Περί αρνητικών επιτοκίων

πηγή: Cogito ergo sum (με κλικ στον τίτλο των επιμέρους άρθρων μεταφέρεστε στην πηγή τους)

Περί αρνητικών επιτοκίων (1)

Είναι αλήθεια πως εκείνο που περισσεύει σε όλες σχεδόν τις συζητήσεις για την διεθνή οικονομία, είναι η απαισιοδοξία. Λες και το σύμπαν συνωμοτεί προκειμένου να βγουν αληθινοί οι μαρξιστές αναλυτές, οι οποίοι διαβλέπουν συνέχιση της ύφεσης, με μικρά διαλείμματα αναιμικής ανάπτυξης. Κι αν παλιότερα οι προβλέψεις είχαν έντονο το στοιχείο τής προσωπικής εκτίμησης, σήμερα η απαισιοδοξία στηρίζεται σε αποδείξεις. Η καλύτερη απ’ αυτές τις αποδείξεις είναι η όλο και πιο ευρεία υιοθέτηση μιας πολιτικής, η οποία κάποτε φάνταζε αδιανόητη στα μάτια των αδαών: τα αρνητικά επιτόκια.

Για να δώσουμε μια χοντροκομμένη εικόνα τού τι είναι αρνητικό επιτόκιο, φανταστείτε ότι πάτε στην τράπεζα να καταθέσετε τις αποταμιεύσεις σας κι εκείνη όχι μόνο δεν σας δίνει δεκάρα ως τόκο αλλά σας ζητάει να πληρώσετε κι από πάνω. Ακούγεται απίστευτο; Και όμως! Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά.

Για ποιον λόγο μπορεί κάποιος να επιλέξει αρνητικό επιτόκιο; Υπάρχουν δυο λόγοι:


– Πρώτον, για να μειωθεί η ελκυστικότητα ενός νομίσματος. Δηλαδή, για να αποθαρρυνθεί κάποιος από το να μετατρέψει τις οικονομίες του σ’ αυτό το νόμισμα. Αυτό επιτυγχάνεται με την μείωση σε αρνητικά επίπεδα του βασικού επιτοκίου και έχει ως στόχο να αποτρέψει τους κερδοσκόπους από κάθε διάθεση επίθεσης κατά του νομίσματος.
– Δεύτερον, για να αυξηθεί η ταχύτητα κυκλοφορίας τού χρήματος. Δηλαδή, για να αυξηθούν οι χορηγήσεις και η κατανάλωση. Αφού η τράπεζα προσφέρει αρνητικό επιτόκιο, δεν αφήνεις τα λεφτά σου να λιμνάζουν στο ταμείο της και είτε αναζητάς καλύτερες τοποθετήσεις (μεταξύ των οποίων και το χρηματιστήριο) είτε καταναλώνεις. Ό,τι κι αν διαλέξεις, ευνοείται η ανάπτυξη.

Η πρώτη χώρα που μπήκε στον χορό ήταν η Δανία. Με την δανική κορώνα να αποτελεί ασφαλές καταφύγιο για επενδυτές και κερδοσκόπους, ο κίνδυνος ανατίμησής της ήταν τόσο εμφανής ώστε η κεντρική τράπεζα της Δανίας άρχισε τον Ιούλιο του 2014 τις αλλεπάλληλες μειώσεις του βασικού της επιτοκίου, το οποίο σήμερα βρίσκεται στο -0,75% μετά από τέσσερις μειώσεις. Σύντομα ακολούθησε και η Σουηδία, η κορώνα της οποίας θεωρείται εξ ίσου καλό νόμισμα.

Δανία και Σουηδία προσπαθούσαν να κάνουν κάτι απλό: να μειώσουν την ζήτηση για τις κορώνες τους. Είναι γνωστό πως κάθε αύξηση της ζήτησης οδηγεί το επίπεδο ισορροπίας των τιμών προς τα πάνω. Οι δυο χώρες, λοιπόν, δεν ήθελαν με τίποτε να ακριβήνει το νόμισμά τους, μιας και κάτι τέτοιο θα λειτουργούσε ως τροχοπέδη για τις εξαγωγές τους. Παράλληλα, τα αρνητικά επιτόκια θα βοηθούσαν τις οικονομίες τους να βγουν από τον βάλτο τού αποπληθωρισμού αφού, όπως είπαμε πρωτύτερα, θα αύξαναν την κατανάλωση και, επομένως, θα ανέβαινε ο πληθωρισμός.

Λίγο νοτιώτερα, η Ελβετία αποφάσιζε να ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο. Στις 15 Ιανουαρίου 2015 η κεντρική τράπεζα της Ελβετίας αποδέσμευσε το ελβετικό φράγκο από το ευρώ, τινάζοντας στον αέρα την παγιωμένη ισοτιμία 1/1,20 η οποία ίσχυε επί τρία χρόνια (το 2007, η ελεύθερη ισοτιμία έπαιζε γύρω στο 1/1,60). Τα κοράκια όρμησαν και μέσα σε λίγες ώρες το φράγκο ανατιμήθηκε στο 1/1,05. Ίσως ο αναγνώστης να θυμάται την απελπισία που χτύπησε όσους είχαν πάρει δάνειο με ρήτρα φράγκου, αφού σε ελάχιστο χρόνο οι υποχρεώσεις τους αυξήθηκαν κατά 15% περίπου. Παράλληλα, οι ελβετικές τράπεζες άρχισαν να υιοθετούν η μια μετά την άλλη αρνητικά επιτόκια, εκμεταλλευόμενες ίσως το γεγονός ότι αρκετοί θα δέχονταν να πληρώσουν για να επωφεληθούν από την ασφάλεια και την μυστικότητα που χαρακτηρίζουν το ελβετικό τραπεζικό σύστημα.

Ας κάνουμε εδώ μια στάση. Υποψιάζομαι πως ο αναγνώστης, καθώς προσπαθεί να κατανοήσει όσα αναφέραμε ως εδώ, ίσως αισθάνεται πως όλα τούτα τα παράξενα φαινόμενα δεν έχουν σχέση με το ευρώ. Λυπάμαι που το λέω αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι παρά μια μεγάλη πλάνη. Προσέξτε:

Είπαμε πρωτύτερα πως οι σκανδιναβικές κορώνες και το ελβετικό φράγκο αποτελούσαν ασφαλές καταφύγιο. Εν πολλοίς, η ασφάλειά τους οφειλόταν στις θεσπισμένες σταθερές ισοτιμίες τους με το ευρώ. Όμως, το ευρώ είναι εξαιρετικά σκληρό νόμισμα, το οποίο, σε αντίθεση με το δολλάριο των ΗΠΑ, δεν υποτιμάται εύκολα. Αυτό το χαρακτηριστικό τού ευρώ εκτιμάται ότι λειτουργεί ανασχετικά στις προσπάθειες για ανάπτυξη και δυσκολεύει την απαλλαγή από την μέγγενη του αποπληθωρισμού.

Παράλληλα, οι τρεις χώρες στις οποίες αναφερθήκαμε, είχαν κι ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα: η σταθερή ισοτιμία των νομισμάτων τους με το ευρώ ήταν μεν θεσπισμένη αλλά απαιτούσε διαρκή στήριξη με συνεχείς παρεμβάσεις των κεντρικών τους τραπεζών. Το παραμικρό λάθος θα είχε εξαιρετικά επώδυνα αποτελέσματα αφού οι κερδοσκόποι όλου του κόσμου αγρυπνούν και η απληστία τους δεν έχει όριο.

«Διαθέτουμε τα απαραίτητα εργαλεία σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των επιτοκίων και επαρκή προσφορά κορωνών». (Λαρς Λόχντε, πρόεδρος Κεντρικής Τράπεζας Δανίας)

Η Ελβετία χτύπησε την γροθιά στο μαχαίρι, σπάζοντας την ισοτιμία φράγκου/ευρώ. Μόνο που το μαχαίρι δεν έπαθε ζημιά απ’ αυτή την γροθιά. Αντίθετα, εκείνη που πληγώθηκε ήταν η ελβετική οικονομία. Το φράγκο ακρίβηνε αντί να φτηνήνει και μαζί του ακρίβηναν και οι εξαγωγές. Η πτώση των τιμών επιταχύνθηκε αντί να ανασταλεί και ο αποπληθωρισμός εντάθηκε. Κι όλα αυτά μαζί οδήγησαν σε αύξηση της ανεργίας ενώ, παράλληλα, υποχρέωναν την κεντρική τράπεζα της χώρας να διαθέτει τεράστια ποσά προκειμένου να αποτρέψει περαιτέρω ανατίμηση του φράγκου. Η χώρα σχεδόν υποχρεώθηκε να υιοθετήσει με την σειρά της αρνητικά επιτόκια αλλά ο κατήφορος δεν λέει να σταματήσει.

Δανία και Σουηδία προτίμησαν εξ αρχής το παιχνίδι με τα επιτόκια αντί να σπάσουν τις ισοτιμίες των νομισμάτων τους με το ευρώ. Όμως η προσδοκώμενη αύξηση κυκλοφορίας τού χρήματος δεν ήρθε ποτέ. Αυτό οφείλεται σε δυο κυρίως λόγους. Πρώτον, τα νοικοκυριά δεν αυξάνουν ούτε την κατανάλωσή τους ούτε τον δανεισμό τους σε συνθήκες κρίσης. Δεύτερον, η μεγαλύτερη ποσότητα χρήματος που κυκλοφορεί είναι το λεγόμενο δευτερογενές ή τραπεζικό χρήμα αλλά στις παρούσες συνθήκες, με το τραπεζικό σύστημα να τρίζει σε όλον τον κόσμο, καμμιά τράπεζα δεν ανοίγει ευχαρίστως τα συρτάρια της για να χρηματοδοτήσει επενδύσεις. Έτσι, το χρήμα που κυκλοφορεί παραμένει ελάχιστο σε σχέση με όσο λιμνάζει.

Τον δρόμο των αρνητικών επιτοκίων έχουν επιλέξει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αλλά και η Ιαπωνία. Λεπτομέρειες θα πούμε στο επόμενο σημείωμα.

 

Περί αρνητικών επιτοκίων (2)

Στον χορό των αρνητικών επιτοκίων μπήκε και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Από την εποχή Ζαν-Κλωντ Τρισέ, η ΕΚΤ άρχισε να μειώνει τα επιτόκιά της, με σκοπό πάντοτε τον ίδιο: την αύξηση της ταχύτητας κυκλοφορίας τού χρήματος. Ο διάδοχος του Τρισέ, ο Μάριο Ντράγκι, συνέχισε την ίδια πολιτική, ώσπου το επιτόκιο καταθέσεων μηδενίστηκε.

Με την μείωση των επιτοκίων, η ΕΚΤ προσπαθούσε να λύσει ένα πολύ δύσκολο πρόβλημα. Καθώς η καπιταλιστική κρίση επεκτεινόταν και βάθαινε, οι -λαβωμένες από την κακοδιαχείριση και δηλητηριασμένες από τα τοξικά ομόλογα, που οι ίδιες δημιούργησαν- εμπορικές τράπεζες δίσταζαν να χρηματοδοτήσουν οποιαδήποτε δραστηριότητα. Παράλληλα, με την αξιοπιστία πολλών κρατικών ομολόγων να καταρρέει και με την απόδοση όσων αξιόπιστων είχαν απομείνει να μειώνεται συνεχώς, οι τραπεζίτες επέλεγαν την ασφαλέστερη λύση για τα διαθέσιμά τους, έστω κι αν ήταν ελάχιστα αποδοτική: τα κατέθεταν στην ΕΚΤ.

Μάριο Ντράγκι (ΕΚΤ), Τζάνετ Γιέλλεν (Fed) και Χαρουχίκο Κουρόντα (Bank of Japan). [Σκίτσο: Bob Rich]

Το 2014, ο Ντράγκι πήρε την μεγάλη απόφαση. Με την κρίση να μη λέει να υποχωρήσει, την ανάπτυξη να μη λέει να πάρει μπρος και τους τραπεζίτες να μη λένε να ξεπαρκάρουν τα διαθέσιμά τους ούτε με μηδενικό επιτόκιο, στις αρχές τού δευτέρου εξαμήνου της χρονιάς η ΕΚΤ έρριξε το επιτόκιο καταθέσεων δέκα μονάδες βάσεις κάτω από το μηδέν. Αποτέλεσμα: μηδέν. Πριν βγει η χρονιά, το έρριξε άλλες δέκα μονάδες, στέλνοντάς το στο -0,20%. Αποτέλεσμα: και πάλι μηδέν. Οι τραπεζίτες εξακολουθούσαν να μη βγάζουν τα λεφτά τους στην αγορά και να προτιμούν την ασφάλεια της ΕΚΤ, έστω κι αν τώρα την πλήρωναν.

Ας κάνουμε άλλη μια στάση για να εξετάσουμε καλύτερα την κατάσταση. Υποτίθεται πως κάθε εμπορική επιχείρηση μετακυλίει τα κόστη της στον καταναλωτή. Μ’ αυτή την λογική, θα έπρεπε και οι εμπορικές τράπεζες να μετακυλίσουν το αρνητικό επιτόκιο των καταθέσεών τους στους δικούς τους καταθέτες. Θα έπρεπε, δηλαδή, να ορίσουν κι αυτές αρνητικό επιτόκιο. Φυσικά, αυτό δεν είναι ποτέ δυνατόν να συμβεί. Έτσι, λοιπόν, βρεθήκαμε ενώπιον ενός εξαιρετικά οξύμωρου σχήματος: οι τράπεζες πλήρωναν τόκους στους καταθέτες για να μαζεύουν λεφτά κι ύστερα ξαναπλήρωναν για να καταθέσουν αυτά τα λεφτά στην ΕΚΤ. Πώς δικαιολογείται αυτός ο παραλογισμός;

Πρώτα-πρώτα, ας θυμηθούμε την μαρξική θεωρία περί καπιταλιστικών κρίσεων, σύμφωνα με την οποία (α) η έξοδος από την κρίση προϋποθέτει καταστροφή ενός τμήματος του κεφαλαίου και (β) όταν πάρει πάλι μπρος η διαδικασία αναπαραγωγής, ευνοημένοι θα είναι όσοι εκκινούν από θέσεις καλύτερες από τους υπόλοιπους. Οι τράπεζες, λοιπόν, είναι διατεθειμένες να πληρώσουν όσα απαιτούνται προκειμένου να διατηρήσουν ή και να αυξήσουν τις δυνάμεις τους ώστε να βρίσκονται με αξιώσεις στην αφετηρία όταν θα ξαναρχίσει η κούρσα.

Δεύτερον αλλά όχι λιγώτερο σπουδαίο, μη ξεχνάμε την θεμελιωμένη πεποίθηση των τραπεζιτών ότι αποτελούν κολώνα τού καπιταλιστικού συστήματος και κανείς δεν πρόκειται να τους αφήσει να καταρρεύσουν. Μη ξεχνάμε, δηλαδή, τις ανακεφαλαιοποιήσεις. Θεωρώντας, λοιπόν, την στήριξή τους ως δεδομένη, οι τραπεζίτες δεν αρνούνται την αποδοχή οποιουδήποτε κόστους προκειμένου να συνεχίσουν να υπάρχουν. Όσο υπάρχουν, δεν μπορεί, κάποια στιγμή θα βγάλουν και με το παραπάνω αυτά που πλήρωσαν.

Αλλά ας επιστρέψουμε στον Ντράγκι. Βλέποντας ότι ούτε η δεύτερη μείωση του επιτοκίου έφερε αποτέλεσμα, ο αρχιτραπεζίτης τής Ευρωπαϊκής Ένωσης έρριξε το επιτόκιο άλλες δέκα μονάδες βάσεις στα τέλη τού 2015. Αποτέλεσμα: ξανά μηδέν. Στα μέσα του περασμένου Μαρτίου ήρθε και τέταρτη μείωση, στέλνοντας το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ στο -0,40%. Απ’ ό,τι δείχνει η κατάσταση, ούτε τώρα θα υπάρξει θετικό αποτέλεσμα.

Στο μεταξύ, από τα τέλη τού περασμένου Ιανουαρίου, μπήκε και η Ιαπωνία στο παιχνίδι, ορίζοντας επιτόκιο καταθέσεων -0,10%. Ήδη άρχισαν κι εκεί οι πρώτες φωνές διαμαρτυρίας…

Ουάσιγκτον, 2014: Κουρόντα, Ντράγκι και Γιέλλεν στην σύσκεψη τραπεζιτών και υπουργών οικονομικών των G-20

Πριν τέσσερα χρόνια περίπου, γράφοντας την Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού, σημειώναμε στο 72ο κεφάλαιο («Ο Γκρήνσπαν γκρεμίζει τα επιτόκια«) τα εξής: «Ο Γκρήνσπαν, λοιπόν, σκέφτηκε έναν πρωτότυπο τρόπο για να τονώσει την οικονομία: κατακρήμνισε το επιτόκιο δανεισμού στο 1%, πλημμυρίζοντας την αγορά με τζάμπα χρήμα. Ήταν στραβό το κλήμα με τα υπερσυσσωρευόμενα κέρδη, το έφαγε κι ο γάιδαρος με την προσφορά φτηνών κεφαλαίων… Η αψυχολόγητη ενέργεια του Γκρήνσπαν έθρεψε την περίφημη στεγαστική φούσκα (…)».

Η θεωρία λέει ότι ο μηχανισμός μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής μέσω κεντρικών τραπεζών έχει σοβαρό πρόβλημα. Κι αυτό επειδή (α) καμμιά εμπορική τράπεζα δεν πρόκειται ποτέ να πρωτοστατήσει στην διαδικασία καταστροφής υπερσυσσωρευμένων κεφαλαίων, (β) επειδή οι κραδασμοί από οποιαδήποτε μεταβολή νομισματικής πολιτικής απορροφώνται κατά μεγάλο μέρος από τις ήδη υφιστάμενες καταστάσεις (*) και (γ) η οποιαδήποτε συμμόρφωση γίνεται με μια διαδικασία trickle down: πρώτα θα επωφεληθεί η κορυφή τής πυραμίδας (κερδοσκόποι, κεφάλαιο κλπ) κι ύστερα θα γίνει η διάχυση στην βάση.

Κι επειδή η θεωρία δεν έβλαψε ποτέ κανέναν, ελπίζω ότι οι θιασώτες των αρνητικών επιτοκίων θα ανοίξουν σύντομα κάποιο βιβλίο που θα τους βοηθήσει να ξαναθυμηθούν ότι τέτοιες επιλογές οδηγούν σχεδόν εκ του ασφαλούς στην περίφημη παγίδα ρευστότητας. Τί είναι αυτό; Ε, μη τα περιμένετε κι εσείς όλα σε ένα σημείωμα!

—————————————————
(*) Η μείωση των επιτοκίων επιδρά και στις υποχρεώσεις των τραπεζών, οι οποίες έχουν συναφθεί με κυμαινόμενο επιτόκιο. Δηλαδή, μέρος των απωλειών από το μειωμένο επιτόκιο των καταθέσεών της, η τράπεζα το αναπληρώνει από την μείωση του επιτοκίου στις δικές της υποχρεώσεις.

 

Τα αρνητικά επιτόκια και η κατάργηση των μετρητών

Μετά από όσα είπαμε τις δυο προηγούμενες μέρες, αναρωτιέμαι αν βρέθηκε κάποιος αναγνώστης τόσο καχύποπτος ώστε να συνδυάσει τα αρνητικά επιτόκια με τις κυβερνητικές αποφάσεις περί διεύρυνσης της χρήσης πλαστικού χρήματος αντί για μετρητά στις διάφορες συναλλαγές. Αν όντως υπάρχει τέτοιος αναγνώστης, θά ‘θελα να του σφίξω το χέρι και να τον συγχαρώ για τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με την σειρά.

Συνοψίζοντας όσα είπαμε ως εδώ, αρνητικό επιτόκιο σημαίνει να πληρώνεις για να αποταμιεύεις και να σε πληρώνουν για να δανείζεσαι. Η ιδέα είναι να πάψεις να φυλάς τα λεφτά σου στην τράπεζα και ν’ αρχίσεις να τα σκορπάς, διότι η αύξηση της κατανάλωσης θα σπρώξει τον πληθωρισμό προς τα πάνω και η οικονομία θ’ αρχίσει να κινείται σε ρυθμούς ανάπτυξης.

«Κι αν ο Ντράγκι είναι λάθος;»  [σκίτσο: Bob Rich]

Δυστυχώς, η πρώτη εφαρμογή αυτού του μέτρου δεν έφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Επειδή, όμως, ως γνωστόν, οι θεωρητικοί τού καπιταλισμού δεν κάνουν ποτέ λάθος, τώρα ισχυρίζονται ότι το μέτρο είναι καλό αλλά δεν εφαρμόζεται σωστά. Με απλά λόγια, τα αρνητικά επιτόκια δεν δουλεύουν διότι δεν είναι αρκούντως χαμηλά. Ο επί κεφαλής οικονομολόγος τού Citigroup καθηγητής Ουίλλεμ Μπούιτερ υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι «δεν υπάρχει λόγος να μην έχει η Fed επιτόκιο μείον πέντε τοις εκατό» (*).

Το κακό είναι ότι τα μόνα σίγουρα αποτελέσματα που θα έχουν τέτοια επιτόκια θα είναι η πρόκληση ενός πανικού και η συνακόλουθη απόσυρση καταθέσεων, τα οποία θα οδηγήσουν το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα στην κατάρρευση. Αφού ένα κατοστάρικο θα αξίζει του χρόνου 95 και του παραχρόνου σχεδόν 90, γιατί να το αφήσω στην τράπεζα και να μη το φυλάξω στην τσέπη μου, όπου θα παραμείνει κατοστάρικο στον αιώνα τον άπαντα; Εύλογο ερώτημα αλλά ο Μπούιτερ και το συνάφι του έχουν έτοιμη την απάντηση: καταργήστε τα μετρητά! Μάλιστα δε, προτείνουν και τρεις τρόπους με τους οποίους μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο: (α) διακοπή έκδοσης νομίσματος, με διατήρηση περιορισμένου αριθμού κερμάτων και μικρής αξίας χαρτονομισμάτων τα οποία θα χρησιμοποιούνται από τους φτωχούς, (β) έκδοση νέου τύπου χαρτονομίσματος με ενσωματωμένο «κουπόνι», το οποίο θα «κόβεται» όταν η κεντρική τράπεζα θεσπίζει αρνητικά επιτόκια, μειώνοντας έτσι την αξία τού χαρτονομίσματος και (γ) διαχωρισμός τού νομίσματος από την «λογιστική μονάδα» (**).

Ο αναγνώστης που πρόσεξε στις σημειώσεις τις ημερομηνίες των δημοσιεύματων, έχει ήδη καταλάβει ότι το παιχνίδι εξαφάνισης των μετρητών έχει ἠδη ξεκινήσει (***). Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα της Ευρώπης που απαγορεύει την χρήση μετρητών για συναλλαγές από κάποια αξία και πάνω. Παρόμοιες απαγορεύσεις ισχύουν ήδη σε Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο, Βουλγαρία κλπ. ενώ βούληση και στόχος των Βρυξελλών είναι να επεκταθεί πλήρως η χρήση εικονικού (για την ακρίβεια: λογιστικού) χρήματος σε όλες τις συναλλαγές.

Η σχετική προπαγάνδα άρχισε με το πιπίλισμα της καραμέλλας που λέγεται τρομοκρατία. Διατυπώνεται, δηλαδή, ο ισχυρισμός ότι οι τρομοκράτες δεν θα μπορούσαν να κάνουν ο,τιδήποτε αν δεν είχαν μετρητά. Προφανώς, πρόκειται περί γελοιωδεστάτου επιχειρήματος. Ας καταργήσουμε, λοιπόν, τα μετρητά επειδή τα χρησιμοποιούν οι τρομοκράτες. Παράλληλα, όμως, ας καταργήσουμε και τα αυτοκίνητα, και τα τηλέφωνα αλλά και τα όπλα, διότι και αυτά τα χρησιμοποιούν οι τρομοκράτες. Στο κάτω-κάτω, κανείς δεν μπορεί να προβεί σε τρομοκρατική ενέργεια δίχως όπλο, αυτοκίνητο και τηλέφωνο, έστω κι αν έχει την τσέπη γεμάτη πεντακοσάρικα.

Ξέρω ότι τις τελευταίες μέρες κούρασα τον αναγνὠστη με δύσκολα, ενδεχομένως δε και δυσνόητα κείμενα. Όμως, πριν κλείσω, ας πάμε να σχηματίσουμε μια εικόνα από το όχι και τόσο μακρυνό μέλλον μας:

Δουλεύεις και πληρώνεσαι στο τέλος του μήνα. Δεν παίρνεις λεφτά στο χέρι γιατί ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να τα καταθέσει στον τραπεζικό σου λογαριασμό. Δεν ανησυχείς για τις υποχρεώσεις σου γιατί η τράπεζα δεσμεύει αμέσως από τον λογαριασμό σου τα ποσά που ζητούν η εφορία, η ΔΕΗ, η Βόνταφον ή ο Σκλαβενίτης. Δεν κάνεις ανάληψη γιατί δεν χρειάζεσαι μετρητά, αφού και τις τσίκλες στο περίπτερο με κάρτα είσαι υποχρεωμένος να τις πληρώσεις. Θες να κάνεις οικονομία αλλά ξέρεις ότι όσο περισσότερα λεφτά μαζεύεις στην τράπεζα τόσο περισσότερους τόκους πληρώνεις. Οπότε, φάτα όσο είναι φρέσκα, πριν προλάβουν να σε χρεώσουν με τόκους. Και να τα τρως με ευχαρίστηση, διότι δεν πρέπει να ξεχνάς πως όσο εσύ καταναλώνεις, τόσο κάποιοι άλλοι κερδίζουν. Κι αν κάποτε βρεθείς σε ανάγκη, μην ανησυχείς. Θα πάρεις δάνειο με αρνητικό επιτόκιο και θα τακτοποιηθείς. Καλά να είσαι, να δουλεύεις για να έχεις να το αποπληρώσεις.

Ωραία εικόνα! Γι’ αυτό και ο Μπούιτερ δεν διστάζει να συμπεράνει ότι «τα επιχειρήματα κατά της κατάργησης του νομίσματος δείχνουν μάλλον αδύναμα» (****).

ΥΓ: Πάντως, η όλη ιστορία βγάζει και γέλιο. Μια μεγάλη μερίδα νεοφιλελεύθερων θεωρεί ότι η κατάργηση της χρήσης μετρητών συνιστά… κομμουνιστική επιλογή (!!) και αποσκοπεί στο να μαζέψει το κράτος τα λεφτά από τους πολίτες για να χρηματοδοτήσει κοινωνικές παροχές! Μωραίνει Κύριος…

Όταν μιλάει ο Τζορτζ Σόρος, ο Ουίλλεμ Μπούιτερ ακούει με προσοχή.

—————————————————–
(*) Izabella Kaminska, «Negative interest in cash, or goodbye banknotes«, Financial Times Alphaville, 20/5/2009.

(**) Willem Buiter, «Negative interest rates: when are they coming to a central bank near you?«, 7/5/2009. Αν αναρωτιέστε τι σημαίνει το (γ), ας πούμε εντελώς χοντροκομμένα ότι η κυβέρνηση θα αποφασίζει κάθε όποτε θέλει πόσης αξίας πράγματα μπορώ να αγοράσω με το κατοστάρικο που έχω στην τσέπη μου.

(***) Στην πραγματικότητα, η θεωρητική επεξεργασία των αρνητικών επιτοκίων έχει ξεκινήσει από την περασμένη χιλιετία, όπως πιστοποιείται από την μελέτη των Ουίλλεμ Μπούιτερ και Νικολάου Πανηγυρτζόγλου «Overcoming the zero bound on nominal interest rates with negative interest on currency: Gesell’s solution«, 31/3/1999.

(****) David Keohane, «Buiter on the death of cash«, Financial Times Alphaville, 10/4/2015.

 

(προσθήκη από π.κ.) σχετικά διαβάστε κι εδώ:

τράπεζες και μετρητά: τα ρέστα τους!

Advertisements

Σας ακούμε...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: