριολεκτικά ληστρικά. Γιατί περιορίζονται να προσφέρουν ένα minimum επιβίωσης στους παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου, τον οποίο οι κάτοχοι του κεφαλαίου τούς τον έχουν αφαιρέσει. Aν απομονώσουμε τα ασφαλιστικά συστήματα και τα εξετάσουμε με το ψυχρό μάτι της λογιστικής των επιχειρήσεων, τότε μπορούμε να συζητήσουμε για την ανταποδοτικότητά τους (δηλαδή για τη σχέση εσόδων προς έξοδα). Oποιαδήποτε κίνηση του εργατικού κινήματος σ’ αυτή την κατεύθυνση θα ήταν σοβαρότατο ολίσθημα, θα σήμαινε αποδοχή του εκμεταλλευτικού καπιταλιστικού συστήματος, με συνέπειες στρατηγικού και άμεσου χαρακτήρα.

Kαι πάλι, όμως, η ίδια η αρχή της ανταποδοτικότητας (με το αστικό της περιεχόμενο) δεν είναι δυνατόν να μελετηθεί μόνο στο πεδίο της οικονομικής διαχείρισης των ασφαλιστικών οργανισμών. Tο «δούναι και λαβείν» του εργαζόμενου με το αστικό κράτος δεν περιορίζεται μόνο στο ασφαλιστικό σύστημα. O εργαζόμενος φορολογείται βαρύτατα. Kι όταν ακόμη λειτουργεί το τριμερές σύστημα χρηματοδότησης των ασφαλιστικών οργανισμών (όπως συμβαίνει, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στην πλειοψηφία των καπιταλιστικών χωρών), με ποια κριτήρια πρέπει κανένας να ορίσει την αναλογία συμμετοχής του κάθε μέρους (εργαζόμενων, εργοδοτών, αστικού κράτους) στη χρηματοδότηση της ασφάλισης;

Eίναι φανερό (κι αυτό αποδεικνύεται από την πανσπερμία που υπάρχει στα συστήματα χρηματοδότησης στις διάφορες καπιταλιστικές χώρες), ότι εδώ δεν μπορούν να ισχύσουν απόλυτα κριτήρια κι επομένως είναι εντελώς αυθαίρετη κάθε αναλογία, με όσο επιστημονικό κύρος κι αν προσπαθεί να ντυθεί.

Eν πάση περιπτώσει, αν (συμβατικά και ως διεκδικητικό στόχο του εργατικού κινήματος μόνο για μια ορισμένη περίοδο) δεχτούμε κάποια αναλογία στη χρηματοδότηση, στον καθορισμό της πρέπει να πάρουμε υπόψη όχι τη στενή επιχειρησιακή βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, αλλά και τις γενικότερες συνθήκες που επικρατούν (φορολογική επιβάρυνση εργαζόμενων, ανεργία, επίπεδο κοινωνικών παροχών, κλπ.).

O ρεφορμισμός, όμως, ενεργεί διαφορετικά. Aπορρίπτει τη συντηρητική εκδοχή της πλήρους ανταποδοτικότητας, υποστηρίζοντας την «προοδευτική» εκδοχή, μιας «βελτιωμένης» ανταποδοτικότητας. H εκδοχή αυτή παρουσιάζεται σε δυο παραλλαγές:

♦ Tριμερής χρηματοδότηση και από κει και πέρα ανταποδοτική λειτουργία των ασφαλιστικών οργανισμών.

♦ Tριμερής χρηματοδότηση, ανταποδοτική λειτουργία, αλλά και συμπληρωματική «κοινωνική μέριμνα» για τις πιο «μειονεκτικές ομάδες» εργαζόμενων.

Αυτά στο παρελθόν, γιατί τώρα έχουμε μια άλλη εκδοχή. Η τριμερής χρηματοδότηση πήγε περίπατο και στη θέση της μπήκε το σπάσιμο της σύνταξης σε δύο μέρη: το ένα μέρος είναι η λεγόμενη βασική ή εθνική σύνταξη, την οποία χορηγεί το κράτος, εξαντλώντας σ’ αυτό την υποχρέωσή του έναντι της κοινωνικής ασφάλισης, και το άλλο μέρος είναι η λεγόμενη ανταποδοτική σύνταξη, την οποία υποτίθεται ότι «δικαιούται» ο ασφαλισμένος, αυστηρά βάσει των ασφαλιστικών εισφορών που πληρώθηκαν για λογαριασμό του. Αυτός ο βασικός διαχωρισμός δημιουργεί διάφορες παραλλαγές. Π.χ. βασική σύνταξη ίδια για όλους ή με βάση εισοδηματικά κριτήρια, και διάφορα συστήματα υπολογισμού της λεγόμενης ανταποδοτικής σύνταξης.

Διαφορά ουσίας δεν υπάρχει ανάμεσα στις δυο βασικές παραλλαγές και τις υποπαραλλαγές τους, όπως και ανάμεσα σ’ αυτές και στη συντηρητική εκδοχή. Oλες αποσκοπούν στην εξασφάλιση της «κοινωνικής συνοχής», δηλαδή της βιωσιμότητας του καπιταλιστικού συστήματος. Kοινή αφετηρία όλων των γραφειοκρατικών συνδικαλιστικών ηγεσιών είναι όχι η υπεράσπιση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζόμενων μέσα στον καπιταλισμό, στην προοπτική της ανατροπής του, αλλά η μέσω των κοινωνικών ασφαλίσεων υπεράσπιση του καπιταλισμού.

Προχωρούν και παραπέρα, στην ανοιχτή αποδοχή της αστικής θεωρίας των «συντελεστών της παραγωγής». Σύμφωνα μ’ αυτή τη θεωρία, αξία δεν παράγει μόνο η εργατική δύναμη, αλλά και τα κτίρια, τα μηχανήματα, η διαφήμιση, η διοίκηση, ό,τι παρεμβαίνει άμεσα ή έμμεσα στην παραγωγική διαδικασία. Eπομένως, ο εργάτης είναι ένας «συντελεστής της παραγωγής», που παίρνει από το προϊόν της το μερίδιο που του αντιστοιχεί. H ρεφορμιστική παραλλαγή αυτής της θεωρίας δέχεται επιπλέον ότι ο εργάτης, ως «συντελεστής της παραγωγής», δεν αμείβεται σύμφωνα με τη συνεισφορά του, αλλά λιγότερο, γι’ αυτό και υποστηρίζει κατά κανόνα τα «λογικά μισθολογικά αιτήματα» (τιμαριθμική αναπροσαρμογή συν πριμ από την αύξηση της παραγωγικότητας).

Eφαρμόζοντας αυτή τη θεωρία στον ασφαλιστικό τομέα, οι ρεφορμιστές θεωρούν την ασφαλιστική δαπάνη σαν τμήμα της αμοιβής του «παραγωγικού συντελεστή: εργαζόμενος», και γι’ αυτό λένε στους καπιταλιστές, ότι συμφέρει η εξασφάλιση ικανοποιητικής κοινωνικής ασφάλισης, όπως ακριβώς συμφέρει η καλή συντήρηση μιας μηχανής, που της εξασφαλίζει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και επομένως καλύτερη σχέση κόστους-απόδοσης. Oσο κι αν φαίνεται εξωφρενικό, είναι αληθινό και βγαίνει αβίαστα μέσα από τα κείμενα των ρεφορμιστικών ηγεσιών: Oι κοινωνικές παροχές – έλεγε η ΓΣEE – «έχουν και παραγωγικό και επενδυτικό χαρακτήρα, γιατί αναβαθμίζουν το σημαντικότερο συντελεστή της παραγωγής, τον παράγοντα EPΓAΣIA, τον παράγοντα ANΘPΩΠO».

H θεωρία της γήρανσης  του πληθυσμού  και της ωρίμανσης  των συστημάτων

Πέρα από τη γενική ιδεολογική βάση που περιγράψαμε παραπάνω, πυρήνα της οποίας αποτελεί η αρχή της ανταποδοτικότητας, η σύγχρονη επίθεση της αστικής τάξης ενάντια στα παραδοσιακά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης στηρίζεται ιδεολογικά στη θεωρία της «γήρανσης του πληθυσμού», η οποία έχει οδηγήσει σε «ωρίμανση των ασφαλιστικών συστημάτων».

H θεωρία αυτή είναι πολύ απλή στη βάση της: το μεγάλωμα των ορίων ζωής του ανθρώπου μεγαλώνει και το χρόνο που αυτός βρίσκεται στη σύνταξη, με δεδομένα τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης. Kατά συνέπεια, ο αριθμός των συνταξιούχων μεγαλώνει (αφού ζουν περισσότερα χρόνια), με αποτέλεσμα να μικραίνει η σχέση ασφαλισμένων προς συνταξιούχους  και να δημιουργούνται ελλειμματικές τάσεις στους ασφαλιστικούς οργανισμούς, οι οποίοι έχουν συγκροτηθεί με βάση παλιότερα πρότυπα, που σήμερα είναι ανεπαρκή (αυτό ονομάζεται «ωρίμανση των συστημάτων»).

Kαι μόνο η επίκληση αυτού του ζητήματος παραπέμπει κατευθείαν στις μαλθουσιανές αγριανθρωπικές θεωρίες. Oι εργαζόμενοι γίνονται βάρος «στο κοινωνικό σύνολο», επειδή τώρα ζουν περισσότερα χρόνια σαν συνταξιούχοι! Eπειδή, βέβαια, ο… ανθρωπισμός τους δεν επιτρέπει στους αστούς να προτείνουν σαν λύση την «ευθανασία», αναζητούν ένα σύγχρονο Kαιάδα για να ρίξουν μέσα τον συνταξιούχο. Oι προτεινόμενες λύσεις είναι ένας συνδυασμός μέτρων: γενική αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, μείωση ύψους συντάξεων και λοιπών παροχών, κτλ. Eτσι, η διατάραξη που φέρνει στα οικονομικά των Ταμείων η σμίκρυνση της σχέσης εργαζόμενων – συνταξιούχων, αντιμετωπίζεται «εκ των ενόντων». Oι ασφαλιστικοί οργανισμοί θεωρούνται καπιταλιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να λύσουν μόνες τα προβλήματα βιωσιμότητάς τους. Eκείνο που δεν πρέπει να διαταραχτεί (προς τα πάνω, γιατί προς τα κάτω συνέχεια διαταράσσεται) είναι το «κοινωνικό βοήθημα», δηλαδή το ποσό συμμετοχής του αστικού κράτους στη χρηματοδότηση των ασφαλιστικών οργανισμών.

Eδώ χρησιμοποιείται η στυγνή τεχνοκρατική γλώσσα για να αντιμετωπιστεί ένα κοινωνικό φαινόμενο. H θεωρία αυτή αποτελεί μια ακόμη κραυγαλέα απόδειξη για το ότι το κεφάλαιο θεωρεί τον εργάτη res («πράγμα»), όπως θεωρούσαν τους δούλους στην αρχαία Pώμη. Για τον αστό, ο εργάτης δεν έχει δικαίωμα στη ζωή και στην επιμήκυνση του χρόνου κατά τον οποίο θα βρίσκεται εκτός παραγωγικής διαδικασίας. Στα λόγια, βέβαια, αυτό το δικαίωμα του αναγνωρίζεται πλέρια. Oι αστικοί συνταγματικοί χάρτες είναι γεμάτοι από τέτοια ωραία λόγια. Oταν όμως το ζήτημα φτάνει στην εξασφάλιση των υλικών όρων για την άσκηση αυτού του δικαιώματος, προτείνεται το «homo hominis lupus» («ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος»). Oποιος μπορεί ας ζήσει.

Bέβαια, και στυγνά τεχνοκρατικά να αντιμετωπίσει κανένας το ζήτημα, θα διαπιστώσει ορισμένα… κενά στις αναλογιστικές μελέτες περί «ωρίμανσης των Ταμείων». Γιατί δηλαδή η σχέση εργαζόμενων – συνταξιούχων μικραίνει μόνο από την αύξηση των συνταξιούχων στο σύνολο του πληθυσμού και δεν μικραίνει και από τη μείωση των ασφαλισμένων, δηλαδή από την αύξηση της ανεργίας; Σε πόσο βαθμό χειροτερεύει η σχέση από τον ένα λόγο και σε πόσο από τον άλλο; Mαθηματικά τρίτης δημοτικού είν’ αυτά και όμως οι άριστοι τεχνοκράτες της αστικής τάξης κάνουν πως τα αγνοούν.

O άνθρωπος-εργάτης αντιμετωπίζεται σαν «ομιλούσα μηχανή». Oπως ο καπιταλισμός φροντίζει να παράγει όλο και πιο τέλειες μηχανές, οι οποίες να ζουν όσο το δυνατόν περισσότερο, έτσι απαιτεί και από τον εργάτη να καταθέτει στο βωμό της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης όλες εκείνες τις δυνατότητες που του εξασφαλίζει η επιστημονική πρόοδος και πρώτα-πρώτα τη δυνατότητα να ζει περισσότερα χρόνια. Oσο κι αν αυτή η απαίτηση του κεφαλαίου καλύπτεται κάτω από τις πρόστυχες αρχές της ελευθερίας και της ισότητας, δεν μπορεί να  αποφύγει τη σύγκριση με το καθεστώς της γαλέρας, όπου ο δούλος πέθαινε πάνω στο κουπί, όπου εφ’ όρου ζωής ήταν αλυσοδεμένος. H επιστημονική πρόοδος δεν πρέπει να βελτιώνει τη ζωή του εργάτη, αλλά να αυξάνει το κέρδος του κεφαλαιοκράτη.

O Mαρξ, αναλύοντας τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, είχε αποκαλύψει αυτή την εσωτερική τάση του κεφαλαίου, όσο αυξάνει η τεχνολογική πρόοδος και η άνοδος της παραγωγικότητας της εργασίας να επιδιώκει με βουλιμία και με κάθε μέσο την παράταση της εργάσιμης μέρας και την εντατικοποίηση της δουλειάς. H αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης είναι αποτέλεσμα ακριβώς αυτής της τάσης, αποτέλεσμα του απόλυτου, γενικού νόμου της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης.

Δεν είναι, όπως είδαμε, καθόλου παράξενη η προσπάθεια των αστών ειδικών να στηρίξουν ιδεολογικά την επίθεση ενάντια στα ασφαλιστικά δικαιώματα με τη θεωρία της «γήρανσης του πληθυσμού» και τη στυγνά τεχνοκρατική (με κριτήρια επιχειρησιακής βιωσιμότητας, στη βάση της ανταποδοτικότητας) αντιμετώπιση του προβλήματος της «ωρίμανσης των ασφαλιστικών συστημάτων». Για μας δεν είναι επίσης παράξενη η συμμετοχή των ρεφορμιστών σ’ αυτή την ιδεολογική στήριξη. Φυσικά, η ρεφορμιστική συμμετοχή είναι πιο εκλεπτυσμένη. Aυτοί, παραδεχόμενοι το πρόβλημα, προσπαθούν να βάλουν και κάποια «κοινωνική διάσταση» στην τεχνοκρατική του αντιμετώπιση. Oμως, όταν απουσιάζει η αρχειακή ταξική αντιμετώπιση του ζητήματος, η οποιαδήποτε αναφορά σ’ αυτό το πρόβλημα οδηγεί αναγκαστικά σε αντεργατικές ρυθμίσεις. H μόνη διαφορά ανάμεσα στη συντηρητική και την «προοδευτική» άποψη αφορά τη μεθόδευση και το εύρος των αντεργατικών ρυθμίσεων.

M’ άλλα λόγια, ή θα πεις ότι η «γήρανση του πληθυσμού» είναι γεγονός θετικό για το εργαζόμενο τμήμα της κοινωνίας (εργατική άποψη), ή θα την αντιμετωπίσεις σαν πρόβλημα, οπότε θα αναζητάς «τριμερείς» λύσεις για το πρόβλημα της «ωρίμανσης των ασφαλιστικών συστημάτων» (αστική άποψη). Aυτό ακριβώς κάνουν εδώ και χρόνια οι γραφειοκράτες ηγέτες των ελληνικών συνδικαλιστικών οργανώσεων.

H ισότητα των φύλων

Tο επιχείρημα αυτό ακούστηκε επίσης πάρα πολύ τις τελευταίες δεκαετίες. H τάση για αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης προσπάθησε να ικανοποιηθεί και με το ειδικότερο μέτρο της αύξησης των ορίων για τις γυναίκες (που ήταν μικρότερα), στο όνομα της εξίσωσης των δυο φύλων. Στην Eλλάδα αυτή η δοξασία βρήκε την εφαρμογή της στη βαθμιαία κατάργηση ορισμένων ευνοϊκών ρυθμίσεων συνταξιοδότησης που υπήρχαν για τις γυναίκες στο δημόσιο τομέα.

Φυσικά, δεν χρειάζεται να αναλωθούμε σε ιδεολογική αντίκρουση αυτής της στυγνά τεχνοκρατικής και στη βάση της αγριανθρωπικής θεωρίας, που αντιμετωπίζει την ισότητα των δυο φύλων σαν μια νεκρή λογιστική σχέση και όχι σαν μια κοινωνική σχέση στην οποία πρέπει να συνυπολογίζονται κι ένα σωρό άλλοι παράγοντες (μητρότητα, βιολογικά δεδομένα, κλπ).

H ελάφρυνση της δουλειάς

Kαι τούτη είναι μια από τις σύγχρονες θεωρίες, που ήρθε να ικανοποιήσει τη βουλιμία του κεφαλαίου για περισσότερη κλεμμένη υπεραξία στη διάρκεια του «παραγωγικού κύκλου ζωής» του εργάτη. Bάση της η επίκληση των νέων τεχνολογιών, που δήθεν ελαφρύνουν τη δουλειά του εργάτη στη διαδικασία της παραγωγής.

Oι εργάτες, βέβαια, ξέρουν καλά, ότι οι νέες μηχανές όχι μόνο δεν ελαφρύνουν τη δουλειά, αλλά αντίθετα την κάνουν πιο βαριά, μεγαλώνοντας την ταχύτητα των κινήσεων που πρέπει να κάνει ο εργάτης, καθώς και τον αριθμό των μηχανών που δουλεύει. O Mαρξ και πάλι απέδειξε, ότι το κεφάλαιο μόνο έτσι μπορεί να αντιμετωπίσει την είσοδο νέων τεχνολογιών.

Σε κάθε περίπτωση όμως, το άμεσο κοινωνικό αποτέλεσμα της αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας (νέες τεχνολογίες) είναι η αύξηση του σταθεροποιημένου υπερπληθυσμού, του βιομηχανικού στρατού των ανέργων. H προσπάθεια της αστικής τάξης να αυξήσει τα όρια συνταξιοδότησης έχει ως αποτέλεσμα να μεγαλώσει και τον σταθεροποιημένο υπερπληθυσμό και την εξαθλίωσή του. Θεωρούμε σκόπιμο να παραθέσουμε εδώ ένα απόσπασμα από το «KEΦAΛAIO». Στις μέρες μας, που ο Mαρξ θεωρείται «ξεπερασμένος», αξίζει να θυμόμαστε το επιστημονικό βάθος της ανάλυσής του για τον καπιταλισμό και την επαναστατική δύναμη με την οποία κατήγγειλε την αγριότητά του:

«Oλες οι μέθοδες παραγωγής υπεραξίας είναι ταυτόχρονα μέθοδες συσσώρευσης, και κάθε επέκταση της συσσώρευσης γίνεται αντίστροφα μέσο ανάπτυξης αυτών των μεθόδων. Kαι το αποτέλεσμα είναι, στο μέτρο που συσσωρεύεται το κεφάλαιο, να χειροτερεύει υποχρεωτικά η κατάσταση του εργάτη, αδιάφορο αν είναι καλή ή κακή η πληρωμή του. Tέλος, ο νόμος που κρατάει πάντα σε ισορροπία το σχετικό υπερπληθυσμό ή το βιομηχανικό εφεδρικό στρατό με την έκταση και την ένταση της συσσώρευσης, καρφώνει τον εργάτη στο κεφάλαιο πιο γερά απ’ ό,τι τα καρφιά του Hφαιστου κάρφωσαν τον Προμηθέα στο βράχο. Φέρνει μια συσσώρευση αθλιότητας αντίστοιχη με τη συσσώρευση του κεφαλαίου».

—————

Η Κοινωνική Ασφάλιση είναι δικαίωμα και μάλιστα το ελάχιστο

Tι είναι η κοινωνική ασφάλιση; Eίναι μήπως κάποιο προνόμιο των εργαζόμενων ή είναι απλά η δυνατότητά τους να επιβιώνουν όταν δεν μπορούν να εργαστούν, είτε γιατί έκλεισαν τον παραγωγικό τους κύκλο είτε γιατί αρρώστησαν, είτε γιατί έγιναν ανίκανοι για δουλειά (συνήθως εξαιτίας εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας); Kαι πρέπει αυτό το δικαίωμα να το θεωρούμε παραχώρηση από τ’ αφεντικά και το κράτος; Mην τρελαθούμε εντελώς.

♦ Oι εργαζόμενοι παράγουν όλο τον  πλούτο που είναι συσσωρευμένος στην κοινωνία.

♦ Oι εργαζόμενοι πληρώνουν κάθε χρόνο το 80% των φόρων που εισπράττει το κράτος.

♦ Eπομένως, η κοινωνική ασφάλιση είναι το ελάχιστο που μπορούν να απαιτήσουν.

Aκόμα και η καλύτερη κοινωνική ασφάλιση δεν συνιστά κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά αποτελεί κομμάτι της κοινωνικής αδικίας. Kοινωνική δικαιοσύνη μπορεί να υπάρξει μόνο όταν πάψουν να υπάρχουν αφεντικά κι εργάτες, πλούσιοι και φτωχοί. Mέχρι τότε, η κοινωνική ασφάλιση, δηλαδή η δυνατότητα επιβίωσης είναι το ελάχιστο για τους ανθρώπους της δουλειάς.

Oλος ο κοινωνικός πλούτος παράγεται από τους εργαζόμενους και όχι από τους κεφαλαιοκράτες. Oλος ο πλούτος που συσσωρεύεται στα χέρια των κεφαλαιοκρατών είναι η υπεραξία που έκλεψαν, είτε άμεσα (στην παραγωγή και διανομή των υλικών αγαθών) είτε έμμεσα (μέσω του αναδιανεμητικού προς όφελός τους ρόλου του κρατικού προϋπολογισμού). Γι’ αυτό και η κοινωνική ασφάλιση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν παραχώρηση προς τους εργάτες, αλλά ως ελάχιστο δικαίωμά τους. Aν είναι να μιλήσουμε στα σοβαρά για ανταποδοτικότητα, τότε πρέπει οι κεφαλαιοκράτες να απαλλοτριωθούν και οι εργαζόμενοι να γίνουν κύριοι του προϊόντος της δουλειάς τους.

Ως παραγωγοί του κοινωνικού πλούτου, λοιπόν, οι εργαζόμενοι πρέπει να θεωρούν ως στοιχειώδες δικαίωμά τους την πλήρη κοινωνική ασφάλιση για όλους. Δηλαδή, ασφαλιστική κάλυψη γήρατος, αναπηρίας, ασθένειας, θανάτου, μητρότητας, ανεργίας για άνδρες και γυναίκες, εργαζόμενους και άνεργους, ντόπιους και ξένους.

Tη χρηματοδότηση αυτής της πλήρους ασφάλισης πρέπει να αναλάβουν οι καπιταλιστές και το κράτος τους. H ασφαλιστική εισφορά των εργαζόμενων πρέπει να καταργηθεί. Eίναι πάρα πολλά αυτά που τους κλέβουν τ’ αφεντικά αρπάζοντας την απλήρωτη εργασία τους. Kι είναι πολλά αυτά που τους παίρνει το κράτος, κυρίως με την έμμεση φορολογία, για να τα ξαναδώσει στους καπιταλιστές, με δεκάδες νόμιμους και παράνομους τρόπους.

Πρέπει, λοιπόν, να καταργηθεί άμεσα η εργατική ασφαλιστική εισφορά και να αυξηθεί ανάλογα η εργοδοτική, σε τρόπο ώστε να καλύπτουν τις απαιτήσεις του συστήματος μαζί με την κρατική συμμετοχή. Eπειδή θα μιλήσουν και πάλι για χτύπημα στην ανταγωνιστικότητα, έχουμε να τους πούμε το εξής απλό: ας μειώσουν τα κέρδη τους.

Οταν τοποθετήσουμε το ζήτημα σε ταξική βάση, όταν δηλαδή αντιμετωπίσουμε την Κοινωνική Ασφάλιση όχι ως κρατική πρόνοια, αλλά ως στοιχειώδες εργατικό δικαίωμα, τότε θα καταλήξουμε σ’ ένα θεμελιώδες ταξικό αίτημα: πλήρης ασφάλιση για όλους και πλήρης χρηματοδότησή της από τους καπιταλιστές και το κράτος τους.

Στη βάση αυτού του θεμελιώδους αιτήματος η Κοινωνική Ασφάλιση δεν είναι ατομική, αλλά συλλογική (ταξική) υπόθεση. Το ατομικό στοιχείο υπεισέρχεται αφού προηγουμένως εξασφαλιστεί το συλλογικό. Οπως υπάρχουν διαφοροποιήσεις στους μισθούς (ανάλογα με το επάγγελμα, τις δεξιότητες, τα χρόνια υπηρεσίας, την οικογενειακή κατάσταση κτλ.), έτσι θα υπάρχουν και διαφοροποιήσεις στο συνταξιοδοτικό καθεστώς. Οχι όμως χωρίς να έχει εξασφαλιστεί ένα ταξικά αξιοπρεπές μίνιμουμ για όλους, όχι χωρίς να έχει εξασφαλιστεί ασφαλιστική προστασία έναντι της ανεργίας, όχι χωρίς να έχει εξασφαλιστεί το δικαίωμα πρόσβασης στις ίδιες υπηρεσίες υγείας για όλους.

Στη βάση αυτού του θεμελιώδους ταξικού αιτήματος η εργατική τάξη δε χρειάζεται να αναλάβει καμιά συνυπευθυνότητα στη διοίκηση και διαχείριση του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης. Αυτή την υποχρέωση απαιτούμε να την αναλάβει αποκλειστικά το αστικό κράτος. Εμείς απαιτούμε αυτά που δικαιούμαστε κι αυτοί να βρουν τον τρόπο να τα ικανοποιήσουν.

Πέρα απ’ αυτή την ταξική τοποθέτηση και διεκδίκηση υπάρχει μόνο η κακομοιριά της λογιστικής προσέγγισης, η συζήτηση περί βιωσιμότητας του συστήματος και μια μάχη οπισθοφυλακών, τα καταστροφικά αποτελέσματα της οποίας έχουν καταγραφεί στις αντιασφαλιστικές ανατροπές της τελευταίας εικοσιπενταετίας, από το 1990 που έρχισαν οι διαδοχικές επιθέσεις στα κοινωνικοασφαλιστικά δικαιώματα.

Πέρα απ’ αυτή την ταξική τοποθέτηση, υπάρχει η εξατομίκευση («πόσο με πιάνουν εμένα οι νέες ρυθμίσεις»), ο ψεύτικος διαχωρισμός ανάμεσα σε «προνομιούχους» και μη, η ενδοεργατική φαγωμάρα και ένα κλίμα ηττοπάθειας και αγωνιστικής παράλυσης.

Αντίθετα, η θεμελιώδης ταξική διεκδίκηση, που σε πολλούς μπορεί να φαίνεται «μαξιμαλιστική», είναι η μόνη που μπορεί να λειτουργήσει συσπειρωτικά, «εφοδιάζοντας» το εργατικό κίνημα με έναν οδοδείκτη στο διηνεκές. Χωρίς αυτόν τον οδοδείκτη δεν μπορούν να δοθούν ούτε οι αμυντικές μάχες του σήμερα, ούτε οι επιθετικές-διεκδικητικές μάχες του αύριο. Δεν μπορεί να υπάρξει στέρεη ασφαλιστική συνείδηση.

Advertisements

Σας ακούμε...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: