Εθνικός διάλογος για την παιδεία: πόσο «εθνικός» και πόσο «διάλογος»;

πηγή: Cogito ergo sum

(πατώντας στον τίτλο των άρθρων μπορείται να τα διαβάσετε από την πηγή τους)

Εθνικός διάλογος για την παιδεία: πόσο «εθνικός» και πόσο «διάλογος»; (1)

Αν τα όσα είπαμε χτες για το παραμυθάκι που λέγεται διάλογος, φάνηκαν σε ορισμένους κάπως δογματικά ή απλώς παρατραβηγμένα (ναι, υπήρξαν και τέτοιοι), ας κάνουμε σήμερα ακόμη μια προσπάθεια να πείσουμε ότι αυτή ακριβώς είναι η πραγματικότητα: στην δημοκρατία τους δεν υπάρχει διάλογος, υπάρχει μόνο ο διάλογός τους. Κι αυτή η πραγματικότητα δεν αλλάζει με όσα κοσμητικά επίθετα κι αν στολίσουμε τον υποτιθέμενο διάλογο (ανοιχτός, ισότιμος, εθνικός κλπ).

Αλλά ας αφήσουμε τις φιλοσοφικές προσεγγίσεις κι ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι. Επιτρέψτε μου, όμως, έναν μικρό πρόλογο. Στο δοκίμιό του «Κρίση και έλεγχος της εποχής μας» ο ακαδημαϊκός Άγγελος Τερζάκης γράφει προσφυώς (οι υπογραμμίσεις δικές μου):

Όλοι σήμερα μιλάνε για διάλογο (στην κυριολεξία του και μεταφορικά) και στο ιδιωτικό και στο δημόσιο επίπεδο κανένας δεν βρίσκεται που να μην τον διεκδικεί και να μην εξαίρει τις αρετές του. Φτάνει έτσι ν’ αναρωτιέται ο γεμάτος καλή θέληση αφελής πώς διάβολο γίνεται σε μιαν εποχή τόσο παθιασμένη για διάλογο, να συνεννοούνται τόσο λίγο οι άνθρωποι μεταξύ τους. Είναι σαν να ξεχνάμε την πασίδηλη ανθρώπινη διπροσωπία: όποιος διατυμπανίζει την επιθυμία του για διάλογο, δεν θα πει και πως τον επιθυμεί αλλά μεταμφιέζει έτσι την εγωλατρική του προσήλωση στον μονόλογο. Προτείνω τον διάλογο μπορεί να σημαίνει ότι γυρεύω, με πρόσχημα την συνδιάλεξη, ακροατές, έχω πεποίθηση στη ρητορική μου δεινότητα ή στη δικολαβική μου ευελιξία και δεν μου κακοφαίνεται να εξασφαλίσω μιαν εύκολη νίκη, σε αποκαλώ συνομιλητή μου αλλά σε κρατάω κάτω από την απειλή της εξουσίας μου: αν σου βαστάει, πες ό,τι πιστεύεις! (…) Διάλογος δεν υπάρχει παρά μόνον ανάμεσα σε ίσων δικαιωμάτων συνομιλητές. Όταν ο ένας κρατάει στο χέρι του τον κεραυνό κι ο άλλος βρίσκεται όρθιος, ελάχιστος σαν υπόδικος μπροστά στο βάθρο της εξουσίας, ο διάλογος, κι αν προτείνεται, είναι φενάκη.

 

Ο υπουργός παιδείας Νίκος Φίλης με τον Αντώνη Λιάκο. Ο πρώτος δεν βλέπει γενοκτονία ποντίων από τους τούρκους, ο δεύτερος βλέπει εθνοκάθαρση κατά βουλγάρων και εβραίων από τους έλληνες.

Έχοντας τα παραπάνω κατά νου, ας προχωρήσουμε. Από τα τέλη του περασμένου Δεκέμβρη, η κυβέρνηση έβαλε μπροστά τον «Εθνικό Διάλογο για την Παιδεία» (*). Εννοείται ότι η οργάνωση, οι κανόνες και η διαδικασία ορίστηκαν από την κυβέρνηση κατά πώς την βολεύει. Η εκπαιδευτική κοινότητα δεν συμμετείχε πουθενά σε όλα αυτά. Άλλωστε, υπήρχε έτοιμος μπούσουλας, που δεν ήταν άλλος από τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ.

Ποιόν όρισε η κυβέρνηση ως πρόεδρο της επιτροπής αυτού του Εθνικού Διαλόγου; Τον κύριο Αντώνη Λιάκο. Δεν τον ξέρετε; Να σας τον συστήσω λοιπόν! Πρόκειται για τον καθηγητή ιστορίας στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τον οποίο τοποθέτησε ο στενός του φίλος Κώστας Σημίτης πρόεδρο στον «Οργανισμό Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας (ΟΠΕΚ)». Σκοπός αυτού του -σημιτικής έμπνευσης- οργανισμού ήταν να ντύνει με επιστημονικό μανδύα τις «εκσυγχρονιστικές» (διάβαζε: νεοφιλελεύθερες) επιλογές της κυβέρνησης. Με δυο λόγια, ο ΟΠΕΚ ήταν μια «δεξαμενή σκέψης» (think tank) όπου συμμετείχαν γνωστοί θιασώτες του νεοφιλελεύθερου μετασχηματισμού, όπως ο Τάσος Γιαννίτσης, ο Νίκος Χριστοδουλάκης, ο Βασίλης Ράπανος, ο Σωκράτης Κοσμίδης, ο Γιάννης Στουρνάρας και, φυσικά, ο ίδιος ο Κώστας Σημίτης.

Εννοείται ότι ο ΟΠΕΚ υπερθεμάτιζε κάθε νεοφιλελεύθερο μέτρο που προωθούσε τότε η πασοκική κυβέρνηση. Και ήταν τόσο καλός στην δουλειά του ώστε αξιοποιήθηκε ως οργανισμός και από τις νεοδημοκρατικές κυβερνήσεις που ακολούθησαν. Ο ίδιος ο Λιάκος πρωτοστάτησε στην περίφημη «κίνηση των χιλίων» πανεπιστημιακών, οι οποίοι υποστήριζαν την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση Γιαννάκου και την αναθεώρηση του άρθρου 16 του συντάγματος ώστε να επιτραπεί η λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Τόμπολα! Δεν είναι σκέτη ομορφιά να βρίσκεται επί κεφαλής του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία ένας δηλωμένος υπέρμαχος της ιδιωτικής εκπαίδευσης; Ίσως αυτή η ομορφιά να φταίει που στο βιογραφικό του ο κύριος Λιάκος δεν κάνει την παραμικρή αναφορά στον ΟΠΕΚ, παρ’ ότι ήταν πρόεδρός του. Κρατήστε το αυτό και πάμε παρακάτω.

Είπαμε πρωτύτερα ότι ο κύριος Λιάκος είναι καθηγητής ιστορίας στο πανεπιστήμιο της Αθήνας. Ακούγεται απλό αλλά μάλλον πρέπει να προσθέσουμε μερικές λεπτομέρειες:

Το 1988, η Φιλοσοφική Σχολή του Καποδιστριακού προκηρύσσει θέση αναπληρωτή καθηγητή με αντικείμενο την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας. Εκτός από τον Αντώνη Λιάκο, υποψήφιος είναι και ο συνάδελφός του (επίκουροι καθηγητές και οι δυο στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) Δημήτρης Μιχαλόπουλος. Δεν ξέρω αν οι φιλικές προς το ΠαΣοΚ σχέσεις του έπαιξαν ρόλο αλλά την θέση την κέρδισε ο Λιάκος. Φαίνεται, όμως, ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε δεν ήταν και τόσο σύννομη, οπότε ο Μιχαλόπουλος προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας(*). Το 1996, το ΣτΕ εκδίδει την υπ’ αριθ. 3138 απόφασή του, με την οποία ακυρώνει την εκλογή του Λιάκου, ο οποίος έχει γίνει πλέον καθηγητής. Σϋμφωνα με την απόφαση, όμως, εφ’ όσον για να γίνει καθηγητής έπρεπε να είχε εκλεγεί νόμιμα αναπληρωτής, ο Λιάκος έπρεπε να εκπέσει στη βαθμίδα του επίκουρου καθηγητή και να επαναληφθεί η διαδικασία για εκλογή αναπληρωτή. Η σχολή επανέλαβε την διαδικασία και ξανάβγαλε τον Λιάκο, δεχόμενη μάλιστα ότι έπρεπε να αποκατασταθεί και η ακυρωμένη εξέλιξή του σε καθηγητή. Είκοσι χρόνια μετά από εκείνη την απόφαση του ΣτΕ, ο Λιάκος δεν μπορεί ακόμη να απαλλαγεί από την ρετσινιά του «έκπτωτου» που τον συνοδεύει.

Προχωρούμε. Στους πανεπιστημιακούς κύκλους ο Λιάκος είναι γνωστός ως οπαδός της θεωρίας του Φαλμεράυερ, αποκαλείται δε «εθνομηδενιστής». Ο ίδιος έχει συμβουλεύσει τους εκπαιδευτικούς «αντί να ενισχύουν την εθνική ταυτότητα, να δίνουν στους μαθητές τους τα εφόδια για να επιλέγουν οι ίδιοι την ταυτότητά τους». Κι όταν ξέσπασε η γνωστή φασαρία με το βιβλίο ιστορίας της έκτης δημοτικού, δεν δίστασε να σταθεί στο πλευρό της Ρεπούση, της οποίας θεωρείται μέντορας, χαρακτηρίζοντας τους επικριτές της ως «ψυχωτικούς του εθνικιστικού λόμπυ». Παράλληλα δε, δεν διστάζει να προκαλέσει με ακρότητες όπως π.χ. κατηγορώντας τον Μίκη, τον Ρίτσο, τον Λειβαδίτη κλπ για «εθνικιστικό λαϊκισμό» ή υποστηρίζοντας ότι οι μακεδονομάχοι ήσαν κάτι σαν τζιχαντιστές της εποχής τους.

4/7/2012: Η Μαρία Ρεπούση παρουσιάζει το βιβλίο της «Τα Μαρασλειακά, 1925-1927» στον ΟΛΠ. Αριστερά, οι δυο βασικοί ομιλητές της εκδήλωσης Αντώνης Λιάκος και Θόδωρος Δρίτσας.

Συνεχίζουμε. Μετά τις εκλογές του 2012, διαβλέποντας την δυναμική τού ΣυΡιζΑ, ο Λιάκος δεν δίστασε να πάρει αποστάσεις από το ΠαΣοΚ και να συνταχθεί με τον Τσίπρα. Σε άρθρο του με τίτλο «Απέναντι σε ένα νέο ιστορικό διακύβευμα» (Έθνος, 12/5/2012) γράφει, μεταξύ άλλων: «Ο ΣυΡιζΑ εξέφρασε στις εκλογές αυτές τον κεντρικό παραγωγικό ιστό της χώρας και επίσης την απόρριψη του πολιτικού συστήματος. Δεν πολιτεύεται τώρα για τον εαυτό του, αλλά για λογαριασμό της χώρας. Η αποτυχία του δεν θα βαρύνει μόνο τον ίδιο, αλλά θα ταπεινώσει τη χώρα συνολικά (…) Ο ΣυΡιζΑ μπορεί να γίνει η μήτρα ενός μεγάλου κόμματος της Αριστεράς που θα εμπνεύσει ελπίδα αλλά επίσης σεβασμό και δέος στο εσωτερικό και στο εξωτερικό». Αυτό ήταν. Η μεταγραφή είχε ολοκληρωθεί. Και λίγο αργότερα το όνομα του Λιάκου άρχισε να παίζει ανάμεσα στα ονόματα που παρουσιάζονταν ως πιθανά για την ανάληψη του υπουργείου παιδείας όταν ο ΣυΡιζΑ θα γινόταν κυβέρνηση…

Είναι γεγονός ότι με συνεπήρε η πολυσχιδής προσωπικότητα του προέδρου της επιτροπής Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία και μακρηγόρησα. Μπορεί, βέβαια, η ταυτότητα του προέδρου να λέει πολλά για το επίπεδο, την ποιότητα και τους στόχους αυτού του διαλόγου αλλά η υπόθεση έχει πολύ ζουμί ακόμη, οπότε είμαι υποχρεωμένος να συνεχίσω.

——————————————–
(*) Πρόκειται για τον πέμπτο τέτοιο διάλογο που διεξάγεται τα τελευταία τριάντα χρόνια. Πού κατέληξαν οι τέσσερις προηγούμενοι; Στα σκουπίδια!

 

Εθνικός διάλογος για την παιδεία: πόσο «εθνικός» και πόσο «διάλογος»; (2)

Χτες επικεντρωθήκαμε στην προσωπικότητα του πρόεδρου της επιτροπής για τον Εθνικό Διάλογο στην Παιδεία. Σήμερα ας ασχοληθούμε περισσότερο με το κυρίως θέμα αυτών των σημειωμάτων: πόσο «εθνικός» και πόσο «διάλογος» είναι τούτο το πράγμα;

Ανοίξτε, παρακαλώ, το Μνημόνιο συνεννόησης για τριετές πρόγραμμα του ΕΜΣ (το γνωστό μας τρίτο μνημόνιο του Τσίπρα) και πηγαίνετε στο κεφάλαιο 4 – Διαρθρωτικές πολιτικές για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης, υποκεφάλαιο 4.1 – Αγορά εργασίας και ανθρώπινο κεφάλαιο (*). Σταματήστε λίγο, ν’ ανοίξουμε μια παρένθεση.

(21/1/2016) Εκπαιδευτικός: Αυτό δεν είναι διάλογος. Είναι κυβερνητικός μονόλογος. Από αύριο θα έχουμε πόλεμο. Λιάκος: Τελείωσε το ανέκδοτο. Πηγαίνετε σπίτι σας τώρα. Πηγαίνετε να κηρύξετε τον πόλεμο, να τον προετοιμάσετε.

Πόσο παράξενο σας φαίνεται που, ενώ μιλάμε για εκπαίδευση, σας παραπέμπω σε ένα κείμενο που αναφέρεται σε ανταγωνιστικότητα, ανάπτυξη και αγορά εργασίας; Αν απαντάτε «πολύ», σημαίνει ότι δεν ανήκετε στους φανατικούς αναγνώστες αυτού του ιστολογίου. Αν ανήκατε, θα ξέρατε πως εδώ έχουμε τονίσει κατ’ επανάληψη ότι στον καπιταλιστικό κόσμο η εκπαίδευση είναι ταγμένη να υπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Θα ξέρατε ότι ο καπιταλισμός εκπαιδεύει γιατρούς όχι για να βοηθούν τους αρρώστους αλλά για να βοηθούν τις φαρμακευτικές εταιρείες και τους επιχειρηματίες της υγείας να αυξάνουν τα κέρδη τους. Θα ξέρατε ότι στον καπιταλισμό δεν έχει νόημα να μάθεις άψογα δυο ξένες γλώσσες αλλά το να κουτσομιλάς καμμιά δεκαριά ώστε να μπορείς και τα εγχειρίδια χρήσης των μηχανημάτων να διαβάζεις και από χώρα σε χώρα να γυρνάς για μεροκάματο, κατά πώς βολεύει την πολυεθνική που σε απασχολεί (**). Επομένως είναι πολύ λογικό τα περί εκπαίδευσης να σχετίζονται με την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα (κυρίως αυτή!) και την αγορά εργασίας. Κλείνουμε την παρένθεση και επιστρέφουμε στο μνημόνιό μας, όπου στο εδάφιο Εκπαίδευση διαβάζουμε (οι υπογραμμίσεις δικές μου):

Οι αρχές θα διασφαλίσουν τον περαιτέρω εκσυγχρονισμό του τομέα της εκπαίδευσης σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές της ΕΕ και αυτό θα τροφοδοτήσει την προγραμματισμένη ευρύτερη στρατηγική ανάπτυξης. Οι αρχές, σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, θα επικαιροποιήσουν, έως τον Απρίλιο του 2016, την αξιολόγηση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος που εκπόνησε ο ΟΟΣΑ το 2011. Η εν λόγω επανεξέταση θα καλύπτει όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων των δεσμών μεταξύ έρευνας και εκπαίδευσης και της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων με σκοπό την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας (…). Μεταξύ άλλων, η επανεξέταση θα αξιολογήσει την υλοποίηση της μεταρρύθμισης του «Νέου Σχολείου», το περιθώριο περαιτέρω εξορθολογισμού (των τάξεων, σχολείων και πανεπιστημίων), τη λειτουργία και διακυβέρνηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, την αποδοτικότητα και αυτονομία των δημόσιων εκπαιδευτικών μονάδων και την αξιολόγηση και διαφάνεια σε όλα τα επίπεδα. Η επανεξέταση θα προτείνει συστάσεις σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές των χωρών του ΟΟΣΑ.

Με βάση τις συστάσεις της επανεξέτασης, οι αρχές θα εκπονήσουν επικαιροποιημένο εκπαιδευτικό σχέδιο δράσης και θα υποβάλουν προτάσεις για δράσεις το αργότερο έως τον Μάιο του 2016, οι οποίες θα εγκριθούν έως τον Ιούλιο του 2016, και εφόσον είναι δυνατόν, τα μέτρα θα πρέπει να τεθούν σε ισχύ πριν από το ακαδημαϊκό έτος 2016-2017. Ειδικότερα, οι αρχές δεσμεύονται να ευθυγραμμίσουν τον αριθμό διδακτικών ωρών ανά μέλος του προσωπικού, καθώς και την αναλογία μαθητών ανά τάξη και ανά εκπαιδευτικό, με τις βέλτιστες πρακτικές των χωρών του ΟΟΣΑ, το αργότερο έως τον Ιούνιο του 2018. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και των σχολικών μονάδων θα συνάδει με το γενικό σύστημα αξιολόγησης της δημόσιας διοίκησης. Οι αρχές θα διασφαλίσουν τη δίκαιη μεταχείριση όλων των φορέων παροχής εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών ιδρυμάτων, καθορίζοντας ελάχιστα πρότυπα.

Ωραίο δεν είναι; Η κυβέρνηση καλεί σε «εθνικό διάλογο», έχοντας στο μεταξύ συμφωνήσει με τους δανειστές το τι θα γίνει μέχρι και το 2018! Θυμηθείτε αυτό που είπαμε χτες για το πώς εννοεί τον διάλογο η εξουσία: «πες εσύ και θα καταλήξουμε σε ό,τι πω εγώ». Ξαναδιαβάστε, σας παρακαλώ, τις δυο προηγούμενες παραγράφους και εξηγήστε μου το νόημα του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, επειδή είμαι λίγο χοντροκέφαλος. Τί διάβολο συζητάμε όταν όλα είναι προαποφασισμένα;

Λογάριαζα στο σημερινό κείμενο να παρουσιάσω και το περιεχόμενο της περίφημης εργαλειοθήκης
του ΟΟΣΑ περί εκπαίδευσης αλλά το σεντόνι έβγαινε πολύ μεγάλο και θα κούραζε τον αναγνώστη. Υπομονή ως αύριο, λοιπόν. Και για να ανταμείψω αυτή την υπομονή σας, επιτρέψτε μου να σας κεράσω ένα μεζεδάκι από την κουζίνα του κυρίου Αντώνη Λιάκου:

1/2/2016: Φοιτητές και εκπαιδευτικοί παίζουν χόκεϋ επί πάγου έξω από το δημαρχείο Θεσσαλονίκης

Πριν δυο μήνες, την 1η Φεβρουαρίου, έγινε στην Θεσσαλονίκη η δεύτερη εκδήλωση του Εθνικού Διαλόγου στο δημαρχείο, με θέμα την «συνεργασία ανάμεσα στην εκπαίδευση (σ.σ.: ωραία ελληνικά!!!) και την τοπική αυτοδιοίκηση». Έξω από το δημαρχείο μαζεύτηκαν εκπαιδευτικοί, γονείς, μαθητές και φοιτητές, οι οποίοι διαδήλωναν την αντίθεσή τους προς όσα προβλέπει το μνημόνιο για την εκπαίδευση. Μέσα, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου παιδείας Γιάννης Παντής σχολίασε τις διαμαρτυρίες, λέγοντας ότι «όσοι διαφωνούν στο να γίνει η συζήτηση για το πως θα βγούμε από την κρίση και πως θα επανεκκινήσουμε το εκπαιδευτικό σύστημα, ουσιαστικά θέλουν να μείνει η καταστροφή». Ο κ. Λιάκος δεν έχασε την ευκαιρία και, αφού ειρωνεύτηκε τους διαμαρτυρόμενους λέγοντας ότι παίζουν «χόκεϋ επί πάγου», πρόσθεσε δηκτικά: «ούτε ξέρουν τα προβλήματα ούτε ξέρουν την ημερήσια διάταξη και απλώς κάνουν επαναστατικές πιρουέτες».

Σωστά. Πού να ξέρουν τα προβλήματα της παιδείας οι εκπαιδευτικοί, οι μαθητές και οι φοιτητές; Αρκεί που τα ξέρει ένας έκπτωτος καθηγητής.

————————————————–
(*) ΦΕΚ, τεύχος Α, 94/14-8-2015 (Νόμος 4336 «Κύρωση του σχεδίου σύμβασης οικονομικής ενίσχυσης από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της συμφωνίας χρηματοδότησης»), σελίδα 1026 (σελίδα 98 του .pdf).

(**) Ο κ. Λιάκος έχει προτείνει την κατάργηση των εξετάσεων για εισαγωγή σε ανώτερα και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα (με το πρόσχημα ότι χάνονται δυο διδακτικοί μήνες λόγω αυτών) και την αντικατάστασή τους με άλλα κριτήρια. «Προσωπικά θα θεωρούσα χρήσιμο η γλωσσομάθεια να είναι κριτήριο», δηλώνει ο εκλεκτός ενός πρωθυπουργού, ο οποίος δυσκολεύεται να μιλήσει ακόμη και στοιχειώδη αγγλικά.

 

Εθνικός διάλογος για την παιδεία: πόσο «εθνικός» και πόσο «διάλογος»; (3)

Το 2011 ο ΟΟΣΑ έδωσε στην δημοσιότητα μια έκθεση με «προτάσεις για την εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα», εκδίδοντας ένα βιβλιαράκι 169 σελίδων με τίτλο «Καλύτερες επιδόσεις και επιτυχείς μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση«. Σύμφωνα με το τρίτο μνημόνιο (όπως αναφέραμε στο χτεσινό μας σημείωμα), η εν λόγω έκθεση αποτελεί οιονεί τυφλοσούρτη για τις αποφάσεις που υποχρεούται να πάρει η κυβέρνηση σχετικά με την εκπαίδευση. Κι επειδή υποψιάζομαι πως δεν θα ξοδέψουν πολλοί αναγνώστες τον χρόνο τους για να διαβάσουν ολόκληρη αυτή την έκθεση, σταχυολογώ για λογαριασμό τους και σχολιάζω μερικά από τα σημεία της τα οποία βρήκα ενδιαφέροντα (οι αριθμοί παραπέμπουν σε σελίδες του pdf του παραπάνω συνδέσμου και οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου):

(34) Η εξέλιξη των εκπαιδευτικών πέρα από την αρχική τους κατάρτιση αποτελεί ουσιώδες συστατικό στοιχείο της ανάπτυξης του ανθρωπίνου δυναμικού και μπορεί να εξυπηρετήσει ένα ευρύ φάσμα σκοπών, συμπεριλαμβανομένων: (…) ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειρίας μεταξύ εκπαιδευτικών και άλλων, π.χ. ακαδημαϊκών φορέων και παραγόντων της αγοράς.

– Τι καταλαβαίνετε εσείς; Κατά την γνώμη μου, ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η «εξέλιξη των εκπαιδευτικών» (η διά βίου μάθησή τους, ας πούμε) είναι απαραίτητη ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να συνεργάζονται αποδοτικά όχι μόνο με επιστήμονες του χώρου τους αλλά και με «παράγοντες της αγοράς». Προσοχή στην λεξούλα «ανταλλαγή», η οποία δημιουργεί εκατέρωθεν απαιτήσεις και υποχρεώσεις: οι «παράγοντες της αγοράς» λαμβάνουν υπ’ όψη τους τις υποδείξεις και παρατηρήσεις των εκπαιδευτικών αλλά και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να τείνουν ευήκοον ους στις απαιτήσεις της αγοράς.

Μήπως οι έλληνες εκπαιδευτικοί δεν είναι και τόσο τεμπέληδες…

(36) Η μονιμότητα της εργασίας μπορεί να δυσχεράνει επίσης την προσαρμογή του αριθμού των εκπαιδευτικών, όταν μειώνονται οι εγγραφές ή αλλάζουν τα προγράμματα μαθημάτων και μπορεί να σημαίνει ότι το βάρος της προσαρμογής βαραίνει αυτούς που δεν είναι μόνιμοι, συνήθως όσους βρίσκονται στην αρχή της σταδιοδρομίας τους. Η Ελλάδα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο, να απαιτεί από τους εκπαιδευτικούς να ανανεώνουν τα πιστοποιητικά διδασκαλίας μετά από μια χρονική περίοδο και να αποδεικνύουν ότι έχουν συμμετάσχει σε σεμινάρια διαρκούς επαγγελματικής εξέλιξης και μαθήματα, προκειμένου να αυξήσουν, να εμβαθύνουν και να ενισχύσουν τις γνώσεις τους. Η βάση της ανανέωσης μπορεί να είναι τόσο απλή, όσο μία βεβαίωση ότι ο εκπαιδευτικός εξακολουθεί να πληροί τα κριτήρια της επίδοσης που συμφωνούνται για το επάγγελμα του εκπαιδευτικού. Τέτοιου είδους συστήματα πρέπει να διασφαλίζουν ανοικτό, δίκαιο και διάφανο σύστημα αξιολόγησης εκπαιδευτικών και να περιλαμβάνουν ομότιμους εκπαιδευτικούς, διευθυντές σχολείων και εξωτερικούς αξιολογητές που είναι κατάλληλα καταρτισμένοι και διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα για αυτά τα καθήκοντα και που αξιολογούνται και οι ίδιοι σε τακτική βάση. Η υποστήριξη των μοντέλων αυτών στηρίζει την άποψη ότι εξυπηρετούνται καλύτερα τα συμφέροντα των μαθητών, ενώ οι εκπαιδευτικοί εξασφαλίζουν ασφάλεια απασχόλησης εξακολουθώντας να κάνουν καλή δουλειά, και όχι επειδή η απασχόλησή τους ουσιαστικά διασφαλίζεται από νομοθετικές ρυθμίσεις. Περιοδικές αναθεωρήσεις παρέχουν επίσης τη δυνατότητα να αναγνωριστεί η ποιοτική διδασκαλία. Ορισμένες χώρες διαθέτουν δίκαιους, αλλά γρήγορους μηχανισμούς αντιμετώπισης της αναποτελεσματικής διδασκαλίας. Οι εκπαιδευτικοί σε αυτές τις χώρες έχουν τη δυνατότητα και τη στήριξη να βελτιωθούν, αλλά εάν δεν το κάνουν ενδέχεται να τοποθετηθούν είτε σε άλλες θέσεις είτε εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος.

– Μπουμπούκι! Τα πτυχία των εκπαιδευτικών απαξιώνονται πλήρως και αίρεται η μονιμότητα, οπότε όποιος θέλει να δουλέψει υποχρεούται να τρέχει από σεμινάριο σε σεμινάριο, να εφαρμόζει κατά γράμμα και δίχως αντιρρήσεις τις εντολές που του δίνονται, να φιλάει κατουρημένες ποδιές για να παίρνει καλό βαθμό στις αλλεπάλληλες αξιολογήσεις και να παλεύει διαρκώς να φτιάχνει την βιτρίνα του (το πορτφόλιό του, όπως λέγεται σήμερα). Το πότε θα μαθαίνει γράμματα στα παιδιά δεν μας το λέει κανείς άρα δεν φαίνεται να μας απασχολεί.


(39) Για όλους τους εκπαιδευτικούς και διευθυντές σχολείων στην προσχολική και υποχρεωτική σχολική εκπαίδευση υπάρχει περιγραφή θέσης εργασίας: ο λόγος ύπαρξης της θέσης, αποτελέσματα που πρέπει να επιτευχθούν, δεξιότητες, προσόντα και στάσεις. (…). Οι εκπαιδευτικοί και οι διευθυντές σχολείων αξιολογούνται κάθε τέσσερα χρόνια από κάποιον ανώτερο και ποτέ από ισότιμο. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αξιολογούνται από τον διευθυντή του σχολείου, έναν υποδιευθυντή σχολείου ή έναν διευθυντή χώρου εργασίας για διδάσκοντες στην ΕΕΚ. Οι διευθυντές σχολείων αξιολογούνται από τα σχολικά συμβούλια. Οι περιγραφές των θέσεων εργασίας χρησιμοποιούνται ως σημεία αναφοράς προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι εκπαιδευτικοί και οι διευθυντές σχολείων έχουν επιτύχει τους στόχους τους. Ο βασικός στόχος των εν λόγω αξιολογήσεων είναι να βοηθήσουν τους εκπαιδευτικούς και τους διευθυντές σχολείων να βελτιωθούν και να κάνουν καλύτερη δουλειά αναγνωρίζοντας δυνάμεις και αδυναμίες. Δραστηριότητες επαγγελματικής εξέλιξης βοηθούν στη συμπλήρωση τυχόν κενών στις επιδόσεις τους. Κάθε αξιολόγηση συμπληρώνεται από αφηγηματικό συμπέρασμα. Δύο ανεπιτυχείς αξιολογήσεις ή τρεις αρνητικές αξιολογήσεις κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας οδηγούν σε απόλυση.

– Έτσι, για να συνεννοούμαστε! Όλοι αξιολογούν, όλοι αξιολογούνται κι όσοι πατώσουν πάνε σπίτια τους. Κι άμα ξαναδείτε συνεργασία ή αλληλοβοήθεια μεταξύ εκπαιδευτικών, σφυρίξτε μου κλέφτικα. Σιγά μη βοηθήσω ποτέ συνάδελφο και να κινδυνεύσω να με προσπεράσει στην αξιολόγηση. Το κλειδί για να μη χάσω την δουλειά μου είναι απλό: θάβω τους διπλανούς μου και γλείφω τους ανωτέρους μου.

… ή τόσο καλοπληρωμένοι όσο λένε κάποιοι;

(40) Η διοίκηση των σχολείων πρέπει να είναι ικανή να προσαρμόζει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στις τοπικές ανάγκες, να προωθεί την εργασία των εκπαιδευτικών σε ομάδες και να ασχολείται με την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών (…) μπορούν να βελτιώσουν τις δεξιότητες οικονομικής διαχείρισης των ομάδων σχολικής ηγεσίας, παρέχοντας επιμόρφωση στα στελέχη, θεσπίζοντας τον ρόλο οικονομικού διευθυντή εντός της σχολικής ηγεσίας, ή παρέχοντας υπηρεσίες οικονομικής υποστήριξης στα σχολεία (…) πρέπει να μπορεί να επηρεάζει αποφάσεις πρόσληψης εκπαιδευτικών, προκειμένου να βελτιώνουν την αντιστοίχηση μεταξύ των υποψηφίων και των αναγκών του σχολείου τους.

– (α) Άντε πάλι οι «τοπικές ανάγκες»! Παναπεί, τα παιδιά μαθαίνουν γράμματα ανάλογα με την περιοχή που ζουν: αν είσαι στην Σκύρο, μάθε για ψάρια και για κατσίκια κι άσε την χημεία και τα αρχαία για τα φουκαριάρικα τα παιδιά που ζουν στα αστικά κέντρα. (β) Και μόνο η τοποθέτηση «οικονομικού διευθυντή» αρκεί για να πείσει και τον πλέον δύσπιστο ότι, κατά τον ΟΟΣΑ, το «καλό σχολείο» είναι πλέον λιγώτερο σχολείο και περισσότερο επιχείρηση. Ως εκ τούτου, (γ) πρέπει να μπορεί να διαλέγει τους υπαλλήλους και τους εργάτες που θα δουλέψουν σ’ αυτό.

(41) Ο ρόλος των σχολικών ηγετών πρέπει να ενισχύεται με τη νομιμότητα και την αρμοδιότητα που θα τους επιτρέψει να ηγηθούν των σχολείων τους. Η νομιμότητα μπορεί να προέρχεται εν μέρει από τον τρόπο του διορισμού τους και η συμμετοχή του συνόλου της σχολικής κοινότητας (τοπικές αρχές, τοπική κοινωνία των πολιτών, γονείς, εκπαιδευτικοί, άλλο προσωπικό, ακόμη και μαθητές της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης) μπορεί να αποδειχθεί σημαντική στην επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου.

– Χωρίς σχόλιο. Να δω προεκλογικό αγώνα μεταξύ υποψηφίων για την θέση διευθυντού σε κάποιο σχολείο κι ας πεθάνω! Κι αν στην εκλογή έχουν λόγο και οι μαθητές, να δω πόσοι υποψήφιοι διευθυντές θα τολμήσουν να βάλουν δύσκολα θέματα στις εξετάσεις ή χαμηλούς βαθμούς ακόμη και στους μεγαλύτερους κουμπούρες.


(55) Θέση ξεκάθαρων στόχων ως προς τον ελάχιστο αριθμό μαθητών (όχι μόνο του ελάχιστου αριθμού θέσεων) για σχολεία σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Δημιουργία συγκεκριμένων μοντέλων, συμπεριλαμβανομένων των ενοτήτων σχολείων για περιπτώσεις που δεν μπορεί να επιτευχθεί ο καθορισμένος ελάχιστος αριθμός μαθητών, λόγω γεωγραφικών ή άλλων συνθηκών. Τα ελάχιστα μεγέθη κυμαίνονται σε:
75 μαθητές στα δημοτικά σχολεία
150 μαθητές στα Γυμνάσια
250 μαθητές στα Λύκεια

– Τα λέγαμε και χτες. Αυτά που ξέρατε για «κάθε χωριό και σχολειό», να τα ξεχάσετε. Μονοθέσια, διθέσια και τριθέσια δημοτικά, τέλος. Ένα δημοτικό κάθε 4, 5 ή και 10 χωριά κι όποιο κωλόπαιδο θέλει να μάθει ανάγνωση και γραφή να σηκώνεται από τα εφτά μεσάνυχτα να πάει στο σχολείο που βρίσκεται 10-20 χιλιόμετρα πιο κάτω.

(88) Μετατόπιση από το τρέχον σύστημα κατανομής πόρων σε εφάπαξ επιχορηγήσεις που κατανέμονται στις περιφέρειες βάσει της αρχής «τα χρήματα ακολουθούν το μαθητή», συμπεριλαμβανομένης της κατανομής του αριθμού θέσεων που προβλέπονται από τον προϋπολογισμό, ευελιξία στις περιφέρειες να κατανέμουν τους πόρους βάσει αποτελεσμάτων και λογοδοσία βάσει επίδοσης.

– Έτσι μπράβο! Τα λεφτά είναι λίγα, άρα πρέπει να πηγαίνουν στα σχολεία που έχουν και καλούς μαθητές και καθηγητές με καλή αξιολόγηση. Τα υπόλοιπα ας κλείσουν.

Και όμως, τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι στην εκπαίδευση ξοδεύουμε τα λιγώτερα από όλους!

Κουράστηκα και σας κούρασα, οπότε σταματώ εδώ. Σημειώστε ότι φτάσαμε στο μέσο της έκθεσης και όσα αναφέραμε πιο πάνω αφορούν μόνο την δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ακολουθούν καμμιά ογδονταριά σελίδες για την τριτοβάθμια αλλά δεν έχω το κουράγιο να συνεχίσω. Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως το πνεύμα δεν αλλάζει: η εκπαίδευση πρέπει να έχει στόχο την παραγωγή καλών γραναζιών, προορισμένων να βοηθήσουν στην καλή λειτουργία των μηχανισμών της αγοράς και του συστήματος εν γένει.

Κλείνω επαναλαμβάνοντας το γνωστό ερώτημα: με δεδομένο ότι η εκπαιδευτική πολιτική που θα χαράξει η κυβέρνηση δεν μπορεί να αποκλίνει από τις προτάσεις του ΟΟΣΑ, πόσο «εθνικός» και πόσο «διάλογος» είναι όλος αυτός ο καραγκιόζ-μπερντές που έχει στήσει το υπουργείο παιδείας; Όσο κι αν η τριήμερη προσπάθειά μας να απαντήσουμε είναι ελλιπέστατη, νομίζω ότι κάτι κάναμε.

——————————————
Υπόμνημα
Τα στοιχεία του πρώτου ένθετου πίνακα αντλήθηκαν από την έκδοση «Αριθμοί Κλειδιά της Εκπαίδευσης στην Ευρώπη 2009« του Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης – Eurydice της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα στοιχεία του δεύτερου πίνακα προέρχονται από την έκδοση «Teachers’ and School Heads’ Salaries and Allowances in Europe, 2013/14« του ίδιου οργανισμού (προσαρμογή πινάκων: Δ. Τσιριγώτης). Ο τρίτος πίνακας είναι αντιγραμμένος από την Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία της 29/9/2013 και είναι φτιαγμένος με στοιχεία του ΟΟΣΑ (η Ελλάδα δεν έστειλε έγκαιρα στοιχεία για το 2005 και το 2010).

* (προσθήκη από π.κ.) διαβάστε παρακάτω το σχετικό σχόλιο του Δ. Μιχαλόπουλου

Advertisements

4 responses to “Εθνικός διάλογος για την παιδεία: πόσο «εθνικός» και πόσο «διάλογος»;

  • zoi

    Δεν είναι εύκολο να απαντήσει κανείς σ΄όλα όσα παραθέτετε σε λίγες γραμμές.Διάβασα με προσοχή τις απόψεις σας και προσπάθησα να παρακολουθήσω την επιχειρηματολογία σας, μια επιχειρηματολογία κατά βάση μαρξιστική.Θα συμφωνούσα μαζί σας πλήρως πριν από 20 χρόνια σε πολλά σημεία, όχι τώρα. Η εμπειρία μου μέσα στην τάξη, για πάνω από 30 χρόνια, δείχνει ότι ο εμπνευσμένος δάσκαλος πάντα θα βρει τρόπους να βοηθήσει τους μαθητές του να αποστασιοποιούνται καθε φορά από τις όποιες αγκυλώσεις του συστήματος.Εάν βέβαια τον βοηθάει και το σύστημα μεγαλουργεί.Έχετε σκεφθεί εάν όλοι αυτοί που κοπτονται περί ουσιαστικού διαλόγου έχουν μπει ποτέ σε τάξη; Είμαι σίγουρη ότι το έχετε σκεφθεί .Αναρωτιέμαι συχνά αν τα αλλάξουμε όλα αυτά που υποδεικνύετε με τον τρόπο που αναφέρετε ,θα αλλάξουν όλα θεαματικά ή θα έχουμε ένα καλό περίβλημα ,που κι αυτό είναι ουσιαστικό ,αλλά η ψυχή της εκπαίδευσης δηλαδή ο δάσκαλος και ο μαθητής θα παραπαίουν σε ασφυκτικά γρανάζια ψάχνοντας να βρουν τον εαυτό τους;
    Πιστεύω πολύ στο ρόλο του δάσκαλου που και στα δύσκολα βρίσκει τον τρόπο να προκαλέσει τους μαθητές του να ψάχνουν, αν τον βοηθά και το περίβλημα ακόμη καλύτερα ,όχι το αντίθετο ότι το περίβλημα θα κάνει τον καλό δάσκαλο.
    Ευχαριστώ

    • πέμπτο κύμα

      Στο ιστολόγιό μας αναδημοσιεύουμε (κυρίως) άρθρα που θεωρούμε ενδιαφέροντα σαν κείμενα και περιέχουν έγκυρα στοιχεία. Τα άρθρα αναζητούνται σε ιστολόγια αριστερού και αναρχικού χώρου. Πολλές φορές για χάρη του διαλόγου μπορεί σε σημεία να αντικρούωνται. Όπως είναι φυσικό δεν είναι δυνατό να συμφωνούμε απόλυτα με όλα (για το συγκεκριμένο άρθρο π.χ. το ιστολόγιο εκφράζουν απόψεις περί ελευθεριακής παιδείας που όπως καταλαβαίνετε είναι πολύ μακριά από αυτό που αποκαλούμε σήμερα παιδεία). Αν θέλετε μπορείται να απευθύνεται το σχόλιο σας στην πηγή του άρθρου, αν δεν το έχετε κάνει ήδη, που είναι το εξαιρετικό ιστολόγιο Cogito ergo sum.  Είναι άξιας συγχαρητηρίων η προσπάθειά σας, αλλά αρκεί να αντιμετωπίζεται η παιδεία βασιζόμενη στην υπευθυνότητα του εκπαιδευτικού (στα όρια του επιτρεπτού από το σύστημα πάντα και με την προυπόθεση εξάντλησης της ύλης σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια) και χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαιτερότητα κάθε παιδιού; Ε’ιναι μεγάλο το θέμα και δεν θα το εξαντλήσουμε εδώ μιας και υπάρχουν τα σχετικά συγγράμματα αλλά και εφαρμογές στην πράξη. Δυστυχώς δεν υπάρχει η θέληση και η ωριμότητα για κάτι τέτοιο.Σας ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον σχόλιο.

  • Δημήτρης Μιχαλόπουλος

    Ευχαριστώ, που αναφερθήκατε στην περίπτωσή μου. Οφείλω πάντως να σας επισημάνω τα εξής: Η απόφαση αρ. 3138/1996 του Συμβουλίου της Επικρατείας ΔΕΝ εφαρμόστηκε ποτέ, παρά το ότι το όλο ζήτημα ήρθε τρεις (3) φορές στη Βουλή των Ελλήνων. Η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (κατά τη γνώμη μου με τη σιωπηρή αλλά θερμή και ομόθυμη συμπαράσταση [κυρίως] της Νέας Δημοκρατίας αλλά και του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, μηχανεύθηκε μία εντελώς έκνομη λύση, να προκηρυχθεί δηλαδή μία ad hoc θέση αναπληρωτή καθηγητή «με μόνο υποψήφιο» εμένα, όσον αφορά την οποία δεν είχε ζητηθεί προηγουμένως έγκριση του Υπουργείου Παιδείας. Φυσικά, από την πρώτη στιγμή που το πληροφορήθηκα αυτό, δήλωσα εγγράφως ότι δεν θεωρώ τον εαυτό μου υποψήφιο σε τέτοιου είδους διαδικασία και, συνακολούθως, δεν αναγνωρίζω το οποιοδήποτε αποτέλεσμα.
    Δημήτρης Μιχαλόπουλος

    • πέμπτο κύμα

      Σας ευχαριστούμε για τη διευκρίνηση την οποία πρωτίστως θα έπρεπε να απευθύνεται στην αρχική πηγή του άρθρου, που είναι όπως αναφέρουμε και στο παραπάνω σχόλιο, το εξαιρετικό ιστολόγιο Cogito ergo sum. Η παραπάνω δήλωσή σας πάντως σας τιμά.

Σας ακούμε...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: