Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» 1944

πηγή: Βαθύ Κόκκινο

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» 1944. Μέρος 1ο

https://pemptokyma.files.wordpress.com/2016/12/b29ab-dekemvriana-1944-246x300.jpg?w=490Επειδή πάντα την επικρατούσα ιστορία την γράφουν οι νικητές και σπεκουλάροντας στην ταξική παιδεία που δοξάζει εγκληματίες και καταδικάζει τα θύματα και κάποια σχετικά πρόσφατα ιστορικά γεγονότα αν δεν τα παραποιούν εντελώς, τα ρίχνουν στην αφάνεια η ιστοσελίδα και το μπλοκ μας θα κάνει ένα μεγάλο αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944.

Τα στοιχεία που θα παραθέσουμε τα αντλούμε από τα βιβλία: «Οι Ανατολικές Συνοικίες τον Δεκέμβρη του 1944» – έκδοση της 6ης Αχτίδας της Κ.Ο.Α του 1945, «Ο Δεκέμβρης του 44» του Νίκανδρου Κεπέση, «Δέκα χρόνια αγώνες 1935-1945», έκδοση της Κ.Ε του ΚΚΕ, 1945, «Κείμενα και αναμνήσεις από τον τραγικό Δεκέμβρη 1944», του Δημήτρη Γαρουφαλιά, «Γύρω απ’ το Δεκέμβρη» του Κώστα Καραγιώργη, Εκδόσεις ‘Νέα βιβλία’ 1945, και «Η έκθεση Σιάντου για τα Δεκεμβριανά», εκδόσεις ‘Γλάρος’ 1986.

Το αφιέρωμα μας θα δημοσιευτεί σε συνέχειες ενώ θα προγραμματίσουμε και ένα σχετικό αφιέρωμα στον διαδικτυακό σταθμό μας.

Σαν εισαγωγή παραθέτουμε ένα δικό μας κείμενο και ένα βίντεο από την κρατική τηλεόραση:

Την 1η Δεκέμβρη 1944 ο στρατηγός Σκόμπι, χωρίς να έχει καν ενημερώσει τους ντόπιους υποτελείς του κυβερνήτες εδώ, έστειλε τα βρετανικά αεροπλάνα να πλημμυρίσουν την Ελλάδα με προκηρύξεις. Εκεί με ύφος στυγνού αποικιοκράτη καθόριζε ημερομηνία αποστράτευσης των αντάρτικων ομάδων τη 10η Δεκέμβρη και απειλούσε το λαό ότι αν δεν εφαρμοστεί η διαταγή του «θα κλονιστεί η σταθερότητα του εθνικού νομίσματος» και θα «πεινάσει». Ο τότε πρωθυπουργός της χώρας Γ. Παπανδρέου βιάστηκε να συμμορφωθεί με τις εντολές του προστάτη του. Συγκαλεί την κυβέρνηση του, χωρίς τη συμμετοχή των υπουργών του ΕΑΜ, και αποφασίζει την άμεση διάλυση της Εθνικής Πολιτοφυλακής σε όλη τη χώρα.

Η αντίστροφη μέτρηση για τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν έχει αρχίσει. Το προκλητικό τελεσίγραφο του Σκόμπι, που απαιτούσε τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και η απόφαση του Παπανδρέου για τη διάλυση της Εθνικής Πολιτοφυλακής προκάλεσαν την κατακραυγή του κόσμου.

Αμέσως συνεδριάζει η Κεντρική Επιτροπή του ΕΛΑΣ και αφού τονίζει ότι είναι απαραίτητο μια κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας που θα οδηγήσει την χώρα σε ελεύθερες εκλογές διακηρύσσει ότι μόνη λύση που εξυπηρετεί την ησυχία και ομαλότητα του λαού, είναι η πλήρη αποστράτευση όλων των ενόπλων δυνάμεων του ΕΛΑΣ-ΕΑΜ της Ορεινής Ταξιαρχίας, του Ιερού Λόχου και των σχηματισμών της Μέσης Ανατολής. Παράλληλα απαιτεί να διαλυθούν τα γερμανοντυμένα σώματα ασφαλείας και να τιμωρηθούν οι προδότες που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς.

Ο παπατζής Παπανδρέου σφυράει αδιάφορα σ’ αυτές τις προτάσεις. Εξακολουθεί να είναι η φιλιπινέζα των άγγλων και να ακολουθεί πιστά τις εντολές τους.

Η ΚΕ του ΕΑΜ αποφασίζει τότε να καλέσει το λαό σε ειρηνικό συλλαλητήριο διαμαρτυρίας στις 3 Δεκέμβρη και στις 4 του ίδιου μήνα να κηρυχτεί γενική απεργία. Ο Γ. Παπανδρέου ενώ στην αρχή είχε δώσει άδεια για να γίνει το συλλαλητήριο λίγο πριν τα μεσάνυχτα στις 2 Δεκέμβρη εκτελώντας τις εντολές των Αγγλων το απαγορεύει.

Το συλλαλητήριο στις 3 του Δεκέμβρη γίνετε στο σύνταγμα και πνίγετε στο αίμα. Εικοσιοχτώ νεκροί και δεκάδες τραυματίες. Η Αθήνα για πρώτη φορά στην ιστορία της βομβαρδίζεται από αγγλικά αεροπλάνα και το μπλοκ ταγματασφαληστών και άγγλων οργιάζει. Ο Τσόρτσιλ με τηλεγράφημα του στον στρατηγό Σκόμπι τον διατάζει: «Είσθε υπεύθυνος δια την τήρησιν της τάξεως εις τας Αθήνας και δια την καταστροφήν όλων των ομάδων ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Μη διστάσετε να ενεργήσετε ως να ευρίσκεσθε εις μίαν μόλις καταληφθείσα υπό του στρατού πόλιν, όπου έχει εκραγεί επαναστατικόν κίνημα. Πρέπει να κρατήσουμε τας Αθήνας και να επιβληθώμεν. Εάν τούτο το επιτύχετε χωρίς αιματοχυσίαν, θα είναι διά σας, αλλά και με αιματοχυσίαν θα είναι επίσης κατόρθωμα εάν αυτή είναι απαραίτητος».

Να λοιπόν, που μέσα απ τα ίδια τα γραφτά τους φαίνετε ποιοι είναι υπεύθυνοι για το μακέλεμα του Αθηναϊκού λαού. Ο ίδιος ο υπουργός Δικαιοσύνης τότε Κ. Ρέντης δηλώνει στις 10 Δεκέμβρη ότι 40.000 άτομα βρίσκονται στις φυλακές ενώ διώκονται άλλοι 80.000.

Μετά από 33 μέρες άγριων συγκρούσεων μεταξύ του λαϊκού κινήματος και του μαύρου μετώπου άγγλων και ντόπιων μοναρχοφαστιστών το ΕΑΜ σύρεται και στις 12 Φλεβάρη υπογράφει την «Συμφωνία της Βάρκιζας», βάζοντας ταφόπλακα στα όνειρα και τις επιδιώξεις της εργατικής τάξης.
Το τι ακολούθησε μετά είναι γνωστό. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, ο απολογισμός της τρομοκρατίας, που είχε εξαπολυθεί τον πρώτο χρόνο μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας είχε σαν αποτέλεσμα: 1.192 νεκρούς, 6.413 τρομοκρατικές ενέργειες, 70.000 συλληφθέντες, 165 βιασμούς γυναικών, 6.567 ληστείες, 572 επιδρομές σε τυπογραφεία, σπίτια.

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944. Μέρος 2ο

Πριν αναφερθούμε στα γεγονότα του Δεκέμβρη να δούμε το κλίμα που επικρατούσε αυτή την εποχή επικαλούμενοι αποσπάσματα από μια έκδοση της 6ης αχτίδας του ΚΚΕ που κυκλοφόρησε το 1945 με τίτλο: «Οι ανατολικές συνοικίες τον Δεκέμβρη του 1944»:

Σε μια απ’ τις ιστορικές συνεδριάσεις της Βουλής των Κοινοτήτων τον Δεκέμβρη του ’44, ο Τσόρτσιλ απαντώντας στις επιθέσεις των εργατικών βουλευτών χαρακτήρισε την αντίσταση του λαού της Αθήνας και του Πειραιά σαν «γκανγκστερικό κίνημα ληστών και τροτσκιστών». Την καραμέλα αυτή που της προσφέρθηκε τότε εξακολουθεί η ελληνική αντίδραση να την πιπιλάει μέχρι σήμερα προσπαθώντας να παρουσιάσει το θαύμα της Δεκεμβριανής Αντίστασης σαν «αντεθνικό κίνημα». Για πρώτη φορά θα μας βρει σύμφωνους, γιατί πραγματικά τον Δεκέμβρη γίνηκε ένα τέτοιο αντεθνικό κίνημα. Από ποιους όμως; Από το λαό που υπερασπίζοντας την ανεξαρτησία και την τιμή  του άρπαξε τα όπλα ή από εκείνους που προσπαθώντας να διαιωνίσουν τα προνόμια της εκμετάλλευσης και της αποικιακής εξάρτησης από καιρό είχαν καταστρώσει τα σατανικά αντιλαϊκά τους σχέδια;

Αν υπήρχαν μερικές αμφιβολίες γ’ αυτό στα μυαλά των απλοϊκών πριν το Δεκέμβρη, στο χρόνο που πέρασε παραχώρησαν την θέση τους στην απόλυτη επίγνωση και βεβαιότητα ότι κινηματίες και εχθροί του λαού ήταν η «ελληνική» δωσίλογη πλουτοκρατία και οι άγγλοι Τόρηδες. Σ’ αυτό βοήθησαν πολύ η δημοσίευση των εκθέσεων του περίφημου ταξίαρχου Εντυ και οι δίκες των Κουίσλιγκς, της Ειδικής και του Μπουραντά. Πάνω απ’ όλα όμως βοήθησε το μεταδεκεμβριανό χάος, το έπαθλο της «νίκης» τους.

Η εξέταση όμως της πολιτικής των Τόρηδων και της προδοτικής συνωμοσίας της ντόπιας αντίδρασης ξεφεύγει από τους σκοπούς αυτού του βιβλίου. Εδώ θα προσπαθήσουμε να δώσουμε τα περιστατικά που αποτέλεσαν την πικρή και αιματηρή πείρα του λαού των Ανατολικών Συνοικιών, πείρα που τον όπλισε με την πίστη και ενέπνευσε τον απαράμιλλο ηρωισμό που έδειξε τις μέρες της Δεκεμβριανής αντίστασης.

Το λαό των συνοικιών μας τον βρήκε η απελευθέρωση κουρελιασμένο, εξαντλημένο, κατακουρελιασμένο, αλλά πιο δυνατό και αποφασισμένο παρά ποτέ. Μήνες πριν από την απελευθέρωση της Αθήνας η πάλη του λαού μας και ο ηρωισμός του ΕΛΑΣ είχαν πετύχει το θαύμα να υπάρχουν λεύτερες συνοικίες μέσα σε μια σκλαβωμένη πρωτεύουσα, τέτοια θαύματα χρειάζονται καθημερινούς αγώνες και σκληρές μάχες. (Μα οι Ανατολικές Συνοικίες πάντα στάθηκαν στην πρώτη γραμμή πάντα πρόθυμες να παλέψουν να χύσουν το αίμα του για την λευτεριά της πατρίδας μας, για να γίνει ο λαός αφέντης στον τόπο του).

Ετσι οι Ανατολικές Συνοικίες γνώρισαν την λευτεριά και την λαοκρατία όταν ακόμα Γερμανοί και προδότες κυριαρχούσαν στην Αθήνα. Μα αυτό το πέτυχαν πολεμώντας νύχτα μέρα. 49 μάχες έδωσε ο ΕΛΑΣ μας. Χίλιους νεκρούς είχαν οι κατακτητές και οι Ράληδες. 800 παιδιά του λαού πέσανε στον αγώνα. 6000 στα γερμανικά κάτεργα και απ αυτούς γύρισαν 200.

Μα δεν ήταν μόνο αυτό. Και οι συνοικίες μας πλήρωσαν τον φόρο τους στο μαυραγοριστισμό του πλουτοκρατικού μινώταυρου. Και να το αποτέλεσμα. Στους ενήλικες οι φυματικοί και προφυματικοί φτάνουν το 30-40% και απ’ αυτούς το 18-20% χωρίς ελπίδα γιατριάς. Το 75% είναι παιδιά φυματικά, προφυματικά ή αδενοπαθή. Το 15% από αυτά πάσχει από διάφορες άλλες αρρώστιες και μόνο το 10% από αυτό είναι γερό. Κάτι τέτοιες στατιστικές θα αποτελέσουν το βασικότερο μέρος του κατηγορητηρίου των οικονομικών δοσίλογων όταν μεθαύριο η λαϊκή δικαιοσύνη τους κάτσει στο σκαμνί.

Ετσι αντίκρισε ο λαός μας τον ήλιο της απελευθέρωσης. Νικητής μα και σακατεμένος, κουρελιασμένος και ματωμένος. Για μας τα συνθήματα «θάνατο στους προδότες» , «Ψωμί και λευτεριά στο λαό» δεν ήταν απλώς όμορφα λόγια, ήταν οργανική ανάγκη, ήταν συμπεράσματα από την αιματηρή μας πείρα και ήταν, το σπουδαιότερο έπαθλο της νίκης. Όταν οι ατέλειωτες φάλαγγες του λαού μας ξεκινούσαν από τι συνοικίες για να πανηγυρίσουν την απελευθέρωση να διεκδικήσουν το δικαίωμα στην ζωή, να υπερασπίσουν τις λαϊκές ελευθερίες, στην κεφαλή της διαδήλωσης βρίσκονταν οι πεθαμένοι από την πείνα του 41, οι σκοτωμένοι υπερασπιστές της λευτεριάς μας, εκείνοι που άφησαν την τελευταία τους πνοή στα μπουντρούμια του Παπαγιώργη, της Μέρλιν, της Ελπίδος. Οι λεύτεροι ανεξάρτητη και λαοκρατούμενη Ελλάδα ήταν η δικαίωση της θυσίας των νεκρών και της καθημερινής πάλης των ζωντανών.

Μια τέτοια διαδήλωση ξεκίνησε στις 15 του Οκτώβρη από τα αδούλωτα χώματα της Καισαριανής, του Βύρωνα, του Κατσιποδιού για να γιορτάσει την απελευθέρωση της Αθήνας. Μπροστά στην χαρά της νίκης, μπροστά στο όραμα της λαϊκής δημοκρατίας που θα γινόταν σε λίγο πραγματικότητα, ίσως να ξεχάσαμε για μια στιγμή την πραγματικότητα. Δεν αργήσαμε να ξυπνήσουμε, και το ξύπνημα ήταν σκληρό. Μια βροντή από σφαίρες και χειροβομβίδες, χαρίζοντας τον αιώνιο ύπνο σε εφτά Καισαριανιώτες και δυο Βυρωνιώτες και τραυματίζοντας δεκάδες, μας έκανε να νιώσουμε πως η πανούκλα της προδοσίας μπορούσε να βλάψει ακόμα και πως χρειάζονται σκληροί αγώνες για να ξεκαθαρίσουμε την πατρίδα μας από το φασιστικό άγος. Οι δολοφόνοι συνεργάτες των Γερμανών είχαν πυροβολήσει ενάντια στον άοπλο λαό από τα ξενοδοχεία της Ομόνοιας. Οι ζητωκραυγές και οι αλαλαγμοί της χαράς ανακατεύτηκαν με τα βογκητά των δολοφονημένων. Κάτω απ’ τις πολύχρωμες πανηγυρικές αψίδες και τις σημαίες περνούν τα πτώματα των λαϊκών αγωνιστών, ο ζωηρός χαρούμενος ρυθμός της «λαοκρατίας» ανακατεύεται με το υποβλητικό κρεσέντο του «Πένθιμου Εμβατηρίου».

Την άλλη μέρα σύσσωμος ο λαός των Ανατολικών Συνοικιών κηδεύοντας τα θύματα της πρώτης δολοφονικής πρόκλησης δεν έμοιαζε με τον ξέγνοιαστο λαό της 15ης του Οκτώβρη. Τα πρόσωπα ήταν σοβαρά και τα δόντια σφιγμένα. Παρ’ όλο που δεν είχανε αρχίσει να πέφτουν τα πρώτα φύλλα του φθινοπώρου, είχαμε μπει από από εκείνη την στιγμή στο ΔΕΚΕΜΒΡΗ.

Οι δολοφόνοι εξακολουθούσαν να κατέχουν τα ξενοδοχεία και ήταν για όλους φανερό πώς οι άγγλοι στρατιώτες που φρουρούσαν τις πόρτες δεν ήταν δεσμοφύλακες αλλά σωματοφύλακες. Ρωτάμε το χαφιέ Παπανδρέα και τον «ένδοξο» στρατηγό Σκόμπυ: πόσους απ τους δολοφόνους των ξενοδοχείων έπιασαν μέχρι τον Δεκέμβρη; Και ρωτάμε τον μετακεκεμβριανο κράτος , που καταδικάζει τους αγωνιστές για φόνους Γερμανών, πότε θα δικάσει τους δολοφόνους των Ελλήνων;

Από τότε ο ορίζοντας σκοτείνιαζε κάθε μέρα περισσότερο. Είχε γίνει πεποίθηση πως προδότες και δωσίλογοι έχοντας την ανοιχτή υποστήριξη των Εγγλέζων προσπαθούσαν να αφοπλίσουν τον λαό και εξοπλίζοντας τα τομάρια της χωροφυλακής, τους τσολιάδες, τους εδεσίτες, χίτες και κάθε λογής φασιστικό κάθαρμα. Τραβούσαν να εγκαθιδρύσουν μια καινούργια 4η Αυγούστου. Το σχέδιο ήταν καλά καταστρωμένο και περιελάμβανε μια σειρά από βρομερές προκλήσεις που θα εξωθούσαν τον λαό στην ένοπλη αντίσταση για να βρει πρόσχημα ο Τσόρτσιλ να χτυπήσει

Απόσπασμα από το ημερολόγιο του ελασίτη Κ.Δ & Νοεμβρίου 1977

«… Είναι η μέρα που για πρώτη φορά οι Αγγλοι στρατιώτες προκαλέσανε τον 6ο λόχο του ΙΙΙ τάγματος. Ήταν 7 μ.μ και όλοι οι μαχητές του λαού βρισκόταν στην πλατεία της Νέας Ελβετίας. Ξαφνικά μας ειδοποιούν πως δυο φορτηγά με άγγλους στρατιώτες σταμάτησαν κοντά στην πλατεία. Τρέξαμε αμέσως στην διοίκηση του λόχου στην οδό Παλαιών Πατρών Γερμανών. Δεν προφτάσαμε να ζυγώσουμε και τρεις Αγγλοι μας πρότειναν τα αυτόματα όπως και μας τα είχανε πολλές φορές προτείνει οι Γερμανοί τσολιάδες. Προσπάθησα να τους δώσω να καταλάβουν πώς δεν είναι τιμητικό γ’ αυτούς να χτυπούν τον ΕΛΑΣ που για χρόνια πολεμούσε τους κατακτητές. Άδικα όλα. Μας αφοπλίζουν και μας σπρώχνουν παραπέρα. Η συνοικία όμως ξεσηκώνεται και ο λαός πλησιάζει απειλητικά. Οι Αγγλοι τα χάνουν, βρίσκουν μια ανόητοι δικαιολογία και φεύγουν ντροπιασμένοι ..
… Όλα πια άρχισαν να δείχνουν πως προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να βρουν μια δικαιολογία για να μας χτυπήσουν…»

Στις 29 του Νοέμβρη επαναλαμβάνεται η ίδια απόπειρα στην Καισαριανή. Τρία αυτοκίνητα με Εγγλέζους σταματούν κοντά στην διοίκηση του πρότυπου τάγματος και προσπαθούν να αφοπλίσουν τον αντάρτη Λουμπάρ που αντιστέκεται και φωνάζει πως το όπλο το πήρε πολεμώντας τους Γερμανούς και δεν το παραδίδει σε κανέναν. Τρέχει ο διοικητής του προτύπου ταγματάρχης Ορέστης Βαλαλάκης και προσπαθεί να τους εξηγήσει πως η στάση τους απέναντι στον λαό και στον ΕΛΑΣ είναι εχθρική. Οι Άγγλοι όμως είναι αμετάπειστοι. Αφού εξαντλήθηκε κάθε ειρηνικό μέσο συνεννόησης, οι ελασίτες αποφασίζουν να μιλήσουν στους Αγγλους την γλώσσα που φαίνεται να καταλαβαίνουν. Στήνουν τα πολυβόλα και τους διατάζουν να ξεκουμπιστούν. Οι Αγγλοι παύουν ως δια μαγείας να είναι ανένδοτοι μαζεύουν τα βρεγμένα τους και φεύγουν ενώ ολόκληρος ο λαός της Καισαριανής που είχε συγκεντρωθεί εν τω μεταξύ σφυρίζει και τους γιουχάρει.

Τέτοια επεισόδια δεν δείχνουν βέβαια ιδεώδεις συμμαχικές σχέσεις, αλλά αυτό θα έπρεπε να βάλει τους Αγγλους σε σκέψεις. Πως ο λαός αυτός που τους έπνιξε στις 12 Οκτώβρη στα λουλούδια και τους σήκωσε στα χέρια, τους πετάει αργότερα με τις κλωτσιές από τις συνοικίες του; Η απάντηση στο ερώτημα είναι πως ο λαός μας είναι αγγλόφιλος όπως είναι φίλος όλων των ελεύθερων λαών. Του ζήτησαν όμως να γίνει αγγλόδουλος κι αυτό είναι αντίθετο με την εθνική του τιμή και αξιοπρέπεια.
Και οι προκλήσεις δεν έχουν τέλος .. Από τα μέσα του Νοέμβρη χίτες, Παπαγιώργηδες και Μπουραντάδες του 1 τμήματος εγκαθιστούν μπλόκο στο τέρμα Παγκρατίου και στο νοσοκομείο Συγγρού κάνουν έρευνες, απειλούν και βρίζουν τους δημοκρατικούς πολίτες. Στήνουν δολοφονική ενέδρα στην ηρωίδα ελασίτισσα Ευτυχία Μορίκη που σαπίζει σήμερα στις φυλακές. Από το λόφο του Αράπη πυροβολούν το κτίριο του προτύπου τάγματος.

Στις 25 του Νοέμβρη Αγγλοι προσπαθούν ν’ αφοπλίσουν μια διμοιρία του προτύπου τάγματος που πήγαινε στο Κατσιπόδι. Γίνεται σύγκρουση και οι Αγγλοι τρέπονται σε άτακτη φυγή κάτω από τα γιουχαΐσματα του πλήθους. Στις 27, 28, 29 Νοέμβρη η Ορεινή Ταξιαρχία ακροβολίζεται ανάμεσα στην Καισαριανή και τα Κουπόνια για να … κάνει γυμνάσια. Στην διάρκεια των «γυμνασίων» μια σφαίρα βρίσκει τον μικρό Δουρμούση στην κοιλιά και τον τραυματίζει θανάσιμα. Η δολοφονία του Δουρμούση ήταν από τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα που διαπράχτηκαν τις παραμονές του Δεκέμβρη, γιατί ο Δουρμούσης δεν ήταν ελασίτης ούτε καν άντρας. Ηταν δώδεκα χρονών παιδί και την ώρα που δολοφονήθηκε έπαιξε στην αυλή του με τέσσερις φίλους του. Ο δολοφόνος του όμως ήξερε ότι όποιον σκοτώσεις στην Καισαριανή «κέρδος» είναι, γιατί όλοι τους είναι «κουκουέδες» Και δεν δίστασε να πυροβολήσει ύπουλα ένα παιδί.

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944. Μέρος 3ο

Η ηρωική μάχη του Δεκέμβρη έχει τον απόηχό της και στη λογοτεχνία. Παραθέτουμε ένα λιγότερο γνωστό ποίημα του ποιητή Νίκου Καββαδία με τίτλο «Αντίσταση», μαζί με το διήγημα «Ανάμνηση» της Μέλπως Αξιώτη, όπως και ένα κείμενο του Τάσου Κατιντσάρου.

Αντίσταση

Στο παιδικό μας βλέμμα πνίγονται οι στεριές.
Πρώτη σου αγάπη τα λιμάνια σβυούν και εκείνα.
Θάλασσα τρώει το βράχο απ᾿ όλες τις μεριές.
Μάτια λοξὰ και τ᾿ αγαπάς: Κόκκινη Κίνα.

Γιομάτα παν τα ιταλικὰ στην Ερυθρά.
Πουλιὰ σε αντικατοπτρισμὸ -Μαύρη Μανία.
Δόρατα μέσα στη νυχτιὰ παίζουν νωθρά.
Λάμπει αρραβώνα στο δεξί σου: Αβησσυνία.
Σε κρεμεζί, Νύφη λεβέντρα Ιβηρική.
Ανάβουνε του Barriochino τα φανάρια.

Σπανιόλοι μου θαλασσοβάτες και Γραικοί.
Γκρέκο και Λόρκα -Ισπανία και Πασιονάρια.
Κύμα θανάτου ξαπολιούνται οι Γερμανοί.

Τ᾿ άρματα ζώνεσαι μ᾿ αρχαία κραυγὴ πολέμου.
Κυνήγι παίζουνε μαχαίρι και σκοινί,
Οι κρεμασμένοι στα δέντρα, μπαίγνιο του ανέμου.

Κι απὲ Δεκέμβρη, στην Αθήνα και Φωτιά.
Τούτο της Γης το θαλασσόδαρτο αγκωνάρι,
Λικνίζει κάτου απὸ το Δρυ και την Ιτιὰ
το Διάκο, τον Κολοκοτρώνη και τον Άρη.

Νίκος Καββαδίας
Περιοδικό «ΕλεύθεραΓράμματα», τεύχος αρ. 14, 10 Αυγούστου1945

Μέλπω Αξιώτη

Ανάμνηση

Τα μικρά τα μας κάμαμε δίπλα στη θάλασσα. Πάντοτε οι θαλασσινοί έχουνε πιο μεγάλη μνήμη. Είναι σπουδαίο πράμα η θάλασσα. Δεν αφήνει να την ξεχάσεις. Φέρνει μεγάλη εντύπωση με τα καμώματα και παιζογλέντια της,προπάντων στα μικρά παιδιά.

Και τι πράματα δεν ξαφρίζει η θάλασσα! Τι ντενεκέδεςσκουριασμένους, τι χτικιασμένα ρούχα, και τρέχανε και τα μαζεύανε τότε ξανάπάλι οι φτωχοί!
Αλλά το πιο σπουδαίο απ’ όλα που ξέβραζεν η θάλασσα στοντόπο μου, ήταν οι ψόφιοι σκύλοι. Ύστερα από κάθε φουρτούνα κι άμα γαλήνευε ο γιαλός, και καθώς βγαίναμε να σεργιανίσομε εκεί κατά την Αλευκάντρα, σ’ έπιανε πρώτα απ’ όλα η βρόμα.

Φούχι φούχι! στο γιαλό ψοφίμι! πάμε να δούμε γρήγορα! λέγανε τα φτωχόπαιδα, γιατί τα καλαναθρεμμένα εμείς, τέτοιες λέξεις δε λέγαμε, αλλά τρέχαμε όμως από πίσω να δούμε.
Τότε κείνο το θέαμα του σκύλου του ταμπουρλιασμένου ήτανε κατιτί το απερίγραφτο. Νύχτες πολλές μεγάλου τρόμου περάσαμε εξαιτίας του. Κείνα τα τέσσερα ποδάρια, τέζα, με τα σκέλια ανοιχτά, που πάντα εστρέφονταν ψηλά, σα να ’βλεπαν τον ουρανό, γιατί πάντοτε το ψοφίμι ήταν πεσμένο ανάσκελα, ήταν για μας τ’ ανήλικα κατιτί πράμα φοβερό. Σα να ’ταν μεγάλος μαγνήτης και το φοβόμαστε, κι όμως πηγαίναμε. Μια μέρα λέει ένα παιδί:

Πάμε βρε να το καβαλήσομε να δεις πώς θα ξεράσει; Και πάει κοντά, καθώς το λίκνιζε σιγά σιγά το κυματάκι, και πηδά απάνω του και το καβάλησε, κι αμέσως έβγαλε νερό απ’ το στόμα του, σα να ’ταν άνθρωπος, και εζωντάνεψε. Το παιδί εκείνο δεν το παίζαμε ύστερα, γιατί το λέγαμε:μαγαρισμένο.
Ύστερα, όμως, μεγαλώσαμε κι αφήσαμε πια τους γιαλούς, κι έτσι ψοφίμια δεν ξανάδαμε. Πέρασαν από τότε χρόνια.έ

Ύστερα ήρθαν άλλα χρόνια. Κάτι χρόνια σημαδεμένα. Από κατάρα μαζί κι ευλογία. Κάτι χρόνια που φέρανε εκείνο που λεν οι γραφές και οι γριές γυναίκες, σαν ένα μεγάλο μυστήριο. «Τότε που θα ’ρθει ένας καιρός να πούμε: εβγείτε σεις οι πεθαμένοι να μπούμε εμείς οι ζωντανοί στα μνήματα!»
Έτσι ήρθε τότε εκείνη η Πέμπτη. Η 7 του Δεκέμβρη 1944. Είχαν έρθει κι Εγγλέζοι τότε μες στην Αθήνα για να τη σεργιανίσουνε. Ήτανε μια μεγάλη μάχη. Ο δρόμος λέγονταν η οδός Άνδρου. Πόσες φορές πόσοι δεν την πέρασαν μ’ ένα ταψί απ’ το φούρνο. Την περνούσανε χρόνια. Πόσα παιδάκια με ξυλίκι δεν πήρανε τη φόρα τους πάνω σ’ εκείνον τον ανήφορο. Ήταν ήσυχος δρόμος. Κείνη τη μέρα όμως εστοίχειωσε.

Είχαν έρθει και τον κατοίκησαν πολλοί διαόλοι από τον κάτωκόσμο. Είχανε φτιάσει στέκι τους στην οδός Άνδρου οι χωροφύλακες. Ήταν ζωσμένοι από χακί κι από σκληρό καπέλο, τα δυο πράματα εκείνα που ’καναν την Αθήνα στον ύπνο και στον ξύπνιο της να τρέμει και να δέρνεται από δω κι οχτώ χρόνια. Οχτώ χρόνια συνέχεια.

Ώσπου ξημέρωσε, λοιπόν, εκείνη η Πέμπτη του Δεκέμβρη. Τότε κάτι παιδάκια πήγαν και στάθηκαν κατάντικρυ. Κρέμασαν απ’ τον ώμο τους με σπάγκο από ’να ντουφεκάκι. Βγάλαν απ’ τη μια τσέπη τους και φόρεσαν στην κεφαλή ένα μικρό σκουφάκι, σουβλοραμένο νύχτα, δίπλα σ’ ένα καντήλι, με πολλές παρδαλές κλωστές, από μια γριά μάνα τους. Κι από την άλλη τσέπη τους ένα χουνί χαρτένιο, κι όπως ήταν ξυπόλητα και δεν τους ήταν δύσκολο, ψήλωσαν απάνω στα δάχτυλα, κι από το χάρτινο χουνί βγήκε μια φοβερή φωνή κι εφώναξε στους χωροφύλακες:

«Άντρες! Παραδοθείτε!»

Τότε οι «άντρες» τούς ρίξαν φωτιά. Ρίξαν και τα παιδιά φωτιά. Απ’ τα ντουφέκια με το σπάγκο. Οι «άντρες» ήτανε ταμπουρωμένοι σ’ ένα πελώριο χτίριο. Τετραώροφο. Τα παιδιά το ’ζωσαν τριγύρω. Κι από το πίσω μέρος, την οδός Ιθάκης, τρύπωσε σα μικρό λιοντάρι ένα παιδάκι κι έριχνε. Και με τα δυο του χέρια. Μα και με την ψυχή. Καμιά φορά το ’βρε μια σφαίρα και το ’ριξε χάμω.Πέφτει ξυστά δίπλα στον τοίχο. Κάτω απ’ το λούκι του νερού. Σαν αστρουλάκια φεγγερά πήγαιναν κι έρχουνταν οι σφαίρες βιαστικές από πάνω του, κι εκείνος τώρα τις θωρεί από χάμω. Σαν πληγωμένο ελάφι πο ’χασε την τρεχάλα του και την κομψότητά του. Ώσπου τινάζουνε το λούκι οι σφαίρες και το κάμανε κόσκινο και τώρα τρέχει το νερό από πάνω του, αντίς που ’τρεχαν τ’ αστρουλάκια. Τρέχει ένα αβάσταχτο νερό, σα να χυμήξαν κύματα φουρτουνιασμένου φράχτη.

Κάποιοι γείτονες μόνο ακούσανε λίγο μακρινό μουγκρητό. Σα να’ταν ένα μικρό κατσικάκι κι εφώναξε δυο τρεις φορές, από πέρα, τη μάνα του. Ύστερα δεν ακούσαν τίποτα. Έστεκε εκεί στο λούκι, ακίνητος, γιατί ήταν πολύχτυπημένος. Ώσπου το νερό αψήλωσε και τον τύλιξε μέσα του. Κι ήπιε πολύ νερό κι εφούσκωσε. Και τότε πέθανε ολομόναχος.

Την ώρα εκείνη τη σκληρή, κι όπως παράδινε άφοβα την ψυχή του στον άγγελο, μιας προσταγής τη διαταγή βούιζε ακόμα ο τόπος:
«Άντρες! Παραδοθείτε!»
Και τότε οι «άντρες» παραδόθηκαν.

Τότε σύχασε λίγο ο τόπος κι οι νικητές λογάριαζαν τα λάφυρα της μέρας. Αλλά και τους νεκρούς. Κι εκείνη η νίκη των παιδιών χτύπαγε μέσα στην καρδιά της γέρικης Αθήνας μας τις νότες μιας ελπίδας. Πολλοί σμίξαν τα δάχτυλα και σταυροκοπηθήκανε.

Τότε περάσανε και τον πνιγμένο. Από μπρος απ’ τα μάτια μας.Και τον πηγαίνανε για την ταφή. Μ’ όσες τιμές σου πέφτουνε όταν δεν τέλειωσε ακόμα ο πόλεμος, κι ακόμα έχεις φουρτούνες. Ήταν ταμπουρλιασμένος. Όπως εκείνα τα σκυλιά που ’βγαζε τότε η θάλασσα. Κι όπως τον πιάσαν τέσσερις για να τον περπατήσουνε, από το στόμα του έβγαλε μια θολή λουρίδα νερό. Όπως τότε. Απαράλλαχτα. Κι είχαν περάσει τόσα χρόνια… Σίγουρα οι θαλασσινοί έχουν, λοιπόν, μεγάλη μνήμη.
Κι αν θυμούνται τόσα άλλα, θα ξεχάσουν τον άνθρωπο;

Θα ξεχάσουν ποτέ πως ένα ελασιτάκι, δίχως χωριό, και όνομα, ένα ελαφάκι πληγωμένο, πνίγηκε κάτω από ’να λούκι, κι εφούσκωσε σαν ψόφιος σκύλος, χαρίζοντας στη γη μας μια στάλα λευτεριά…
Από πάππου σ’ εγγόνι θα κλαίμε και θα το διηγιόμαστε. Σαν τα μεγάλα εκείνα παραμύθια. Τα μεγάλα εκείνα πράματα που τρομάζουν τον άνθρωπο, σφραγίζοντας απάνω του μιαν άσβηστη γραφή. Τα θυμούνται οι αιώνες στήνοντας στ’όνομά τους είτε έναν Παρθενώνα είτε μια μικρή μουσική.

Το κορίτσι με τις“κονσέρβες Σκόμπι”

Τάσος Κατιντσάρος

Η μάνα μας, η κυρα-Κούλα, μάς έλεγε: Παιδάκια μου, δεν πρέπει να ζήσετε αυτά που ζήσαμε εμείς, να πεθαίνει ο κόσμος από την πείνα…

Ο κυρ Νίκος, ο πατέρας μας, ράφτης, δεν μίλαγε πολύ και χαμογελούσε λιγότερο. Δούλευε πάρα πολύ όμως. Πρωί-απόγευμα, κάθε μέρα, Σάββατα και Κυριακές, ιδιαίτερα τις παραμονές των γιορτών, Χριστούγεννα και Πάσχα, γιατί τότε ο κόσμος ήθελε κυρίως καινούρια ρούχα.

Μ’ έναν τρόπο συνέτεινε στη διαμόρφωση των απόψεών μου. Πολλά απογεύματα πήγαινα στο ραφείο. Έπαιρνε κάθε μέρα την εφημερίδα “Τα Νέα”, αυτός έραβε κι εγώ του διάβαζα δυνατά… Καμιά φορά σχολίαζε (κυρίως έβριζε). Το ’65 (10 χρονών), έζησα όλα τα γεγονότα από το διάβασμα στο ραφείο (εντάξει, είδα και μια τεράστια διαδήλωση στα Χαυτεία, κυρίως νέων, να φωνάζει μανιακά 1-1-4 και Πα-πα-νδρέ-ου, και καμιά σαρανταριά κλούβες ν’ ανεβαίνουν τη Σταδίου, αλλά αυτό ήταν όλο, γιατί η μάνα μου με πήρε γρήγορα κι ήρθαμε στο Περιστέρι). Ακόμα θυμάμαι που του διάβαζα όλα τα πρακτικά της δίκης για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ. Τους πούστηδες!, ήταν το μοναδικό σχόλιο του κυρ Νίκου, και όταν του διάβαζα τις παρεμβάσεις ιδιαίτερα του Μανδηλαρά γυάλιζαν τα μάτια του…

21 Απριλίου του ’67, ΣΤ’Δημοτικού, με ξύπνησε το πρωί, μου είπε ότι δεν έχει σήμερα σχολείο (καταχάρηκα), ακούσαμε τα εμβατήρια στο ράδιο, βγήκαμε μια βόλτα στους κεντρικούς δρόμους, είδαμε τους μπάτσους με τα αυτόματα, γυρίσαμε σπίτι. Όπως καταλαβαίνεις, οι εφημερίδες δεν έγραφαν τίποτα πια για να διαβαστούν, μόνο κάτι με δημοψηφίσματα της χούντας, αλλά ήταν δεδομένα τα “αποτελέσματα” και το ενδιαφέρον μηδαμινό.

Βρήκα εγώ το δρόμο μου μέσα στο Γυμνάσιο, γνωρίστηκα με τα παιδιά του Μορφωτικού Συλλόγου, διάβασα λίγο, άρχισα να κατεβαίνω με την παρέα μου στην Αθήνα, ήθελα να μοιάσω στους ξέμαλλους φοιτητές της κατάληψης της Νομικής και των πρώτων σκιρτημάτων ενάντια στη χούντα. Τέλος πάντων, συνδέθηκα και με το αντιστασιακό κίνημα, γνώρισα τονΛένιν (άφησα όλα τα άλλα αναγνώσματα και αφιερώθηκα σ’ αυτόν, χάνοντας έτσι την είσοδο στα ΑΕΙ -μόνο στα ΚΑΤΕ κατάφερα να περάσω). Με τον πατέρα μου ελάχιστες οι κουβέντες (ακόμα και όταν του ζήτησα μια φορά λίγο χαρτζιλίκι παραπάνω προκειμένου να πάω με μια κοπέλα για καφέ, μου ‘δωσε ένα δίφραγκο και μου ‘πε να την πάω σε παγκάκι και ν’ αγοράσω πασατέμπο και ότι δεν θα πληρώνει αυτός τα γαμησιάτικα τα δικά μου)…

Ώσπου ήρθε το Πολυτεχνείο και μάς ξανασυνέδεσε κάπως… Εγώ κλείστηκα τρεις μέρες μέσα και γύρισα στο σπίτι το Σαββάτο στις 17 το μεσημέρι, λίγο προτού αρχίσει η απαγόρευση κυκλοφορίας. Ο αδερφός μου ήτανε φαντάρος (στη Δράμα), κι έτσι ο κυρ Νίκος κι η κυρα-Κούλα έκαναν πως έτρωγαν στην κουζίνα, και μόλις με είδαν σηκώθηκαν σαν ελατήρια. Πρώτη φορά άκουσα τη φωνή του πατέρα μου να σπάει, όταν είπε “ήρθες παιδάκι μου”, αλλά αμέσως συνήλθε και άρχισε να με βρίζει που δεν πήρα ούτε ένα τηλέφωνο, που η μάνα μου κόντεψε να πεθάνει από την αγωνία κλπ. Δεν έδωσα μεγάλη σημασία, έφαγα ελάχιστα κι εγώ (!) κι έπεσα να κοιμηθώ για δυο μέρες συνέχεια…

Όταν συνήλθα, ήρθε ο κυρ Νίκος να μου μιλήσει! Καλά, γιατί δεν μου είπες τίποτα, ότι ανακατεύεσαι μ’ αυτά τα πράγματα, ότι θες να ρίξεις τη χούντα και τέτοια. Τι να σου πω, του λέω, αφού εσύ δεν συμμετέχεις. Δεν συμμετέχω, ρε μαλάκα, μου λέει, γιατί συμμετείχα όταν μπορούσα, αλλά παρ’ όλα αυτά γύρναγα γύρω γύρω απ’ το Πολυτεχνείο για να βρω εσένα! Έμεινα άναυδος. Γύρναγες γύρω απ’ το Πολυτεχνείο πότε; Όλο το απόγευμα και το βράδυ της Παρασκευής, μέχρι που δεν έμεινε κανένας απ έξω κι αναγκάστηκα να φύγω. Και τι έκανες; του λέω. Τι να κάνω, ρε, μου λέει, ρώταγα απ’ τα κάγκελα συνέχεια μήπως έχουν δει ένα μελαχρινό χοντρουλό 18χρονο αγόρι, και βέβαια τι να μου απαντήσουν μέσα στο χαμό, αλλά εγώ συνέχιζα να ψάχνω έχοντας την ελπίδα ότι θα σε βρω. Εντάξει, του λέω, όπως είδες δεν έπαθα και τίποτα, μόνο κουράστηκα λίγο παραπάνω…

Και τι θα κάνετε, ρε, μου λέει, θα ρίξετε τη χούντα; Εδώ δεν τα καταφέραμε το Δεκέμβρη του ’44. Καλά, του απάντησα, ποιο Δεκέμβρη μου λες τώρα; Εσύ δεν είσαι κεντρώος; Όλο για τον Παπανδρέου σού διάβαζα στο ραφείο. Ποιος είναι, ρε μαλάκα, κεντρώος, αυτός που ψήφισε την ΕΔΑ ακόμα και όταν μάς είπανε με “γραμμή” να ψηφίσουμε τον Γέρο στις δεύτερες εκλογές του ’63 για να βγει με άνετη πλειοψηφία; Δηλαδή, ρε πατέρα, είσαι αριστερός, αυτό μου λες τώρα; Ε, τι να ‘μαι, ρε βλάκα, που πέρα απ’ τη μύτη σου δεν βλέπεις τίποτα…

Έτσι… ξανασυνάντησα τον πατέρα μου… Ξαναχαθήκαμε, ξαναβρεθήκαμε, πολλές φορές… Κάποτε μάθαμε να κουβεντιάζουμε και μου είπε πολλά, χρόνο να ‘χω να μπορέσω να τα διηγηθώ κι εγώ μια μέρα… Για τα Δεκεμβριανά όμως, μέρες που ‘ναι, το λέω τώρα: εφεδρο-ελασίτης ο κυρ Νίκος τότε (22-23 χρονών), πήγε στις διαδηλώσεις 3 και 4 του Δεκέμβρη, γύρισε στο Περιστέρι, παρουσιάστηκε στον καπετάν Μενέλαο, τον ομαδάρχη του ΕΛΑΣ της γειτονιάς. Έδωσαν ραντεβού στον Αγι’-Αντώνη, όπου θα τους περίμενε ο “σύνδεσμος” για ν’ ανέβουν μετά στου Μακρυγιάννη. Περιμέναμε, μου λέει, με αγωνία, καμιά δεκαπενταριά ήμαστε… Και παρουσιάζεται ένα κορίτσι, που φορούσεένα παλτό. Ήρθε ο σύνδεσμος, σύντροφοι, μας είπε ο Μενέλαος. Γεια σας,σύντροφοι, είπε το κορίτσι, θα ‘ταν δεν θα ‘ταν 16-17 χρονών. Λοιπόν, ανεβαίνουμε πάνω, για να πολεμήσουμε τους ξένους και την ελληνική αντίδραση. Πετάχτηκα, μου λέει ο κυρ Νίκος, δεν άντεξα, και τη ρωτώ: Με τι όπλα θα τους πολεμήσουμε, συντρόφισσα; Μ’ αυτά, λέει ο σύνδεσμος, βάζοντας τα χέρια της στις τσέπες του παλτού της, και βγάζει δυο κονσέρβες με μπαρούτι, όχι μόνο θα τουςπολεμήσουμε, αλλά θα νικήσουμε κιόλας! Ο κυρ Νίκος μού εκμυστηρεύτηκε τότε,λίγο σιγά για να μην ακούει η κυρα-Κούλα η μάνα μου, ότι αυτό το κορίτσι ήταν η ομορφότερη γυναίκα που έχει δει ποτέ στη ζωή του! Και ότι χάρη σ’ αυτήν πήγαν όλοι, χωρίς ερωτηματικά αν θα ζήσουν ή θα πεθάνουν, να δώσουν την πρώτη Μάχη της Αθήνας…

Κάπως έτσι ξεκίνησε ο Κόκκινος Δεκέμβρης του ’44 για τον πατέρα μου και κράτησε 33 μέρες!…

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944 Μέρος 4ο

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα μας στον Δεκέμβρη του 1944 δημοσιεύουμε αποσπάσματα από το βιβλίο του Νίκανδρου Κεπέση «Ο Δεκέμβρης του 1944»

Ο ΑΙΜΑΤΗΡΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΑΡΧΙΖΕΙ

«Ντρέπομαι, αληθινά ντρέπομαι για το ρόλο πού παίζει εδώ ή Βρετανία, .. άλλη μια φορά ντρέπομαι, γιατί αυτό που συμβαίνει εδώ είναι κτηνώδες και σοκαριστικό. Είναι στίγμα για όλους μας…».
(Από γράμμα άγγλου στρατιώτη στην Νταίηλυ Γουώρκερ 23/12/1944)
«Όλοι μας νιώσαμε ντροπή, πού ό κόσμος μας φερνόταν μ” αυτό τον τρόπο σε μια τόσο φοβερή περίσταση και δεν ξέραμε τι να κάνουμε».

(Κώστας Κουβαράς, ελληνοαμερικανός δημοσιογράφος)

    Κι άλλη υπαναχώρηση του Γ. Παπανδρέου

Οι «Άγγλοι και η ντόπια πλουτοκρατία, ήταν αποφασισμένοι να προχωρήσουν αποφασιστικά για δράση. “Αποφασισμένοι να εκπληρώσουν τα σχέδιά τους, χωρίς κανένα ηθικό δισταγμό μπροστά και στα πιώ αποτρόπαια εγκλήματα. Μάταια εκ των υστέρων προσπαθούν να μετατοπίσουν τις ευθύνες τους οι πραγματικοί ένοχοι, διαστρεβλώνοντας την ιστορική αλήθεια.

Το αιματοκύλισμα τού συλλαλητηρίου της Κυριακής 3.12.44 από μέρους των Αγγλων και των δυνάμεων της δεξιάς — τού ανοιχτού και καμουφλαρισμένου δοσιλογισμού — είναι ακόμα μια απόδειξη στη σειρά τόσων άλλων γεγονότων που μέχρι τώρα αναφέραμε.

Το ιστορικό του σημαντικού αυτού επεισοδίου που αποτέλεσε απαρχή της σύγκρουσης και του αιματοκυλίσματος του λαού έχει ώς εξής:
Το Σάββατο 2 Δεκέμβρη το ΕΑΜ ζήτησε την άδεια για τη συγκρότηση ενός παλλαϊκού συλλαλητηρίου, σύμφωνα με την απόφαση πού πήρε στις 2.12.44.

Και ενώ στην αρχή χορηγήθηκε από τον Παπανδρέου ή άδεια για να γίνει το συλλαλητήριο, το βράδυ την ανακάλεσε. Ή υπαναχώρηση αυτή υπόκρυπτε αναμφισβήτητα δόλο.
Το πιθανότερο κατά τη γνώμη μας είναι ότι ή άδεια δόθηκε υστερόβουλα από τον Παπανδρέου και ανακλήθηκε σκόπιμα για να κάμει αντιπερισπασμό στο ΕΑΜ. Η συμμόρφωση δηλ. του ΕΑΜ στην κυβερνητική απαγόρευση θα δημιουργούσε σύγχυση στο λαό που θα σπεύδανε να την εκμεταλλευτούν οι εχθροί του. Σε αντίθετη πάλι περίπτωση — πού ήταν και η πιο πιθανή — Σκόμπυ και Παπανδρέου θα βρίσκανε «πάτημα» για να εξαπολύσουν την επίθεση τους.
Όπως όμως κι αν έχει το ζήτημα, κι αν δηλαδή δεν υπήρχε υστεροβουλία κι αν την απαγόρευση την επιβάλανε οι Άγγλοι, η ευθύνη του Παπανδρέου δεν αλλάζει. Και η ευθύνη του αυτή είναι βαριά, είναι βαριά, απέναντι στην “Ιστορία.

Είπαμε παραπάνω τούς λόγους για τούς όποιους δεν μπορούσε και δεν έπρεπε να ανασταλεί ή σύγκληση του συλλαλητηρίου από το ΕΑΜ. “ Εξάλλου εκείνο που στην προκειμένη περίπτωση μπορούσε να βοηθήσει τη χώρα να βγει ομαλά από το αδιέξοδο δεν ήταν η αναστολή, άλλα ή πραγματοποίηση του συλλαλητηρίου. Γι αυτό και ή ΚΕ του ΕΑΜ σωστά δεν ανακάλεσε την απόφαση της.

Ας κάνουμε τώρα κάποιον άλλο παραλληλισμό, για να γίνουμε πιο κατανοητοί. Στις 20 Απρίλη του 1961 ο Γ. Παπανδρέου, σαν επικεφαλής της Ενωσης Κέντρου, βρέθηκε μπροστά σε μια τέτοια απαγόρευση της Κυβέρνησης Καραμανλή κι όμως δεν υπόκυψε. Και πραγματοποίησε τη συγκέντρωση του λαού της Αθήνας, στο χώρο της Λέσχης των φιλελευθέρων. Κανείς δεν μπορεί να τον ψέξει ότι έκαμε λάθος. «Ε, χίλιες φορές περισσότερο — για λόγους ουσιαστικούς και τυπικούς — η ΚΕ του ΕΑΜ δεν μπορούσε και δεν θα έπρεπε να υποκύψει τότε σ’ έναν τέτοιο εκβιασμό. Οχι λόγοι υποκειμενικοί, λόγοι γοήτρου, μα λόγοι αντικειμενικοί, λόγοι ειδικής ανάγκης, λόγοι εθνικοί υπαγόρευαν να γίνει το συλλαλητήριο εκείνο.

“Αναφερόμενος σ” εκείνο το συλλαλητήριο και την απαγόρευση, ο δυτικογερμανός ιστορικός Ρίχτερ παρατηρεί σχετικά ότι: μια τόσο μαζική εκδήλωση,
«δεν μπορεί να αναβληθεί μέσα σε λίγες ώρες, γι” αυτό και ό ισχυρισμός ότι, αν ήθελε, το ΕΑΜ μπορούσε να τη ματαιώσει, δεν ευσταθεί. Το πιθανότερο είναι ότι Παπανδρέου και Βρετανοί προχώρησαν στην απαγόρευση με τόση καθυστέρηση, για να δημιουργήσουνε ένα νομιμοφανές άλλοθι για τα γεγονότα πού έμελλε να διαδραματιστούν την επομένη μέρα…».

Αλλά πέρα απ” όλα αυτά, στις κρίσιμες εκείνες στιγμές που δεν υπήρχε ουσιαστικά Κυβέρνηση, ο κυρίαρχος λαός θα έπρεπε να μιλήσει. Και στη φωνή του ΛΑΟΥ θα “πρεπε όλοι να πειθαρχήσουν και να υποταχτούν. Να γιατί ήταν εθνική ανάγκη να γίνει οπωσδήποτε το συλλαλητήριο εκείνο: Για ν” ακουστεί ή φωνή του λαού.

Κι αντήχησε πραγματικά ή φωνή των εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων της Αθήνας και του Πειραιά, παρόλο που οι εχθροί του λαού έκαμαν το πάν για να την πνίξουν στο αίμα των παιδιών τους, στο αίμα το δικό τους. Λεβέντικη, στεντόρεια, επιβλητική, η φωνή των μυριάδων αγκάλιασε όλη την Αθήνα κι απλώθηκε στην Ελλάδα. Κι αντιλάλησε στα πέρατα της γης, όλης της γης, το όνομα του λαού μας.

Μα ο Παπανδρέου, δυστυχώς, έκλεισε τ” αφτιά και δε θέλησε ν” ακούσει τη φωνή αυτή, την επιταγή του Έθνους. Παραβίασε ασύστολα τις παραινέσεις της λογικής. Προτίμησε, αντί γι” αυτό, να πειθαρχήσει στις προσταγές του Λήπερ και του Σκόμπυ. Να υποχωρήσει μπροστά στους εκβιασμούς της δωσίλογης δεξιάς. Προτίμησε τη βία, τη σύγκρουση, αντί για την ομαλή πορεία… Προτίμησε την ξενοκρατία αντί για τη Λαϊκή Κυριαρχία.

    Οι πρώτες δολοφονικές σφαίρες Το ‘χουμε βάλει βαθιά μες στην καρδιά μας …

Θα προσπαθήσω να σας μεταφέρω στις κρίσιμες εκείνες στιγμές, όπως τις έζησα και όπως μου διηγήθηκαν ή και διάβασα, για όσα δεν είχα προσωπική αντίληψη.

Από την 1η Δεκέμβρη το Σύνταγμά μας βρίσκεται σε επιφυλακή. Ή Κομ. “Οργάνωση Πειραιά (ΚΟΠ) προετοιμάζεται για την απεργία της 2 Δεκέμβρη, το Σάββατο, που αποτελούσε την πρώτη απάντηση στα μέτρα του Γ. Παπανδρέου, της δεξιάς και των «Αγγλων. Παντού κυριαρχούσε ο πυρετός του συναγερμού ενάντια στο μεγάλο κίνδυνο. Σ όλων τα μάτια αστραποβολούσε η αποφασιστικότητα για τη ματαίωση των σκοπών των Αγγλων και της αντίδρασης.

Άπ” όσα έμαθα είχαν καθορισθεί χώροι προσυγκέντρωσης στον Πειραιά και τις συνοικίες, για το συλλαλητήριο της Κυριακής. Και δύο βασικά συγκεντρώσεις. Ή μια στο “Εργατικό Κέντρο Πειραιά και η άλλη στην πλατεία Αγίου Νικόλα στην Κοκκινιά.

Οι ελασίτες όλοι θα ήταν στούς λόχους, επιφυλακή, για κάθε ενδεχόμενο. Ζήτημα τάξης δεν έμπαινε στις λαοκρατούμενες περιοχές. Επειτα τα αστυνομικά τμήματα στη μεγάλη πλειοψηφία τους ήταν φιλοεαμικά. Ιδιαίτερα στη Δραπετσώνα, στα Ταμπούρια, στην Κοκκινιά, στον Κορυδαλλό.
Το βάρος της δουλειάς για το συλλαλητήριο έπεφτε βασικά στην Αθήνα.

Σαν ώρα συγκέντρωσης είχε οριστεί η 11η  πρωινή.
Στην πλατεία Συντάγματος βασικά θα έμπαιναν από τη λεωφόρο Αμαλίας και μια δεύτερη φάλαγγα από τη Μητροπόλεως και τις γύρω παρόδους της φιλελλήνων και Έρμου. Από τη Μητροπόλεως θα έμπαιναν και οι Πειραιώτες.
Ό κόσμος προχωρούσε με τα πλακάτ και τα λάβαρά του σαν να πήγαινε σε κάποιο πανηγύρι, τραγουδώντας:
«Το “χουμε βάλει βαθιά μες στην καρδιά μας
Λαοκρατία και όχι βασιλιά»
Κι άλλα τραγούδια και συνθήματα.

Γύρω στις 10.30′ είχε μαζευτεί αρκετός κόσμος στην πλατεία Συντάγματος, χωρίς ωστόσο να έχουν φτάσει ακόμη οι φάλαγγες που προχωρούσαν από τις κατευθύνσεις που ανάφερα.
Στις 10.45′ ή φάλαγγα της Καλλιθέας κτλ. πού βάδιζε στη λεωφ. Αμαλίας πλησίαζε στο χώρο του Άγνωστου Στρατιώτη.

Προχωρούσε σαν ένα ήρεμο ποτάμι. Οι πρωτοπόροι της φάλαγγας κρατούσαν ένα τεράστιο πανώ με το σύνθημα:
«ΟΤΑΝ Ο ΛΑΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΤΥΡΑΝΝΙΑΣ ΔΙΑΛΕΓΕΙ Η ΤΙΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ Η ΤΑ ΟΠΛΑ» – ΕΑΜ
Αυτό το πλήθος συγκέντρωσε όλο το μίσος των δολοφόνων του λαού, πού, ταμπουρωμένοι στα παλιά ανάκτορα και τη Διεύθυνση της Αστυνομίας (Μέγαρο Γιαννούλη), περίμεναν πότε θα δοθεί το σύνθημα για να χτυπήσουν.

    Η μαρτυρία του Κ. Κουβαρά

Ωστόσο το πλήθος προχωρούσε αμέριμνο. Εντελώς ανυποψίαστο για τον κίνδυνο που το παραμόνευε. Για τα δολοφονικά βόλια που ρίχτηκαν καταπάνω του.
Υπάρχουν πολλές αυθεντικές μαρτυρίες που περιγράφουν εκείνη τη δραματική σκηνή.
Θ” αρχίσω μ” ένα απόσπασμα από το βιβλίο του ελληνο- αμερικανού Κώστα Κουβαρά  πού παρακολούθησε από τον εξώστη του πρώτου ορόφου της «Μεγάλης Βρετανίας».

«… Είδα τον κόσμο να έρχεται σε παράταξη, με τις σημαίες του — ελληνική, αμερικάνικη, βρετανική και ρωσική — μπροστά. Ηταν μια γιγάντια φάλαγγα, άλλα οι διαδηλωτές προχωρούσαν με τάξη τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια και φωνάζοντας συνθήματα. Έρχονταν δυτικά από την οδό Πανεπιστημίου και προσπάθησαν να μπουν στην πλατεία Συντάγματος στρίβοντας αριστερά στην οδό Οθωνος. Ή αστυνομία τους σταμάτησε. Η πελώρια φάλαγγα άρχισε πάλι να κινείται για να μπει στην πλατεία, κατεβαίνοντας τα σκαλιά που οδηγούν από το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Η αστυνομία και πάλι τους σταμάτησε κι ή φάλαγγα άρχισε πάλι να κινείται. Ημασταν στον εξώστη του πρώτου πατώματος του ξενοδοχείου της Μεγάλης Βρετανίας.

Ή αστυνομία είχε κινητοποιηθεί ολόκληρη επιδείχνοντας τα καινούργια βρετανικά ντουφέκια και τόμμυγκαν για πρώτη φορά. Υπήρχαν επίσης ολόγυρα βρετανικά τανκς και θωρακισμένα αυτοκίνητα. Στο πρώτο τανκς στη γωνιά, μπροστά μας, ένας άντρας στεκόταν στον ανοιχτό πυργίσκο και βρισκόταν σε συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία με το αρχηγείο του, αναφέροντας τα συμβαίνοντα.
Το μπροστινό τμήμα του συλλαλητηρίου είχε φτάσει στην άκρη της πλατείας όπου βρισκόμασταν και, καθώς παρατηρούσα προσεχτικά, άκουσα τους επικεφαλής να συζητούν με την αστυνομία μόλις δέκα μέτρα από κει πού στεκόμασταν. Προσπαθήσαμε να παρακολουθήσουμε τη συζήτηση που διεξαγόταν σε υψηλό τόνο, άλλα, δεδομένων των περιστάσεων, το πράγμα δεν φαινόταν εξαιρετικό. Οι διαδηλωτές σπρώχνανε για να μπουν στην πλατεία, άλλα δεν γινόταν καμιά συμπλοκή.

Ξαφνικά ένα παράγγελμα «τραβηχτείτε πίσω!» δόθηκε με μια στριγκιά, στρατιωτική φωνή και όλοι οι αστυνομικοί υποχώρησαν κάπου είκοσι μέτρα, γονάτισαν κι άρχισαν να πυροβολούν. Τα πυρά ήταν πυκνά . Διακόσιοι αστυνομικοί έβαλλαν ταυτόχρονα, οι περισσότεροι με αυτόματα. Ενας όμως από μας παρατήρησε τον αστυνομικό που γονάτισε λίγα μέτρα από το μέρος μας, και μας φώναξε… «αυτός βαράει στο ψαχνό». Κοιτάξαμε με προσοχή στο πλήθος και είδαμε αίμα… Ενα αγόρι ως δεκαπέντε χρονών είχε πέσει ακριβώς μπροστά μας μέσα σε μια κόκκινη λίμνη. «Ένα εικοσάχρονο κορίτσι ήταν γεμάτο αίματα λίγο πιο κάτω.

Οταν άρχισαν οι πυροβολισμοί, το πλήθος έμεινε ακίνητο για μια στιγμή, σαν ζαλισμένο από το χτύπημα, ύστερα έπεσε μπρούμυτα χάμω. Σε ορισμένα σημεία το πλήθος ήταν πυκνό, οι άνθρωποι έπεφταν σωρός ό ένας πάνω στον άλλο. Καθώς τα πυρά συνεχίστηκαν και αντιλαμβανόμενοι πώς ανάμεσα τους υπήρχαν λαβωμένοι, οι διαδηλωτές άρχισαν να σκορπάνε. Η πλατεία όμως ήταν πολύ ανοιχτή και ήταν δύσκολο να βρουν κάλυμμα. Μερικοί έτρεξαν πίσω από τους μεγάλους πέτρινους όγκους του Μνημείου του Αγνωστου Στρατιώτη, άλλοι προσπαθώντας πέσανε χάμω και πληγώθηκαν. Αλλοι πάλι δοκίμασαν να πηδήξουν μέσα στον κήπο των Νυμφών της πλατείας Συντάγματος, που είναι τρία μέτρα ψηλά σε κείνο το μέρος και πρέπει πρώτα να περάσεις μέσα από ένα σιδερένιο κιγκλίδωμα. Οι περισσότεροι όμως από το πλήθος στάθηκαν εκεί πού βρίσκονταν ακόμα κι όταν αραίωσαν οι πυροβολισμοί. Τελικά τα πυκνά πυρά σταμάτησαν ύστερα από είκοσι σχεδόν λεπτά και το πλήθος έτρεξε να καλυφθεί. Μερικοί πολεμόχαροι αστυνομικοί δεν μπόρεσαν ούτε τότε να πάψουν να πυροβολούν από κοντά τον κόσμο που έτρεχε να κρυφτεί.

Οταν η Πανεπιστημίου άδειασε, μπορέσαμε να δούμε μόνο τους νεκρούς και τους πληγωμένους. Πτώματα ήταν σκόρπια παντού και σ” άλλα σημεία λίμνες από αίμα πού άφησαν μερικοί λαβωμένοι τους οποίους φίλοι μετέφεραν άλλου. Οι διαδηλωτές ξαναγύριζαν τρέχοντας στην πλατιά λεωφόρο σαν τρελοί, γυρεύοντας τους δικούς τους, πού τους είχαν χάσει μέσα στην αναμπουμπούλα, άλλα κι αυτούς οι αστυνομικοί τούς πυροβόλησαν. Μια νεαρή κοπέλα ανέβηκε τα μαρμάρινα σκαλοπάτια της πλατείας Συντάγματος και σταμάτησε στο μέσο της Πανεπιστημίου πλάι στο σώμα ενός νέου που δεν κουνιόταν πια. «Έμεινε εκεί αρκετό διάστημα, αγκαλιάζοντας και φιλώντας το άψυχο σώμα. Αίμα και λάσπη είχαν λερώσει την ανοιχτόχρωμη φούστα της.

Μια ώρα είχε περάσει από τους πρώτους πυροβολισμούς  και το πλήθος δεν άφηνε τη σκηνή του δράματος. Οι διαδηλωτές είχαν αδειάσει την Πανεπιστημίου, άλλα κυκλοφορούσαν στους γύρω δρόμους και στην πλατεία Συντάγματος. Οι βρετανοί στρατιώτες έμεναν στα τανκς τους, δίνοντας αναφορά στο στρατηγείο τους για την κατάσταση, άλλα δεν πήραν μέρος στη συμπλοκή. Οταν οι πυροβολισμοί σταμάτησαν, τα τανκς άρχισαν να κινούνται. Αφησαν τη γωνιά που βρισκόμασταν και κατευθύνθηκαν στην πλατεία. Ό κόσμος για μιαν άγνωστη αίτια, ίσως για να εκδηλώσουν την αποδοκιμασία τους προς τη συμπεριφορά της αστυνομίας, άρχισε να χειροκροτεί τούς βρετανούς στρατιώτες και ο ήχος των χειροκροτημάτων γέμισε τον αέρα καθώς τα τανκς κινήθηκαν προς την πλατεία με ανοιχτούς τους πυργίσκους τους.

Τα χειροκροτήματα προς τη μεριά μας ήταν δυνατά και παρατεταμένα. Ολοι μας νιώσαμε κάποια ντροπή, που ο κόσμος μας φερνόταν μ” αυτό τον τρόπο σε μια τόσο φοβερή περίσταση και δεν ξέραμε τι να κάνουμε.

«Στην πλατεία, στην πλατεία!» άρχισαν να φωνάζουν οι επικεφαλής των διαδηλωτών. Πυροβολισμοί δεν ακούγονταν πια κι ο κόσμος ξεκίνησε για την πλατεία Συντάγματος με μεγάλη τάξη. Καθώς οι διαδηλωτές προχωρούσαν συγκινητικές σκηνές αγάπης κι αφοσίωσης ξετυλίγονταν μπρός στα μάτια μας. Οι νεκροί κι οι λαβωμένοι είχαν μεταφερθεί και μόνο λίμνες αίματος έμεναν εδώ κι εκεί για να θυμίζουν τί είχε συμβεί λίγα λεπτά πρωτύτερα. “Ομάδες νέων σταματούσαν μπροστά στις λίμνες αυτές κι οι αντιδράσεις ποικίλλανε ανάλογα με τα συναισθήματα του καθενός. Μερικοί κλαίγανε, άλλοι έκαναν το σταυρό τους κι άλλοι ορκίζονταν εκδίκηση.

Πολλοί μαζεύτηκαν γύρω από μιαν αιμάτινη λίμνη κοντά στον εξώστη μας όπου ένα κορίτσι έκλαιγε από αρκετή ώρα και προσπαθούσε να προφυλάξει το χυμένο αίμα μιας φίλης της. Γνωστοί της δοκίμασαν να την απομακρύνουν, άλλα αρνήθηκε να κουνηθεί. Στο τέλος μερικοί άρχισαν να κόβουν κλαριά από τα γύρω δέντρα και να τα στοιβάζουν πάνω στο αίμα. Υστερα έφτιαξαν ένα πρόχειρο σταυρό με δύο χοντρότερα κλαριά και τον έστησαν πάνω στην στοίβα, έτσι που σχημάτισαν έναν αυτοσχέδιο τάφο. Οταν ξαναπέρασα από το ίδιο μέρος δύο ώρες αργότερα τα κλαριά που σκέπαζαν το αίμα, καθώς και ο σταυρός, βρισκόταν ακόμα εκεί για να θυμίζουν το αδικοχαμένο κορίτσι».

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944 Μέρος 5ο

Συνεχίζουμε το αφιέρωμα μας παραθέτοντας –από το βιβλίο του Νίκανδρου Κεπέση «Ο Δεκέμβρης του 1944»- αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων για τα γεγονότα της 3ης Δεκάμβρη.

Η μαρτυρία του αμερικανού δημοσιογράφου Φράνκ Τσερβάζι

Να μια ακόμη μαρτυρία για τα ίδια δραματικά γεγονότα. Αλλη κρίση, άλλες σκέψεις, άλλες πινελιές, πάνω στον ίδιο δραματικό πίνακα της ματωμένης Κυριακής της 3 Δεκέμβρη 1944. Μια ακόμη μαρτυρία πολύτιμη για τον ιστορικό.

Είναι τά αποσπάσματα άρθρου του αμερικανοί δημοσιογράφου Φράνκ Τσερβάζι, που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Κόλιερς» της εποχής.

«Ενα κρύο πρωινό, στις 3 του Δεκέμβρη, γράφει ό Τσερβάζι, έλληνες χωροφύλακες που επί τέσσερα χρόνια επέβαλλαν «το νόμο και την τάξη» για τους γερμανούς αφέντες τους, οπλισμένοι με ντουφέκια, πολυβόλα και χειροβομβίδες, ξεχύθηκαν στην αναστατωμένη Αθήνα. Κατέλαβαν τις θέσεις τους με σκοπό να εμποδίσουν το λαό να φτάσει στην πλατεία Συντάγματος και στα ανάκτορα. Ή αστυνομία είχε πάρει την εντολή να διαλύσει τη διαδήλωση που επρόκειτο να κάμουν τα μέλη και οι οπαδοί του ΕΑΜ. Η μέρα εκείνη υπήρξε μια μέρα αιματηρή, μια μέρα ιστορική για την Ελλάδα…
Ό συννεφιασμένος ουρανός κι ο παγωμένος αέρας πού φυσούσε απ” τις βουνοκορφές σίγουρα θα τρόμαζε άλλους ανατολίτικους λαούς. Αυτοί όμως ήταν Έλληνες. Συγκεντρώθηκαν με πολλή τάξη στην πλατεία του Συντάγματος, σήκωσαν τις σημαίες τους κι άρχισαν να τραγουδούν τα τραγούδια της λευτεριάς, που τόσο εμψύχωσαν στον αγώνα τους εναντίον των χιτλεροφασιστών.

Οι περισσότεροι ήταν νέοι και γυναίκες. “Υπήρχαν και πολλά παιδιά. Κρατούσαν πολλές αμερικανικές, αρκετές αγγλικές και σοβιετικές σημαίες.
Στις δέκα η ώρα, το μοιραίο εκείνο πρωινό, ή πλατεία του Συντάγματος κατακλύστηκε από το πλήθος των διαδηλωτών.

“Η αστυνομία δοκίμασε να τούς εμποδίσει να προχωρήσουν, άλλα η διαδήλωση συνέχισε την πορεία της, όταν ξαφνικά στις 10.45′ πιστολιές αντήχησαν και τουφεκιές ακούστηκαν. Μια ομάδα αστυνομικών πυροβολούσε τό άοπλο πλήθος. Με μια κίνηση, λες και τη φύσηξε άγριος βοριάς, ή συμπαγής μάζα του λαού έπεσε μπρούμυτα. Το τουφεκίδι σταμάτησε. “ Ο λαός ξανασηκώθηκε πάλι σύσσωμος, τα τουφέκια άρχισαν πάλι να πυροβολούν κι οι χειροβομβίδες να πέφτουν σαν βροχή. Δέκα άντρες, γυναίκες και παιδιά κύλησαν σκοτωμένοι κι άλλοι 15 κείτονταν χάμω πληγωμένοι.. Ή αστυνομία έριξε στους τραυματισμένους. Ό κ. Πούλος, ένας γενναίος αμερικανός ανταποκριτής, χίμηξε με τεντωμένα χέρια ανάμεσα στην αστυνομία και το πλήθος, ζητώντας να σταματήσει το τουφεκίδι. Τίποτε όμως. Οι σφαίρες εξακολουθούσαν να πέφτουν σαν βροχή. Ανάμεσα στ” άλλα πτώματα ήταν ένα αγοράκι έξι χρονών και δίπλα του ένα κατάξανθο κοριτσάκι. Ετσι χύθηκε το πρώτο αίμα. Ετσι άρχισε ό εμφύλιος πόλεμος».

    Μιά ακόμη μαρτυρία

Και τώρα να ένα απόσπασμα από μια ακόμη αυθεντική μαρτυρία του βρετανού συνταγματάρχη Μπάιφορντ Τζόουνς , που παρακολούθησε τις δραματικές σκηνές από το «καφενείο του Γιαννάκη», ισόγειο του χτιρίου όπου στεγαζόταν τότε η Διεύθυνση της “Αστυνομίας “Αθηνών.

«… Ή κεφαλή της διαδήλωσης είχε φθάσει στο δρόμο που περνά μπροστά από τα Παλαιά Ανάκτορα, όταν την προσοχή μου τράβηξαν φωνές μιας ομάδας αξιωματικών της αστυνομίας, που έσκυβαν από το μπαλκόνι του δευτέρου πατώματος του κτιρίου, ακριβώς πάνω από το καφενείο. Με κατάπληξη διαπίστωσα ότι οι αξιωματικοί κρατούσαν όπλα έτοιμοι να πυροβολήσουν. Αλλοι ήταν όρθιοι και άλλοι γονατιστοί, ώστε μόνον τα κεφάλια τους ήσαν ορατά. Ενας ή δύο σημάδευαν προς την πρώτη γραμμή της διαδήλωσης. Υπέθεσα ότι τούτο ήταν απλώς μια προφύλαξη, σε περίπτωση που οι διαδηλωτές θα επετίθεντο κατά της αστυνομίας.

Ή πορεία πλησίαζε: άντρες, γυναίκες και παιδιά βάδιζαν σε γραμμές ανά οκτώ ως δέκα… Ή διαδήλωση δεν έδειχνε τίποτα το απειλητικό.

Την προσοχή μου τράβηξε πάλι στο μπαλκόνι μια επιτακτική φωνή πού έμοιαζε σα διαταγή, στα ελληνικά. Εκείνη τη στιγμή η κεφαλή της διαδήλωσης βρισκόταν σε απόσταση τριάντα μέτρων περίπου. Ό κύριος Σ. Μπάρμπερ του Ηνωμένου Τύπου μου εξήγησε αργότερα ότι η φωνή πού είχα ακούσει ήταν διαταγή πυροβολισμού. Αμέσως οι αστυνομικοί άρχισαν να τραβούν τα κλείστρα των όπλων τους, όχι όμως με συντονισμό, σα μια πειθαρχημένη μονάδα, άλλα δισταχτικά ο ένας μετά τον άλλο, δίνοντας την εντύπωση πώς μερικοί από αυτούς δίσταζαν να υπακούσουν.

Οι αστυνομικοί άδειασαν τις σφαίρες των όπλων τους πάνω στους διαδηλωτές… Προς στιγμήν υπέθεσα ότι τα φυσίγγια τους ήταν άσφαιρα ή ότι σημάδευαν πολύ πιο πάνω από τα κεφάλια του πλήθους. Πολλοί άλλοι γύρω μου έκαναν την ίδια υπόθεση. Αλλά αυτό που είχε συμβεί ήταν το χειρότερο πού μπορούσε κανείς να φανταστεί. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά πού μόλις την προηγούμενη στιγμή περπατούσαν κραυγάζοντας και γελώντας, γεμάτοι ζωή και περηφάνια, κυματίζοντας τις σημαίες τους μαζί με την αμερικανική σημαία, έπεσαν στο έδαφος, αίμα ξεπηδούσε από τα κεφάλια τους και τά σώματά τους, βάφοντας το δρόμο και τις σημαίες πού κρατούσαν… Οι πυροβολισμοί εξακολούθησαν να πέφτουν, αντηχώντας ανάμεσα στα ψηλά κτίρια και μεταξύ των ομοβροντιών ακούγονταν ξεφωνητά τρόμου και κλάματα πόνου, καθώς το πανικοβλημένο πλήθος έπεφτε πάνω στα ματωμένα κορμιά. Οι αστυνομικοί έμοιαζαν πια σα να φοβούνταν να σταματήσουν τους πυροβολισμούς και το θέαμα πρόσβαλλε το αίσθημα ευπρέπειας κάθε Αγγλου πού έτυχε να το παρακολουθεί…»
          Κι άλλη μιά μαρτυρία

Παρακάτω δίνω μια κρίση του αμερικανού δημοσιογράφου Λίλαντ Στόουνς. Ό δημοσιογράφος αυτός επικαλούμενος και τη γνώμη συναδέλφου του γενικεύει το πρόβλημα. Σας παραθέτω την κυριότερη περικοπή.
«… Όλες οι ενδείξεις που κατόρθωσα να μαζέψω κατά την περίοδο μεταξύ της 15ης Οκτωβρίου και της 3ης Δεκεμβρίου (ήμερα έναρξης μαχών στην Αθήνα) συμφωνούν απολύτως με την ετυμηγορία του Μ. φοντόρ, του πλέον πεπειραμένου δημοσιογράφου στην “Ελλάδα κατά την διάρκεια εκείνων των εβδομάδων και μιας από τις μεγαλύτερες αυθεντίες επί βαλκανικών θεμάτων. Ο φοντόρ είπε: «Μέσα σε 25 χρόνια έχω δει σχεδόν όλες τις επαναστάσεις της Ευρώπης. Αύτη εδώ ήταν η πιο ήρεμη και πολιτισμένη επανάσταση που έχω δει ποτέ, μέχρι τη στιγμή που η αστυνομία άρχισε να πυροβολεί και οι Αγγλοι επενέβησαν»».

* * *
“Αλλά ας δούμε στη συνέχεια πώς αντέδρασε ό λαός μας ύστερα από κείνο το μακελειό και βασικά η άλλη φάλαγγα από Μητροπόλεως, Έρμου, φιλελλήνων και τις παρόδους. Ετρεξε κυριολεχτικά ύστερα από το σύνθημα που δόθηκε από την “Οργανωτική “Επιτροπή και πλημμύρισε το Σύνταγμα. Ζητωκραυγές, συνθήματα, τραγούδια:
«Το ‘χουμε βάψει το Σύνταγμα με αίμα.
ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ και όχι Κατοχή…»

Σ” αυτό το γεμάτο από παλμό πλήθος των εκατοντάδων χιλιάδων λαού μίλησαν στην καθορισμένη σχεδόν ώρα από τα Γραφεία της ΚΕ του ΚΚΕ (Φιλελλήνων και Οθωνος) ο Δημ. Παρτσαλίδης, γεν. γραμμ. της ΚΕ του ΕΑΜ και ο Γιάννης Ζέβγος, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, από μέρους των παραιτηθέντων υπουργών.

Οι ομιλητές καυτηρίασαν το οργανωμένο έγκλημα και κάλεσαν το λαό σε επιφυλακή.
Τα πλήθη αντιδρούσαν με συνθήματα πού δονούσαν την “Αθήνα σαν ομοβροντίες εκατοντάδων πυροβόλων:
—    Λαοκρατία!
—    Τέρμα στο καθεστώς των δολοφόνων!
—    Να φύγουν αμέσως οι Αγγλοι!
—    “Ανεξαρτησία και όχι αγγλική κατοχή!

Το συλλαλητήριο έκλεισε με μια συγκλονιστική σε συγκίνηση και έξαρση σκηνή. Πραγματική ιεροτελεστία. Ολο εκείνο το πλήθος που κάλυπτε ολόκληρη την έκταση της Πλατείας Συντάγματος και τις αρχές των γύρω απ” αυτήν οδών γονάτισε για να τιμήσει μ” ενός λεπτού σιγή τους νεκρούς των αγώνων του λαού μας. Και προπάντων τους νεκρούς της ημέρας εκείνης, που ακόμα το άλικο αίμα τους άχνιζε πάνω στην άσφαλτο των αθηναϊκών δρόμων.

Σε είκοσι τέσσερις ανέρχονταν οι νεκροί και σε εκατοντάδες οι τραυματίες της ημέρας. Ήταν τα πρώτα θύματα της δεκεμβριανής θηριωδίας των δοσίλογων και των άγγλων επεμβασιών.
Μ” αυτά αρχίζει η καινούργια τραγωδία του λαού μας, που δυστυχώς δεν επρόκειτο να σταματήσει ως εκεί. Οι εντολές του Τσόρτσιλ ήταν πολύ σαφείς στην αυστηρότητα και την αδιαλλαξία τους. Και οι άνθρωποι του στην “Ελλάδα, κινούμενοι από κοινό συμφέρον, με τους ντόπιους εχθρούς του λαού, προχωρούσαν αδίστακτα για την πραγματοποίησή τους.

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του1944 Μέρος 6ο

Συνεχίζοντας το αφιέρωμά μας στα «Δεκεμβριανά» του 1944 παραθέτουμε κάποια ιστορικά ντοκουμέντα

 Προκήρυξη της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΛΑΣ

«Αδάμαστε και ηρωικέ Λαέ της Αθήνας, του Πειραιά και των περιχώρων.
Λαογέννητοι ήρωες, αξιωματικοί, καπεταναίοι και αντάρτες του θρυλικού ΕΛΑΣ.
Η γενική μάχη για τη λευτεριά και την ολοκληρωτική ανεξαρτησία της Ελλάδας μας άρχισε. Δεν τη θελήσαμε, μας την επέβαλαν. Μας την επέβαλε ο προτέκτορας Παπανδρέου. Ο πρωθυπουργός των προδοτών των Γερμανοτσολιάδων της χωροφυλακής, του κράτους του Ράλλη. Μας την επέβαλαν οι κ.κ. Λήπερ και Σκόμπυ. Αυτοί κουβάλησαν από τα μέτωπα τανκς, αεροπλάνα, κανόνια και στρατό για να πολεμήσουν – να σφάξουν – τον Ελληνικό Λαό και να επιβάλουντη φασιστική διχτατορία, των ανθρώπων που συνεργάστηκαν φανερά με τους Γερμανούς εναντίον της Ελλάδος και του Συμμαχικού αγώνα. Παρεξήγησαν την καλή μας θέληση και δουλειά για την ομαλή των πραγμάτων της Πατρίδος μας. Την εργασία μας για την εξασφάλιση της τάξης, της ζωής των προδοτών την εξήγησαν σαν αδυναμία μας.

Επεδίωξαν τη διάλυση μας για να επιβάλουν τη διχτατορία των προδοτών ανενόχλητα. Γελάστηκαν. Το μαχόμενο Έθνος που συνέτριψε τρεις καταχτητές είναι σε θέση να κατοχυρώσει την θριαμβευτική του νίκη. Να συντρίψει και τα τελευταία υπολέιμματα του Ελληνικού φασισμού και να κατοχυρώσει τις ελευθερίες του, τα δικαιώματά του, τον πολιτισμόν του, την ανεξαρτησία του και την ευημερία του.

Ο αγώνας μας είναι καθαρά εσωτερικός. Οι σύμμαχοι Άγγλοιπρέπει να μείνουν ουδέτεροι και τους βεβαιούμεν πως δεν διατρέχουν κανένανκίνδυνο. Εφόσον μας χτυπούν είμαστε υποχρεωμένοι να τους χτυπήσουμε και τηνευθύνη ακέραια την έχουν οι κ. Λήπερ και Σκόμπυ.
Διεξάγουμε τον Ιερότερο αγώνα για την ελευθερία και την Ανεξαρτησία μας. Όλος ο φιλελεύθερος κόσμος του εξωτερικού είναι μαζί μας.
Εμπρός για την τελική νίκη. Για το ξερίζωμα του φασισμού.Για την Λαοκρατία. Για την Ανεξαρτησία. Για μια πραγματική Δημοκρατική Κυβέρνηση.
Η Κεντρική Επιτροπή του ΕΛΑΣ
Ε. Μάντακας, Κ. Χατζημιχάλης, Γ. Σιάντος»

Ο Γ.  Παπανδρέου ομολογεί τους σκοπούς των αστών

Παραθέτουμε ένα μέρος της ιδιαίτερα αποκαλυπτικής επιστολής του Γεωργίου Παπανδρέου που είδε το φως της δημοσιότητα στην εφημερίδα «Η Καθημερινή» στις 2 Μαρτίου 1948. Στην επιστολή του αυτή ο «παπατζής»,όπως λεγόταν τότε στην τρέχουσα πολιτική ορολογία και τα λαϊκά συνθήματα της εποχής («Παπανδρέου παπατζή- ξεσκεπάστηκες κι εσύ»), απαντάει στην κριτική «από τα δεξιά» που του ασκούσε η Καθημερινή. Παρακολουθείστε πώς περιγράφει με απίστευτο κυνισμό την αστική πολιτική για το Δεκέμβρη που στόχο είχενα βάλει «στο τσουβάλι» το λαϊκό κίνημα με ενδιάμεσους σταθμούς τις συμφωνίες Λιβάνου και Καζέρτας. Με τη γνωστή επιγραμματικότητα που τον διέκρινε, δηλώνει στον Τσώρτσιλ την ουσία της πολιτικής του: «Εξοπλισμός του Κράτους. Αφοπλισμός του ΕΑΜ».

«Φίλε κ. Διευθυντά,
(…) Και ερχόμεθα εις τον ιδικόν μας Δεκέμβριον. Γράφετε: «Ο Υψιστος μάς έκαμε δώρον την Επανάστασιν και τα Δεκεμβριανά. Διότι τι θα συνέβαινε αν δεν εγίνοντο; Διά να μη γίνουν ήμεθα τότε εις κάθε υποχώρησιν έτοιμοι, θα εδίδαμεν εις τους Κομμουνιστάς και ένα και δύο υπουργεία, ακόμα και πέντε. Σιγά σιγά θα τους παραδίδαμεν – για να μη γίνει Επανάστασις – και την Διοίκησιν και τον Στόλον και τον Στρατόν. Θα τους τα εδίδαμεν όλα».
Η διαφωνία μου είναι απόλυτος. Οχι ότι δεν υπήρξε «δώρον του Υψίστου» ο Δεκέμβρης… Αλλά ότι «θα τους τα εδίναμε όλα…». Διότι συνέβαινεν ακριβώς το αντίθετον: «Τους τα επαίρναμε όλα…». Και διότι επεμείναμεν, απεφάσισαν την Στάσιν…

(…) Θα επικαλεστώ κείμενα:
«Την 26η Απριλίου 1944, όταν ανέλαβα την Κυβέρνησιν εις το Κάιρο, διεκήρυξα το σύνθημα: Μία Πατρίς, μία Κυβέρνησις, εις Στρατός.

Εις το Συνέδριον του Λιβάνου την 17ην Μαΐου 1944, ομιλών ενώπιον και των εκπροσωπών του ΚΚΕ. είπα: «Το κύριον επίμαχον θέμα είναι το στρατιωτικόν, το θέμα της υλικής δυνάμεως. Η ώρα είναι ιστορική και οφείλομεν να ομιλήσωμεν ευκρινώς και απεριφράστως. Εάν το ΕAM έχει την πρόθεσιν να χρησιμοποιήσει την υλικήν του δύναμιν ως όργανον εμφυλίου πολέμου και εξοντώσεως των αντιπάλων του, και αύριον, μετά το πέρας του πολέμου, υπό το ψευδώνυμον της Λαϊκής Δημοκρατίας, ως όργανον δυναμικής επικρατήσεως επί τηςπλειοψηφίας του ελληνικού λαού, τότε βεβαίως δεν υπάρχει στάδιον συνεννοήσεως. Το καθήκον μας τότε είναι να συνεγείρωμεν το έθνος και να επικαλεσθώμεν την επικουρίαν όλων των Μ. Συμμάχων μας εις τον διπλούν αγώνα και κατά του εξωτερικού εισβολέως και κατά του εσωτερικού εχθρού. Διότι ο Ελληνικός λαός δεν κάμνει επιλογήν τυράννων. Αρνείται την τυραννίαν…».

Εάν όμως το ΕAM έχει λάβει απόφασιν να εγκαταλείψη τους σκοπούς της δυναμικής επικρατήσεως και να αρκεσθή εις τα πολιτικά μέσα της πειθούς και αν, κατά συνέπειαν, δέχεται την κατάργησιν του ΕΛΑΣ καθώς και των άλλων ανταρτικών σωμάτων και την δημιουργίαν Εθνικού Στρατού, ο οποίος θα ανήκει μόνον εις την Πατρίδα και θα υπάκουη εις τας διαταγάς της Κυβερνήσεως, τότε η συμμετοχή και του ΕΑΜ εις την Εθνικήν μας Ενωσιν θα ημπορή να θεωρήται γεγονός.

Την 6η Ιουλίου 1944 απήντησα από το ραδιόφωνον του Καΐρου προς την Επιτροπήν των Βουνών, η οποία είχε ζητήσει επιπροσθέτως τα υπουργεία των Στρατιωτικών και των Εσωτερικών. Και είπα: «Αποδοχή των νέων όρων σημαίνει κατ” ουσία: Στρατός ΕΑΜ. Ελεγχoν της Αστυνομίας, της Χωροφυλακής, της Διοικήσεως και της Δικαιοσύνης από το ΕAM. Και έμπνευσιν της Παιδείας μας από το ΕΑΜ. Τώρα, πλέον, ημπορεί να γίνει πλήρης εξήγησις. Γνωρίζομεν τι μας ζητούν. Και απέναντι των αιτημάτων των λαμβάνωμεν επίσημον, υπεύθυνον θέσιν: Αρνούμεθα. Μας ζητούν να παραδώσουμε την Ελλάδα. Αρνούμεθα!».

Την 21ην Αυγούστου 1944 συνηντήθην εις την Ρώμην με τον Βρετανόν Πρωθυπουργόν. Και όταν μου έθεσε το ερώτημα, ποια είναι η πολιτική μου, απήντησα: «Εξοπλισμός του Κράτους. Αφοπλισμός του ΕΑΜ».
(…) Και συνεπής προς την σταθεράν επαγγελίαν επηκολούθησε η εφαρμογή…
Η κυβέρνησις της Εθνικής Ενώσεως ανεσχηματίσθη εν Αθήναις την 23ην Οκτωβρίου. Και μετά δέκα ημέρας, την 3ην Νοεμβρίου 1944, προέβην εις τας ακολούθους ανακοινώσεις:
«Μετά την συντελεσθείσαν πλήρην Απελευθέρωσιν της Ελλάδος λήγει και η Αντίστασις. Είναι επομένως φυσικόν ότι επακολουθεί η αποστράτευσις των Ανταρτικών Ομάδων ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ, η οποία ωρίσθη διά την 10ην Δεκεμβρίου…».
(…) Οσοι θέλουν να κρίνουν δικαίως εκείνην την εποχήν, οφείλουν να αναπολήσουν την κατάστασιν του Απριλίου 1944, όταν ανέλαβαν τηνΚυβέρνησιν.

Εις την Ανατολήν, αι ένοπλοι δυνάμεις μας είχον αποσυντεθεί από την Στάσιν. Και εις την Ελλάδα το ΚΚΕ είχε καταστή παντοδύναμον και είχε συγκροτήσει και την Κυβέρνησιν των Βουνών – την ΠΕΕΑ. Και η αγωνία, από την οποία αδιαλείπτως κατειχόμην ήτο: Πώς θα κατελύετο; Δύο ήσαν τα στάδια διά να φθάσωμεν εις την Νίκην: Πρώτον, η έλευσις εις τας Αθήνας! Και δεύτερον, ο αφοπλισμός του ΚΚΕ.

Διά να έλθωμεν εις τας Αθήνας – ως αντίπαλοι του ΚΚΕ – δεν διεθέταμεν, δυστυχώς, ούτε εις το εσωτερικόν, ούτε εις το εξωτερικόν, ελληνικάς δυνάμεις, αριθμητικώς επαρκείς διά να αντιμετωπίσουν τας μυριάδας του ΕΛΑΣ, τακτικού και εφεδρικού, καθώς και την ευρυτάτην συνωμοτικήν οργάνωσιν του ΕAM. Αλλά δεν υπήρχον επίσης τότε ούτε βρετανικαί δυνάμεις διαθέσιμοι, διότι είχαν απορροφηθή από τα τρία ευρωπαϊκά μέτωπα, τα οποία, κατά τους κρίσιμους εκείνους μήνας – Σεπτέμβριον και Οκτώβριον 1944 – επιέζοντο σφοδρώς από τον Χίτλερ, αποβλέποντα εις τον εξαναγκασμόν χωριστής ειρήνης… Και είχε μάλιστα φθάσει εις τόσον βαθμόν η έλλειψις διαθεσίμων βρετανικών δυνάμεων, ώστε να αναγκασθώ μίαν ημέραν, εις τον πρεσβευτήν της Μεγ. Βρετανίας, ο οποίος μου ωμίλει περί αποστολής εις την Ελλάδα «εκατοντάδων» ή και «δεκάδων»ανδρών, να δώσω την απάντησιν, ότι «έχω την εντύπωσιν, ότι ομιλώ με αντιπρόσωπον του Λουξεμβούργου…».

(…) Ιδού, διατί, μόνον η συμμετοχή του ΚΚΕ εις την Κυβέρνησίν μας ήνοιγε τας πύλας της Ελλάδος. Και διά τούτο την επεδίωξα – και ευτυχώς κατωρθώθη… Καθώς επίσης, μόνον το σύμφωνον της Καζέρτας, όπου ο ΕΛΑΣ, διά του Αρχηγού του, υπέγραψε την υποταγήν του εις το Βρετανικόν Στρατηγείον και προσεκάλεσε τους Βρετανούς εις την Ελλάδα, καθίστα Συμμαχικώς εύκολον την παρουσίαν των…
Αλλά υπάρχει και το δεύτερον στάδιον, ο αφοπλισμός του ΕΛΑΣ.Διότι εφ” όσον το ΚΚΕ παρέμεινε πάνοπλον, η Ελληνική Κυβέρνησις, καθώς ελέγαμεν τότε, ήτο απλώς «η περικεφαλαία του ΕΑΜικού Κράτους…».
Αλλά πότε θα έπρεπε ν” αποφασισθή η αποστράτευσις; Θα έπρεπεν” αποφασισθή αμέσως, ή να αναβληθή δι” αργότερον; Το ζήτημα του χρόνου ήτο κρισιμώτατον. Το ΚΚΕ εζήτει αναβολήν. Και αι γενικώτεραι συνθήκαι την ηυνόουν. Εφόσον εξηκολουθεί ο πόλεμος εναντίον του Ναζισμού, ηδύνατο να θεωρηθή παράλογος η άμεσος αποστράτευσις δυνάμεων της Εθνικής Αντιστάσεως. Και δι” αυτό ουδαμού της Ευρώπης συνέβη…

Αλλά μου ήτο σαφές, ότι ο χρόνος ειργάζετο υπέρ του ΚΚΕ.
Και εσωτερικώς, διότι θα εξησφάλιζεν εν τω μεταξύ την πλήρη διάβρωσιν – όπως φαίνεται να συνέβη εις την Τσεχοσλοβακίαν. Και εξωτερικώς, διότι τότε η Σοβιετική Ενωσις ευρίσκετο ακόμη εις την θανάσιμον εμπλοκήν με τον Ναζισμόν και επροφυλάσσετο να διατάραξη τας Συμμαχικάς σχέσεις της. Και διά τούτο ακριβώς παρέστησε, καθ” όλον τον Δεκέμβριον, τον ουδέτερον – και μάλιστα μέχρι του ση­μείου να μας αναγγείλη την 30ήν Δεκεμβρίου, την αποστολήν πρέσβεως, ενώ ακόμα αι μάχαι εμαίνοντο εις τας Αθήνας…

Και διά τούτο επέμεινα ανενδότως εις την άμεσον αποστράτευσιν. Και η 10η Δεκεμβρίου έμενεν αμετακίνητος…

Το συμπέρασμα είναι ότι ο Δεκέμβριος ημπορεί να θεωρηθή «δώρον του Υψίστου». Αλλά, διά να ύπαρξη ο Δεκέμ­βριος, έπρεπε προηγουμένως να είχωμεν έλθει εις την Ελλάδα. Και τούτο ήτο δυνατόν μόνον με την συμμετοχήν και του ΚΚΕ εις την κυβέρνησιν, δηλαδή με τον Λίβανον. Και διά να ευρεθούν εδώ οι Βρετανοί, οι οποίοι ήσαν απαραίτητοι διά την Νίκην, έπρεπε προηγουμένως να είχεν υπογραφή το Σύμφωνον της Καζέρτας. Και διά να μη γίνη η Στάσις – «το δώ­ρον του Υψίστου» – έπρεπε προηγουμένως να επιμείνω εις την άμεσον αποστράτευσιν του ΕΛΑΣ και να θέσω το ΚΚΕ ενώπιον του διλήμματος ή να αποδεχθή ειρηνικώς τον αφοπλισμόν του ή να επιχειρήση την Στάσιν, υπό συνθήκας όμως πλέον, αι οποίαι ωδήγουν εις την συντριβήν του. Αυτή είναι η ιστορική αλήθεια.
Μετ” εξαίρετου τιμής

Γ. Παπανδρέου
1/3/48».
  Δήλωση Γεωργίου Παπανδρέου στην «Ελεύθερη Ελλάδα» (27/11/10944)

«Αγωνιζόμεθα δια να αποτρέψωμεν τον εμφύλιον πόλεμον. Είμεθα ευγνώμονες προς εκείνους οι οποίοι είναι παραστάται των προσπαθειών μας. Αλλά διαμαρτυρόμεθα και καταγγέλομεν εκείνους οι οποίοι με ανεξήγητον ελαφρότητα εξωθούν κάθε ημέρα προς τον εμφύλιον πόλεμον. Διότι υπάρχουν δυστυχώς και όργανα του τύπου και μέρος της ιθυνούσης τάξεως η οποία μας επικρίνει διότι βραδύνομεν να τον πραγματοποιήσωμεν.

Παραμένομεν αδιάφοροι προς την ομαδικήν παράκρουσιν μιας μερίδας της ιθυνούσης τάξεως και θα εξακολουθήσωμεν τας προσπαθείας μας δια να υπηρετήσωμεν τα διαρκή συμφέροντα του Έθνους και του λαού μας, τα οποία συνίσταται εις την παγίωσιν της Εθνικής μας Ενώσεως. Και εις το πείσμα όλων των μνηστήρων της ανωμαλίας και των προφητών της καταστροφής αισιοδοξούμεν για το μέλλον».
                                 Ανταπόκριση της εφημερίδας Chicago Sun για τα γεγονότα της 3ης Δεκέμβρη

« … Επρόκειτο περί μιας ειρηνικής και άοπλης διαμαρτυρίας του Λαού και τούτο είναι τόσο βέβαιον, ώστε γυναίκες έφεραν μαζί τους ακόμα και τα μικρά παιδιά τους. Κάτω από το παράθυρό μου είδα με τα μάτια μου τα γεγονότα … Είναι αφάνταστος ο ηρωισμός του λαού αυτού. Όρθιος και βαλλόμενος προχωρούσε προς τον ορισθέντα τόπο της συγκέντρωσης. Γυναίκες και κορίτσια με το χαμόγελο στα χείλη, ακόμα και μετά τον σκοτωμό των συντρόφων των φώναζαν: Ζήτω ο Τσώρτσιλ! Κάτω ο Παπανδρέου! Όχι βασιλιά!…»

Δήλωση του Σοφούλη το βράδυ της 5ης Δεκέμβρη

«Ο κ. Παπανδρέου την 4/12 με παρακάλεσε να σχηματίσω νέαν Κυβέρνηση. Σ’ αυτό η αριστερή παράταξη και τα άλλα κόμματα έδωσαν την συγκατάθεσή τους δηλαδή στο να μπω επικεφαλής της Κυβέρνησης. Εγώ συνεφώνησα, γιατί έβλεπα μ’ αυτό μια καλή λύση στα προβλήματα που ανεφύησαν. Στις 5/12 ο Άγγλος Πρεσβευτής μου ανεκοίνωσε ότι σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες που είχε, ο Άγγλος Πρωθυπουργός, δεν συμφωνεί με οποιαδήποτε αλλαγή στο πρόσωπο του Προέδρου της Κυβέρνησης στη σημερινή κατάσταση. Ο στρατηγός κ. Σκόμπυ με παρακάλεσε να υποστηρίξω τον κ. Παπανδρέου και εγώ του απάντησα ότι αν συγκατατεθώ να υποστηρίξω την κυβέρνηση Παπανδρέου αυτό σημαίνει ότι υποστηρίζω τη δικτατορία, πράγμα το οποίο δεν μπορώ να κάνω.»
Έκκληση του ΕΑΜ στους πρέσβεις των συμμάχων χωρών στις 7 Δεκέμβρη

«Προς τους Πρεσβευτάς της Αγγλίας, Σοβιετικής Ένωσης, Αμερικής και Γαλλίας.
Προς το Διεθνή Ερυθρό Σταυρό.
Σε συνέχεια της χθεσινής μας έκκλησης, με την οποία σας καθιστούσαμε γνωστή την απροκάλυπτη επέμβαση του Στρατηγού κ. Σκόμπυ στα εσωτερικά της Ελλάδας που αγωνίστηκε στην πρώτη γραμμή του αντιφασιστικού αγώνα, σας καταγγέλλουμε σήμερα τα ακόλουθα:

1) Στο κτίριο της Ειδικής Ασφάλειας (οδός 3 Σεπτεμβρίου και Δεριγνύ) ήταν συγκεντρωμένοι όλοι οι απάνθρωποι βασανιστές του Ελληνικού Λαού, που είχανε συνεργασθεί στον καιρό της Γερμανικής Κατοχής ανοιχτά με τους επιδρομείς. Ανάμεσα σ’ αυτούς βρισκότανε και χωροφύλακες της Ειδικής Ασφάλειας απ’ την Κρήτη, γνωστότατοι στο μαρτυρικό αυτό νησί για τα όργια και τις θηριωδίες τους. Τη στιγμή που επρόκειτο να αφοπλισθούν απ’ τον αγωνιζόμενο λαό της Αθήνας, Άγγλοι στρατιώτες με τανκς επενέβησαν χτες το πρωί και τους πήραν από τα χέρια του Λαού δήθεν για να τους
προστατέψουν. Παρόμοιο περιστατικό συνέβη και στον Πειραιά. Άγγλοι στρατιώτες μετέφεραν την περασμένη Δευτέρα στο Μέγαρο Βάττη, όπου διαμένουν οι ίδιοι, εξοπλισμένους αξιωματικούς και χωροφύλακες με την ίδια πρόφαση να τους προστατέψουν. Χθες τους εξαπέλυσαν εναντίον του Λαού του Πειραιώς. Όταν ο Λαός τους εκυνήγησε οι Άγγλοι στρατιώτες τους πήραν υπό την προστασία τους, με τον προφανή σκοπό να τους εξαπολύσουν και πάλιν εναντίον του Λαού.

2) Στη σχολή των Ευελπίδων με την προστασία των Άγγλων στρατιωτών εξοπλίζονται άνδρες των ταγμάτων ασφαλείας του Ράλλη και της φασιστικής οργάνωσης Χ, που φυσικά θα χρησιμοποιηθούν εναντίον του Ελληνικού Λαού.

3) Από χθες 6 Δεκέμβρη Αγγλικά αεροπλάνα πολυβολούν τον Ελληνικό Λαό που ύστερα από τα δολοφονικά πλήγματα που δέχτηκε απ’ τις οργανωμένες δυνάμεις των φασιστών και εγκληματιών πολέμου, αγωνίζεται τώρα για να προστατεύσει τη ζωή του, τις ελευθερίες και τη Λαϊκή Κυριαρχία, από τις ίδιες εκείνες ορδές που χρησιμοποίησαν οι Γερμανοί εναντίον του. Στην Καισαριανή είναι πάρα πολλά τα θύματα από τους εναέριους αυτούς πολυβολισμούς.

4) Αγγλικά τανκς υποστηρίζουν ενεργά στην Καισαριανή τις επιχειρήσεις που διεξάγει η Ορεινή Ταξιαρχία, οι χωροφύλακες, οι δολοφόνοι των ταγμάτων Ασφαλείας του Κουίσλιγκ Ράλλη, που αποφυλακίσθηκαν επίτηδες για το σκοπό αυτό από το στρατόπεδο Γουδί, όπου είχαν κλειστεί μετά από την απελευθέρωση της Αθήνας. Επίσης Αγγλικά τανκς γυρίζουν στους δρόμους της Αθήνας και πολυβολούν ανυπεράσπιστους πολίτες ενώ στον Πειραιά αποβιβάζονται αραπάδες για να επιβάλουν στον περήφανο Ελληνικό Λαό με τη φωτιά και το σίδερο τη ματοβαμμένη κυβέρνηση του Παπανδρέου.

Είναι αυτά ελάχιστα από τα απειράριθμα παραδείγματα του πολέμου που άρχισαν τα βρετανικά στρατιωτικά τμήματα στο πλευρό των χωροφυλάκων και των ταγμάτων ασφαλείας του προδότη Ράλλη εναντίον του λαού. Καταγγέλλοντας την κατάφωρη αυτή παραβίαση των διασυμμαχικών αποφάσεων και συμφωνιών της Τεχεράνης και Γκαζέρτας και τον στραγγαλισμόν κάθε έννοιας δικαίου και ελευθερίας, ζητούμε να επέμβετε αμέσως για να πάψει το πυρ των βρετανικών στρατευμάτων εναντίον του αγωνιζόμενου λαού. Να πάψουν οι Άγγλοι στρατιώτες να προστατεύουν τις συμμορίες των δοσίλογων και ν’ αποσυρθούν στους στρατώνες, γιατί ο Ελληνικός Λαός είναι αποφασισμένους να υπερασπισθεί με όλα τα μέσα τη ζωή και τις ελευθερίες του εναντίον οποιουδήποτε κινδύνου».

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του1944 Μέρος 7ο

Αποσπάσματα από τα βιβλία των Θ. Χατζή και Κ. Καραγιώργη για το Δεκέμβρη του 1944

 Θ. Χατζή: Η ΝΙΚΗΦΟΡΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΕ
Ο μεγάλος Δεκέμβρης 1944
Το κύριο πρόβλημα κάθε επανάστασης είναι το πρόβλημα της εξουσίας.

Το πρόβλημα αυτό η λαϊκή επανάσταση στην Ελλάδα μπορούσε και έπρεπε να το λύσει στις 12 με 18 του Οκτώβρη, όταν η λαϊκή επανάσταση με όργανά της τη Λαϊκή Αυτοδιοίκηση, τη Λαϊκή Δικαιοσύνη και την Εθνική Πολιτοφυλακή,στηριγμένη στον ΕΛΑΣ, τον μοναδικό εθνικό και συμμαχικό στρατό που υπήρχε στην Ελλάδα, προχωρούσε στην ολοκλήρωσή της. Δεν το έλυσε. Σταμάτησε μπροστά στις πόρτες της Αθήνας.

Τρομακτικό λάθος, με μοιραίες συνέπειες. Ήταν αποτέλεσμα της πλάνης της ηγεσίας για ομαλό πέρασμα από την κατοχή στην ελευθερία (σε συνεργασίαμε το παλιό κατεστημένο της ξεπεσμένης αστικής τάξης) και της αυταπάτης για το «συμμαχικό» ρόλο των Άγγλων. Έτσι η Ελλάδα βρέθηκε, αμέσως μετά την απελευθέρωση της Αθήνας, με μια ιδιόμορφη δυαδική εξουσία: Η μία, η λαοκρατική, που κυριαρχούσε σ’ όλη την Ελλάδα, και η άλλη, η κυρίαρχη στο παρελθόν και τώρα, ανύπαρκτη σε δύναμη και κύρος, αστική εξουσία, που ασφυκτιούσε μέσα σε λίγα τετραγωνικά χιλιόμετρα στο κέντρο της πρωτεύουσας.

Η ύπαρξη δυό εξουσιών σε μια χώρα σημαίνει πως η επανάσταση δεν τελείωσε. Η σύγκρουση για την επικράτηση της μιάς από τις δυό εξουσίες σ’ όλη την επικράτεια είναι αναπόφευκτη. Αυτό είχε κατανοηθεί και συνειδητοποιηθεί από το ντόπιο και ξένο αντιλαϊκό στρατόπεδο, που συστηματικά και επίμονα προωθούσε το σχέδιο εξόντωσης της λαοκρατικής εξουσίας, με εισαγωγή της αντεπανάστασης. Με μόνιμο και αμετακίνητο το στόχο του, επωφελούνταν από την επανάπαυση και τις αυταπάτες της ηγεσίας του λαϊκού κινήματος, κέρδιζε θέσεις,συγκέντρωνε βρετανικές δυνάμεις, που φέρναν και τους πραιτοριανούς τους, ενθάρρυνε τις ντόπιες εθνοπροδοτικές και φασιστικές ένοπλες δυνάμεις σε προκλήσεις, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να αφοπλίσει το λαϊκό κίνημα. Προχωρούσε χωρίς ταλαντεύσεις και δισταγμούς προς την κορυφαία πράξη της επιχείρησης «Μάννα», που προέβλεπε πρωταρχικά την κυριαρχία στο χώρο της πρωτεύουσας και την επέκταση, σε συνέχεια, της καπιταλιστικής εξουσίας σ’ όλη τη χώρα.

Ο λαός, που έβλεπε τις προετοιμασίες των εχθρών του, θεωρούσε τον ΕΛΑΣ μοναδική εγγύηση για τη λευτεριά του, την ανεξαρτησία του και τη διατήρηση των επαναστατικών κατακτήσεών του.
Δεν συμφωνεί με την ηγεσία του που διαπραγματεύονταν τον αφοπλισμό του κινήματος. Αγωνιά, προσπαθεί να αντιδράσει. Αλλά το κύρος και η δύναμη επιβολής της ηγεσίας ήταν απροσπέλαστα.

Ταλαντεύεται η ίδια και μεταδίνει την ταλάντευσή της και στις μάζες, που τις αποκοιμίζει, τις αφοπλίζει ιδεολογικά και τις αποπροσανατολίζει. Έτσι όταν οι Άγγλοι, –περνώντας πάνω από το κεφάλι της λεγόμενης ελληνικής κυβέρνησης–αποφάσισαν να βάλουν ωμά στο ΕΑΜ-ΕΛΑ το δίλημμα: ή παραδίνεις τα όπλα και διαλύεις τον ΕΛΑΣ εθελοντικά ή σας αφοπλίζουμε με τη δύναμη των όπλων μας και σας διαλύουμε, η ηγεσία του ΚΚΕ-ΕΑΜ βρέθηκε απροετοίμαστη. Αποφασίζει να αντιδράσει, και να μη δεχτεί τον μονόπλευρο αφοπλισμό του λαού, χωρίς όμως να έχει συνειδητοποιήσει ότι τα όπλα θα έλυναν το πρόβλημα της εξουσίας.

Φτάσαμε στην κρίσιμη στιγμή: Η σύγκρουση, που τόσο συστηματικά και επίμονα προετοιμαζόταν από τους Άγγλους έγινε αναπόφευκτη. Οι εχθροί του λαού είχαν κάνει την επιλογή τους, είχαν διαλέξει τον τόπο και το χώρο για την πολεμική τους εξόρμηση, είχαν διατάξει τις στρατιωτικές τους δυνάμεις και είχαν «το δάκτυλό τους στη σκανδάλη». Η στιγμή ήταν η πιο κατάλληλη: Στο στρατόπεδο του λαού επικρατούσαν στον ανώτατο βαθμό σύγχυση, αυταπάτες, συναισθηματισμοί και «πολιτική σκοπιμότητας».
  Κ. Καραγιώργη: «Γύρω από το Δεκέμβρη»

Οι πενήντα μέρες που προηγήθηκαν ως την 3η του Δεκέμβρη απέδειξαν ότι οι ελληνικές αντιδραστικές δυνάμεις φοβούταν την ομαλή λύση γιατί θα ήταν ο χάρος τους. Ο στρατός και η αστυνομία θα περνούσαν φυσιολογικά στα χέρια του λαού με το ξεκαθάρισμα του δοσιλογισμού και τη γενική στρατολογία. Το δημοψήφισμα θα έθαβε για πάντα, με τρόπο συντριπτικό, το Γλύξμπουργκ και τη μοναρχία. Οι ελεύθερες εκλογές θα έθαβαν το παλιό πολιτικό παρελθόν, τη φαυλοκρατία, το πολικαντισμό και την αποσύνθεση. Θα άνοιγαν το δρόμο στις καινούριες λαϊκές δημιουργικές δυνάμεις και κόμματα, μαζί με ότι καλύτερο και ηθικότερο Θα είχε μείνει ζωντανό από τα παλιά πολιτικά κόμματα, θα άνοιγε διάπλατος ο δρόμος της λαϊκής δημοκρατίας, το όνειρο και την προσδοκία του ελληνικού λαού. Θα βάδιζε ενωμένη εθνικά και σύμφωνη η Ελλάδα προς την ικανοποίηση των εθνικών της δικαίων, προς την αποκατάσταση, μέσα στα νέα της σύνορα, όλων των ελληνικών περιοχών, θα συγχρονιζόταν, η αναγεννημένη αυτή Ελλάδα, μέσα στα πλαίσια της νέας δημοκρατικής και αντιφασιστικής Ευρώπης, περήφανη και αληθινά ανεξάρτητη, στο πλευρό των δυο μεγάλων συμμάχων της, εξ ίσου, της Αγγλίας και των Σοβιέτ κατά πρώτο λόγο, αλλά επίσης και στο πλευρό όλων των άλλων ενωμένων εθνών.

Άλλά οι αντιδραστικές δυνάμεις, πού είχαν πριν προδώσει τον τόπο στους ξένους φασίστες, προτιμούσαν εκατό φορές να αιματοκυλήσουν τον τόπο παρά να υποταχθούν στη λαϊκή θέληση. Και είναι γεγονός ότι σ” αυτό βρήκαν απόλυτα σύμφωνη στο πλευρό τους την πολιτική των άγγλων συντηρητικών. «Είμαι εις θέσιν να βεβαιώσω την βουλήν, ότι εν μέσω της ανεμοζάλης προχωρούμεν μετά κόπου, αλλά δεν προχωρούμεν χωρίς σχέδιον», δήλωνε ο κ. Τσώρτσιλ στις 19 του Γενάρη 1945. Το «σχέδιο» ήταν ο Δεκέμβρης. Άπό την πλευρά των άγγλων συντηρητικών, του μοιραίου κ. Σκόμπυ, του «κακού δαίμονος» κ. Λήπερ και των ελλήνων αντιδρασπκών με αρχηγό τους τον πωρωμένο τυχοδιώκτη Παπανδρέου, ο Δεκέμβρης υπήρξε σχεδιασμένη πλεκτάνη, μια ψυχρά υπολογισμένη σκευωρία για να αφοπλισθεί ο λαός — ό,τι κι αν θα στοίχιζε αυτό σε αίμα λαϊκό – και να παραδοθεί άοπλος στην ένοπλη εξουσία της φασιστικής και δοσίλογης δεξιάς. Άπό την πλευρά του ελληνικοϋ λαού, ο Δεκέμβρης ήταν άναγκαίος, ήταν η αποφασιστική, συνεπής και τίμια εθνική του αντίσταση, ανεβασμένη σε ανώτερο επίπεδο ηθικής, μαζικής και ένοπλης πάλης για την ολοκλήρωση της λευτεριάς του λαού, για την πραγματική εθνική του ανεξαρτησία, για το άνοιγμα του δρόμου προς τη λαϊκή δημοκρατία.

Με τον ασύγκριτο ηρωϊσμό των λαϊκών μαζών και σε πρώτη γραμμή της οπλισμένης πρωτοπορίας τους, των ελασιτών, ο Δεκέμβρης εξυψώθηκε στο έπος των 33 ημερών της Αθήνας και των έξη βδομάδων σε όλη την Ελλάδα ως την άνακωχή.

Ό Δεκέμβρης έχει παίξει σοβαρό παγκόσμιο ρόλο μέσα στον τοτινό συσχετισμό των συμμαχικών δυνάμεων (Γιάλτα) και μέσα στην εσωτερική πολιτική της Αγγλίας (ήττα των συντηρητικών). Άλλά, πάνω απ” όλα, ο Δεκέμβρης αυτός, που αποκορυφώνει και στεφανώνει τον πολύχρονο αγώνα του ελληνικοϋ λαού για τη λευτεριά και τη δημοκρατία, που ολοκληρώνει την εθνική του αντίσταση, αξιοποιήθηκε και θα αξιοποιηθεί ακόμα περισσότερο, μέσα στους ερχόμενους μήνες. Το ηθικό κύρος τοϋυ Δεκέμβρη πρόβαλε και προβάλλει κάθε μέρα περισσότερο μέσα στο ζοφερό σκοτάδι και την ανήθικη δυσωδία του μεταδεκεμβριανού χάους.

Ό Δεκέμβρης ήταν η φλογερή έκρηξη και ο παντοδύναμος πόθος ενός ολόκληρου λαού. Η μεταδεκεμβριανή άρνηση, ουτοπική και γελοία, αδύναμη και τυχοδιωκτική μέσα ατή λύσσα της, το μόνο που κατάφερε είναι να συσπειρώσει πιο τρομερή, πιο αδιάλλακτη, πιο ηφαιστειακή, τη λαϊκή θέληση. Τη λαϊκή θέληση που συμπυκνώνεται παντοδύναμη σε δυο πράγματα, που μ” αυτά συνδέθηκε σε ζωή και σε θάνατο ο ελληνικός λαός: την εθνική ανεξαρτησία και τη λαϊκή δημοκρατία.

“Αθήνα, “Οκτώβρης 1945

Κ. ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944 Μέρος 8ο

Συνεχίζοντας το αφιέρωμά μας θα δημοσιεύσουμε -σε συνέχειες- τα ρεπορτάζ του Ριζοσπάστη του Δεκέμβρη 1944. Ξεκινάμε από το δημοσίευμά του στις 30 Νοέμβρη για να δούμε πώς η αντίδραση ετοίμαζε το εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε.

«Βάσις του εθνικού μας στρατού δια το μέλλον, όπως συνέβαινεν ανέκαθεν εις την “Ελλάδα και όπως συμβαίνει εις όλους τους ελεύθερους λαούς, θα είναι η ΤΑΚΤΙΚΗ (δηλαδή όχι εθελοντική) στρατολογία».

(Προγραμματικές δηλώσεις του κ. Παπανδρέου)

Ό κόμπος έφτασε στο χτένι. Από χτες η εθνική κυβέρνηση κλυδωνίζεται. Ή διαφωνία στο στρατιωτικό ζήτημα, που αποτελεί την καρδιά όλων των επίπονων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα, παρουσιάστηκε σε όλη της την οξύτητα.

Ή «ιθύνουσα τάξις» τρίβει τα χέρια της. Ό λυσσόδηκτος τύπος της αντιδραστικής δεξιάς υψώνει απειλητικά τα κύματα του βούρκου του. Ό «αγγλόφιλος» κ. Σπηλιωτόπουλος, ο κ. Βεντήρης, η παρέα του μέσα και έξω από το Υπουργείο στρατιωτικών, ο μισθοφόρος Ναπολέων, οσμίζονται την ατμόσφαιρα: πλησιάζει η θύελλα του εμφυλίου πολέμου!

0ι οπαδοί του κ. Γλύξμπουργκ, πανευτυχείς μέσα στην τρομερή ανησυχία των ημερών αυτών, περιμένουν το αιματηρό χάος. Για να υψώσουν μέσα απ” αυτό και επάνω στα ερείπια της βασανισμένης χώρας το πλαδαρό είδωλο του «Γιώργου βασιλιά».

Ποιές είναι επί τέλους οι διαφωνίες μας, oι διαφωνίες της εθνικής και γνήσιας δημοκρατικής παράταξης της αριστεράς με την αντίδραση τις δεξιάς; Ποιες είναι ο! συμπληγάδες πέτρες ανάμεσα από τις όποιες κάνει την επικίνδυνη ακροβασία του ο κ. Πρωθυπουργός; Και για ποιους λόγους επί τέλους πρέπει να οδηγηθεί από την αντίδραση και τους διστακτικούς βοηθούς της ο ελληνικός λαός στο βάραθρο του εμφυλίου πολέμου; Τί ζητούμε εμείς και τί επιδιώκει η αντίδραση;

Ζητούμε να διαλυθούν όλα τα εθελοντικά σώματα, ο ΕΛΑ Σ, ο ΕΔΕΣ, η “Ορεινή Ταξιαρχία, ό Ιερός λόχος, τα άλλα σκοτεινά στρατιωτικά κατασκευάσματα της Μέσης Ανατολής. Ζητούμε να σταλεί η αμαρτωλή χωροφυλακή στο σπίτι της, ώσπου να αποφασίσει για τον κάθε χωροφύλακα και τον κάθε αξιωματικό χωριστά το ανώτατο στρατιωτικό συμβούλιο αν θα περάσει στην εθνοφυλακή ή όχι. Ζητούμε να έχουν δικαστεί ως τις 10 Δεκεμβρίου όλοι οι κυριότεροι αρχηγοί τις εθνικής προδοσίας, Ράλλης, Τσολάκογλου, Πάγκαλος και Σία.

Ή αντίδραση ζητάει να διαλυθεί ουσιαστικά μόνον ο ΕΛΑΣ, αφού απ” αυτόν θα μείνει μόνον μια ταξιαρχία. Να μείνει ο μισός ΕΔΕΣ, αφού σχηματισθεί κι απ” αυτόν μια ταξιαρχία, δηλαδή θα μείνουν 3.000 άνδρες από το σύνολο των 6.000 ανδρών πού έχει σήμερα. Να μείνει ολόκληρη η “Ορεινή Ταξιαρχία και ολόκληρος ο λεγόμενος Ιερός λόχος. Ζητάει να παραμείνει «εκτός υπηρεσίας» το σώμα της χωροφυλακής ώσπου να κριθεί μέσα στο αόριστο μέλλον, η τύχη του. Υπόσχεται μια χλιαρή «επιτάχυνση της εφαρμογής του νόμου των κυρώσεων» — και είναι βέβαια ο κ. Αβραάμ πού θα αναθέσει στο γένος των χελωνών αύτη την επιτάχυνση.

Υπάρχει μια τυπική και μια ουσιαστική βάση για τη διαφωνία αύτη. Ό κ. Πρωθυπουργός, Ο τύπος της δεξιάς αλλά και Ο Ιησουίτικος «συμφιλιωτικός» τύπος, μιλάνε για «υπαναχώρησιν» και «παλινωδίαν» τού ΚΚΕ και του ΕΑΜ, μιλάνε για τυπική αταξία.

Αλλά ρωτούμε κατηγορηματικά τον κ. Παπανδρέου και όλους τους υπουργούς του της δεξιάς. Υποσχέθηκαν ρητά ή όχι οι προγραμματικές κυβερνητικές δηλώσεις ότι θα διαλυθούν όλα τα εθελοντικά σώματα και ότι βάση τού εθνικού στρατού του μέλλοντος θα είναι η τακτική στρατολογία; Ποιος «υπαναχωρεί» λοιπόν;

Πόσες μέρες πέρασαν αφότου έβαλε την υπογραφή του ο κ. Πρωθυπουργός κάτω από συμφωνία να σταλεί σε αόριστη άδεια και η Ορεινή ταξιαρχία; Πόσες μέρες πέρασαν αφότου έγιναν επίσημες δηλώσεις ότι διαλύεται και αφοπλίζεται η χωροφυλακή; Ποιός «παλινωδεί» λοιπόν;
Ωστόσο, στους ταραγμένους καιρούς πού ζούμε, όπου η δύναμη αποτελεί το βάθρο των προβλημάτων, χαρίζουμε τους τύπους στον κ. Πρωθυπουργό και στους υπουργούς του της δεξιάς.
Και περνάμε στην ουσία.

Με ποιό δικαίωμα μας ζητούν να διαλύσουμε και να αφοπλίσουμε με άνισους και εξευτελιστικούς όρους ογδόντα χιλιάδες άνδρες του ΕΛΑΣ και του απελευθερωτικού ναυτικού μας; Οι άνδρες αυτοί στέκουν με το μέτωπο ψηλά όσο ποτέ δεν στάθηκαν έλληνες. Αν αντί της χολής έτρεχε και λιγάκι γνήσιο ελληνικό αίμα μέσα στις φλέβες των αντιδραστικών κακών ελλήνων θα ήταν κι αυτοί περήφανοι για το σύγχρονο έπος, που εξισώνεται με το έπος του ’21. Και το έπος αυτό είναι έπος των παλληκαριών του ΕΛΑΣ στα βουνά, στους κάμπους, στις πόλεις, στις θάλασσες.

Αν ρωτήσουν οι κακοί έλληνες τους βρετανούς αξιωματικούς του Επιτελείου, θα πληροφορηθούν απ” αυτούς ότι πριν καταρρεύσει η φασιστική Ιταλία ο ΕΛΑΣ κρατούσε στη χώρα μας είκοσι πέντε γερμανικές, Ιταλικές και βουλγάρικες μεραρχίες. Ό ίδιος ο ΕΛΑΣ κρατούσε 10-12 γερμανικές μεραρχίες υστέρα από την ιταλική κατάρρευση. Ολες αυτές οι μεραρχίες αλλιώς θα βρίσκονταν σε άλλα μέτωπα αντίπαλες σημαντικών συμμαχικών δυνάμεων. Ό ΕΛΑΣ με τη δράση του ματαίωσε την επιστράτευση. Και όταν ήρθε ή ώρα της συμμαχικής αποβατικής ενέργειας στη Σικελία ήταν ό ΕΛΑΣ εκείνος πού εκτελώντας πιστά και με ενθουσιασμό τις εντολές του Ούΐλσων με την υπέροχη σαμποταριστική του δράση από Ρούμελη και Θεσσαλία μέχρι Μακεδονία παραπλάνησε τους γερμανούς και διευκόλυνε σοβαρά την απόβαση. Ξεχνούν οι κακοί έλληνες ότι ο στρατηγός Ουίλσων έστειλε επίσημα συγχαρητήρια στο στρατηγείο του ΕΛΑΣ για τη δράση του αυτή. Ξεχνούν ότι για τον ΕΛΑΣ μίλησαν πολλές φορές επαινετικά ο κ. Τσόρτσιλ, ο κ. Ηντεν, ο στρατηγός Ούΐλσων, ο ταξίαρχος Έντυ, ο αρχιστράτηγος κ. Σκόμπυ.

Και όμως αυτά τα σεμνά παλληκάρια τού ΕΛΑΣ, που έχυσαν το αίμα τους, που πείνασαν φριχτά, πού πολέμησαν γυμνά, που αντιμετώπιζαν τις πισώπλατες επιθέσεις του Ζέρβα, που όλα σχεδόν τα όπλα τους τα πήραν απάνω στο πεδίο της τιμής από τους ιταλούς, γερμανούς, βουλγάρους επιδρομείς και από τους «ράλληδες», δέχονται να αποστρατευθούν. Δέχονται, παρ” όλο που oι τιμημένοι και αναγνωρισμένοι τους αγώνες τους έδιναν όλο το δικαίωμα να ζητήσουν να αποτελέσουν αυτοί την εμπειροπόλεμη δοκιμασμένη γνήσια εθνική σπονδυλική στήλη του μελλοντικού στρατού μας. Δέχονται τα σεμνά παλληκάρια να αποστρατευτούν, αλλά απαιτούν και μαζί μ” αυτά απαιτεί όλος ο ελληνικός λαός, να καθαριστεί πρώτα το έδαφος από τον κίνδυνο της πέμπτης φάλαγγας, από τον κίνδυνο της δικτατορίας και της πολιτικής και πολιτειακής ανωμαλίας.

Που το βρήκαν γραμμένο ότι πρέπει να διατηρήσει ο Ζέρβας τούς μισούς άντρες του, όταν ζητούν από τον ΕΛΑΣ να διατηρήσει το ένα τριακοστό ή τεσσαρακοστό από τη δύναμη του;

Πώς να εξηγήσουμε ότι ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται στην Ιταλία, η Ορεινή ταξιαρχία ήρθε στην. . . Αθήνα; Οτι δεν στάλθηκε καν στη μαρτυρική Κρήτη και στα βασανισμένα Δωδεκάνησα που είναι απίστευτο ότι αγκομαχούν ακόμα κάτω από χιτλερική μπότα; Και για ποιά «όρη» προορίζουν τα πραιτοριανά στελέχη και τα παραπλανημένα παιδιά της ταξιαρχίας που λέγεται «Ορεινή»; Οχι βέβαια για το όρος Λυκαβηττό και το λόφο Σκουζέ.

Πού απόχτησε τις πολεμικές του περγαμηνές ο λεγόμενος Ιερός λόχος, για να αποτελέσει βάση εθνικού στρατού; Μήπως στη Λήμνο, στη Σκιάθο και στη Σύρο, όπου οργίασε σε βάρος του λαού, τη στιγμή που λίγο παραπέρα στα Δωδεκάνησα και στην Κρήτη υπάρχουν γερμανοί; «Η μήπως τραγουδώντας του αητού το γιο και σχίζοντας τις εικόνες του στρατάρχη Στάλιν;

Πώς να δώσουμε μπέσα στη χωροφυλακή και στους σαραντακορωνάδες της, που οι παππούδες, οι πατεράδες μας κ” εμείς έχουμε υποστεί τη φριχτή τους πείρα;
Γιατί να εμπιστευτούμε στο φίλο του Στυλιανού Γόνατα υπουργό κ. Αβραάμ την Ιερή υπόθεση της εθνικής Νέμεσης των δοσίλογων, όταν έδωσε λαμπρές εξετάσεις συστηματικού τορπιλισμού του ζητήματος;

Θέλετε να διαλυθεί ο ΕΛΑ Σ στις 10 Δεκεμβρίου; Θα διαλυθεί, αλλά να διαλυθούν και όλα τα εθελοντικά σώματα. Απάνω σ αυτή τη βάση συγκροτήθηκε η εθνική κυβέρνηση. Και να δικαστούν ραγδαία oι μεγάλοι δοσίλογοι. Αύτη ήταν ή συμφωνία μας, αυτό ζητάει ό λαός.

Αν, κύριοι αντιδραστικοί, δεν θέλετε να διαλυθούν όλα τα εθελοντικά σώματα, αν δεν θέλετε να αφοπλίσετε τη χρεοκοπημένη εθνικά χωροφυλακή, αν δεν θέλετε να δικαστούν αμέσως οι μεγάλοι δοσίλογοι, θα πει ότι περνάτε για βλάκα τον ελληνικό λαό. Του ζητάτε τα όπλα του για να τα παραδώσετε στους δήμιους του. Του ζητάτε να μπει μόνος του στο χειρότερο ζυγό απ” όσους γνώρισε ποτέ.

Ξέρουμε πως απειλείτε τον ελληνικό λαό και τις εθνικές του δυνάμεις με εμφύλιο πόλεμο τη «μοιραία ημέρα» της 10ης Δεκεμβρίου, ίσως και πρωτύτερα. Ξέρουμε ότι ετοιμάζετε με όλη τη φλόγα της μαύρης ψυχής σας αυτό τον εμφύλιο πόλεμο. Ό ελληνικός λαός και οι εθνικές του οργανώσεις σας περιμένουν ήρεμα, με την ηρεμία της σιγουριάς και της δύναμης.
“Ιδού ή Ρόδος ιδού και το πήδημα!

Και θα έχετε ακέραιη την ευθύνη απέναντι τού έθνους και της ιστορίας του.

«Ριζοσπάστης», 30 του Νοέμβρη 1944

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944 Μέρος 9ο

Κάνουμε μια παρένθεση και πριν δημοσιεύσουμε τα γραφόμενα στον «Ριζοσπάστη» τον Δεκέμβρη του 1944, καλό είναι να αναφέρουμε –και επειδή θα δούμε συνεχείς αναφορές από τον «Ρ»- για τον ρόλο των αγγλικών στρατευμάτων, της Αγγλίας γενικότερα αυτή την χρονική περίοδο στην χώρα μας μέσα από ένα κεφάλαιο του βιβλίου του Ν. Κεπέση.
Ο αγγλικός ιμπεριαλισμός και η Εθνική Αντίσταση
Ο σατανικός ρόλος του Τσόρτσιλ
Ή ένοπλη αγγλική επέμβαση στην Ελλάδα το Δεκέμβρη του 1944 αποτελεί ένα σοβαρό επεισόδιο του Β” Παγκόσμιου Πολέμου. “ Η επέμβαση εκείνη βρισκόταν σε κατάφωρη αντίθεση με τα ιδανικά για τα οποία έχυσαν το αίμα τους πάνω από 50 εκατομμύρια άνθρωποι. Ερχόταν επίσης σε αντίθεση με τις διακηρύξεις της τριπλής αντιχιτλερικής συμμαχίας πού ήταν επικεφαλής των ελεύθερων εθνών.
Δε χρειάζεται να κοπιάσει κανείς πολύ, αν μελετήσει όλα τα στοιχεία, για να πεισθεί ότι ο «Δεκέμβρης» δεν ήταν ένα «τυχαίο» γεγονός. Δεν ήταν το αποτέλεσμα κάποιου «ανεξήγητου» ή «μοιραίου» λάθους μας. Μια τέτοια αντίληψη αποπροσανατολίζει από την ιστορική αλήθεια. Κι έτσι, θεληματικά ή όχι, μετατοπίζει τις βαριές ευθύνες από εκείνους πού προετοίμασαν και εξαπέλυσαν την απρόκλητη επίθεση τους ενάντια στο λαό μας και τις ελευθερίες του.
Λαθεμένη είναι επίσης ή άποψη, πού ξεστρατίζει τη σκέψη του αναγνώστη από το σωστό, ότι δήθεν «τα Δεκεμβριανά έχουν τις ρίζες τους στο Συνέδριο του Λιβάνου, το Μάιο του 1944».
Τέτοιες ή ανάλογες αντιλήψεις έρχονται σε σύγκρουση με την πραγματικότητα. Το σωστό, το αναμφισβήτητο, το ιστορικά θεμελιωμένο γεγονός είναι ότι: ή ένοπλη επέμβαση των άγγλων ιμπεριαλιστών στην Ελλάδα το Δεκέμβρη του 1944 έχει τις ρίζες της βαθιά στην ουσία και το χαρακτήρα του ιμπεριαλισμού. Ότι επίσης ή επέμβαση αυτή δεν είναι ή μόνη εγκληματική στο είδος της ενέργεια σε βάρος του λαού μας. Ακόμη και στα μέσα του περασμένου αιώνα και στη διάρκεια του Α” Παγκόσμιου Πολέμου (1914-1918) έχουμε ανάλογες ένοπλες επεμβάσεις στα εσωτερικά μας, με πρωταγωνιστές τούς άγγλους ιμπεριαλιστές.
Αυτά είναι γνωστά στο μέσο έλληνα πολίτη και μάλιστα σ” όλες τις τραγικές τους λεπτομέρειες. Όπως είναι, επίσης, γνωστό κι από τον ίδιο τον Τσόρτσιλ ομολογημένη ότι ή πρώτη συγκεκριμένη πράξη — όχι ή σκέψη — πού προκαθόρισε την ένοπλη ενάντια στην πατρίδα μας επέμβαση έγινε από τον Αύγουστο ακόμη του 1 943. Ύστερα από τη Διάσκεψή του με τον Ρούζβελτ στο Κεμπέκ, ο Τσόρτσιλ διέταξε τον άγγλο στρατηγό  Ισμαίη να επεξεργαστεί σχέδιο απόβασης στην Ελλάδα ύστερα από την αποχώρηση των χιτλερικών.
Και δεν είναι αυτή ή μοναδική ενέργεια για την πραγματοποίηση των ιμπεριαλιστικών του σκοπών. Ό Τσόρτσιλ, αμέσως ύστερα από αυτή τη διαταγή, έσπρωξε στον εμφύλιο πόλεμο τον ΕΔΕΣ και τον ΕΛΑΣ. Και χρησιμοποίησε γι” αυτό το στρατηγό Ναπ. Ζέρβα. Εναν τυχοδιώχτη αριβίστα, πού έγινε τυφλό όργανο των άγγλων ιμπεριαλιστών και, όπως αποδείχτηκε απ” τα “Αρχεία των Αρχών κατοχής, υπήρξε και συνεργάτης των γερμανών καταχτητών.
Το κακό πού προκλήθηκε για το λαό μας από τη φωτιά του εμφύλιου εκείνου πολέμου πού άναψε ό Τσόρτσιλ ήταν σοβαρό, με σημαντικές επιπτώσεις. Αυτό σήμερα ομολογείται και από συγγραφείς που βρίσκονται στην αντίπερα από μας ιδεολογική όχθη. Ομως οι μηχανορραφίες και δολοπλοκίες του Τσόρτσιλ δεν περιορίστηκαν μόνο σ’ αυτό. Με τους πράκτορες του της Βρετανικής Στρατιωτικής “Αποστολής (ΒΣΑ) και άλλους ντόπιους παράγοντες, στρατιωτικούς και πολιτικούς, πού βρίσκονταν κάτω από την αγγλική επιρροή, ενθάρρυνε τον κατοχικό πρωθυπουργό Ι. Ράλλη να εισηγηθεί στις γερμανικές αρχές κατοχής την οργάνωση των «Ταγμάτων Ασφαλείας».
Ετσι οι άγγλοι ιμπεριαλιστές έγιναν συναυτουργοί με τούς χιτλερικούς καταχτητές για ένα τέτοιο ηθικό κατρακύλισμα, για μια τόσο βαριά εθνική ταπείνωση, απ” την οποία στιγματίστηκαν δεκάδες χιλιάδες έλληνες πολίτες και αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, για συνεργασία με τον καταχτητή, για όρκο πίστης στον Χίτλερ. Να γίνουν συνεργοί επίσης στα όργια των αγγλοαμερικάνων ιμπεριαλιστών, για τούς ανίερους σκοπούς τους, σε βάρος της ανεξαρτησίας της Ελλάδας και της ομαλής δημοκρατικής πορείας του λαού μας. Την ευθύνη αυτή επωμίζονται ιστορικά κι όσοι έλληνες αστοί πολιτικοί έδωσαν τη συγκατάθεσή τους για τη δημιουργία των Ταγμάτων “Ασφαλείας.
Ο ρόλος αυτός του Τσόρτσιλ και των άλλων υπεύθυνων κύκλων τού αγγλικού ιμπεριαλισμού επιβεβαιώνεται από αδιαμφισβήτητα ντοκουμέντα και γεγονότα, που χρονολογούνται πριν ακόμα από την πρώτη Διάσκεψη Ρούζβελτ – Τσόρτσιλ στο Κεμπέκ, που μνημόνευσα πιο πάνω. Οι διευθύνοντες κύκλοι του αγγλικού ιμπεριαλισμού δεν περιορίστηκαν μόνο στη συνεργασία με τούς έλληνες κουίσλινγκς, άλλα επιδίωξαν και ήλθαν σε επαφή και με τις Αρχές της Γερμανικής Κατοχής, για κοινούς ενάντια στο λαό μας σκοπούς. Ενάντια στις ίδιες τις αρχές του συμμαχικού αγώνα.  …
 «Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα»
Για τον αγγλικό ιμπεριαλισμό και τον κύριο εκπρόσωπο του στην περίοδο που αναφερόμαστε — τον Ουίνστον Τσόρτσιλ — μπορούμε συμπερασματικά να πούμε ότι: Απαρασάλευτη αρχή του, δόγμα που καθοδήγησε τη δράση του και στο Β” Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν: «Ό σκοπός αγιάζει τα μέσα». Για να πετύχει το σκοπό του αυτόν — ιδιαίτερα, για να κρατήσει την “ Ελλάδα στο άρμα της βρετανικής αυτοκρατορίας — μέσω του επίορκου βασιλιά Γεωργίου Β “ δεν δίστασε μπροστά σε τίποτε. Δεν υπάρχει βρωμιά που να μη χρησιμοποίησε για να το πετύχει. “Από την πάγια μέθοδο του «διαίρει και βασίλευε…», μέχρι την πιο απίθανη καταπάτηση ηθικών αρχών, διακηρύξεων και συμφωνιών. Από τις σκοτεινές μηχανορραφίες, τις συνωμοσίες, τις δολιότητες, το χρήμα, την απάτη, τη συκοφαντία, μέχρι την ωμή βία και το ομαδικό έγκλημα. Όπως έγινε με τη συντριβή των ένοπλων δυνάμεών μας ατή Μ. “Ανατολή. Και περισσότερο με την απρόκλητη ένοπλη επέμβαση του ενάντια στις ελευθερίες του ελληνικού λαού.
Ό Τσόρτσιλ και όσοι κινήθηκαν γύρω στο προσκήνιο του ή και στα παρασκήνια του ελληνικού δράματος στάθηκαν οι πιο γνήσιοι εκφραστές του αγγλικού ιμπεριαλισμού. Του κόσμου πού χαροπαλεύει και προσπαθεί να σωθεί με κάθε τρόπο από το μοιραίο τέλος του. Ό Τσόρτσιλ, για να κρατήσει την “Ελλάδα — βασικό κρίκο στο σύστημα της βρετανικής αυτοκρατορίας — μπορούσε, αν βέβαια εξαρτιόταν απ” αυτόν, να διαπράξει το μεγαλύτερο έγκλημα του αιώνα. Να διασπάσει την τριπλή αντιχιτλερική συμμαχία καί να χτυπήσει μαζί με τις ΕΠΑ και τούς χιτλερικούς τη Σοβιετική Ενωση. Τέτοιες σκέψεις βλέπουμε να εκδηλώνονται ήδη από το Μάη του 1944. Σε τηλεγράφημά του προς τον Αντονυ Ηντεν (υπουργό τότε των “ Εξωτερικών) ο Τσόρτσιλ έγραφε:
«… Προφανώς πάμε για αναμέτρηση με τούς Ρώσους, λόγω των συνωμοσιών τους στην “Ιταλία, τη Γιουγκοσλαβία και την Ελλάδα…».
Σήμερα είναι διαπιστωμένο απ” όλες τις πλευρές, ότι αν κάποιοι συνωμοτούσαν στη χώρα μας ενάντια στην ανεξαρτησία της αυτοί ήταν οι ιμπεριαλιστές, οι Άγγλοι κατά κύριο λόγο. Το ίδιο ισχύει και για τις άλλες Χώρες.
Περισσότερο χαρακτηριστικό κι από αυτό είναι το τηλεγράφημα πού έστειλε πάλι ό Τσόρτσιλ στον Ηντεν, από το Κεμπέκ, στις 13 Σεπτέμβρη του 1944.
«… “ Υπάρχει μια γενική αντίληψη των επιτελείων — έλεγε ο Τσόρτσιλ — ότι σύντομα θ” αναμετρηθούμε με την Άρκτο κι ότι τώρα είμαστε σε καλύτερη θέση γι” αυτό το σκοπό απ” ότι ήμαστε πριν από δύο μήνες…».
Το τηλεγράφημα αυτό είναι ακόμα πιο αποκαλυπτικό για τις προθέσεις των αγγλοαμερικάνων ιμπεριαλιστών, που μελετούσαν συγκεκριμένα με τα επιτελεία τους το ενδεχόμενο επίθεσης τους ενάντια στη Σοβ. Ενωση.
Ένα πιο σοβαρό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή είναι η τηλεγραφική διαταγή του Τσόρτσιλ στο στρατάρχη Μοντγκόμερυ, το Μάρτη του 1945, πού με οδηγίες του Τσόρτσιλ είχε δώσει διαταγή να συγκεντρωθεί ο γερμανικός οπλισμός και να αποθηκευθεί κατάλληλα,
«έτσι πού εύκολα να μπορεί να ξαναδοθεί στους γερμανούς στρατιώτες με τους όποιους θα μπορούσαμε να συνεργαστούμε αν ή σοβιετική επίθεση συνεχιστεί…».
“Υπάρχουν κι άλλα πάρα πολλά στοιχεία που επαληθεύουν αυτή την πρόθεση του Τσόρτσιλ. Πάνω σ” αυτά στηριζόμενος ό δυτικογερμανός δημοσιολόγος Σ. Χάφνερ έγραφε πριν λίγα χρόνια:
«ή ελπίδα του Χίτλερ για σύγκρουση ανάμεσα σ” ανατολή και δύση δεν ήταν πια τόσο αβάσιμη…»
Τσώρτσιλ – Ρούζβελτ και το ελληνικό πρόβλημα.
Αυτές είναι μερικές βασικές αλήθειες απαραίτητες για τον καθένα που θέλει να μάθει τα πραγματικά αίτια και τους κύριους υπεύθυνους για τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 1944. Αν δεν ξεκινήσει κανείς απ” αυτές τις αλήθειες, αν δεν πάρει υπόψη του τις γενικότερες επιδιώξεις των ιμπεριαλιστών στη διάρκεια του Β” Παγκόσμιου Πολέμου, θα λαθέψει στα συμπεράσματά του. Το ίδιο θα λαθέψει, αν δεν έχει υπόψη του τον προσωρινό χαρακτήρα της τριπλής αντιχιτλερικής συμμαχίας, τις ενδογενείς αντιθέσεις της, πού μεγάλωναν όσο μίκραινε ή δύναμη του Χίτλερ. Αν δεν έχει υπόψη του όλα αυτά κι άλλα ανάλογα στοιχεία, όση καλή διάθεση κι αν έχει να αποφύγει τις λαθεμένες εκτιμήσεις, δεν θα το πετύχει τελικά. Θα λαθέψει επίσης σίγουρα, αν η ερευνά του δεν καθοδηγηθεί και από τις μεταπολεμικές εξελίξεις… Αν δεν πάρει υπόψη του π.χ. τις επεμβάσεις των αμερικανονατοϊκών ιμπεριαλιστών στο σύνολο τους ή χωριστά.
Για το «Δεκέμβρη 1 944» θα λαθέψει αν δεν δει τα γεγονότα σ” όλες τις διαστάσεις τους, πριν και ύστερα από το Β” Παγκόσμιο Πόλεμο. “Επίσης θα απομακρυνθεί από την αλήθεια όποιος δεν θέλει να ξεκαθαρίσει το δρόμο της ιστορικής έρευνας από τις παγίδες της παραπλάνησης, πού έστησαν τότε σκόπιμα — για ευνόητους λόγους — ο Τσόρτσιλ και ο Ρούζβελτ. «Όποιος δηλαδή στηρίζει τη μελέτη του στο «απατηλό» που προβάλλει από ορισμένα κείμενα, για δήθεν αντιφάσεις ανάμεσα στην αμερικανική και βρετανική πολιτική ή ειδικότερα για «διαφωνίες» του Ρούζβελτ με τον Τσόρτσιλ, πάνω στο «ελληνικό πρόβλημα».

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944 Μέρος 10ο

Η «αδιαλλαξία» του ΚΚΕ

«Οι καμπάνες πληρωμένες κάνουνε σα λυσσασμένες»
(Διον. Σολωμός)

Ο τύπος της αντιδραστικής δεξιάς, της πέμπτης φάλαγγας, του ανοιχτού και κρυφού φασισμού και μαζί μ” αυτόν και ο Ιησουίτικος τύπος της «συμφιλιωτικής» υποκρισίας κατέκλυσαν χτες την πρωτεύουσα με αφρούς. Με αφρούς λύσσας κατά του ΚΚΕ. Ή δοκιμασμένη μέθοδος του δρ. Γκαίμπελς: «να θέτεις τα ζητήματα κατήφορο κεφάλι και να καταπλήσσεις τον αναγνώστη με τον απέραντο κυνισμό σου», θαυματούργησε στη χθεσινή αντιδραστική αρθρογραφία και ειδησεογραφία.
«Το ΚΚΕ είναι αδιάλλακτον!». «Το ΚΚΕ επιδιώκει αντιλαϊκήν λύσιν!». «Ή αδιάλλακτος μερίς εντός του ΚΚΕ επιβάλλει την γραμμήν της!». «Ό ερυθρός φασισμός!». Και μαζί μ” αυτά αδιάντροπες βρισιές για τα παλληκάρια του βουνού, που ένας άν¬θρωπος διαβόητος σαν το Ν. Ευστρατίου αποκαλεί «εγκληματίες του ΕΛΑΣ».

“Αλλά και εξωτερική πολιτική κάνει η πεμπτοφαλαγγίτικη αρθρογραφία. «Άγνωστον πόθεν επιτάσσεται η γραμμή εις τους συντρόφους», γράφει ένα μοναρχικό όργανο. «Αγνώστους παράγοντας» βρίσκει στη γραμμή μας η φαρισαϊκή υποκρισία των «συμφιλιωτών». Και απειλές για ξένη επέμβαση: «Είτε oι «σύντροφοι» θα υποταγούν εις την προθεσμίαν του στρατηγού Σκόμπυ…». “Αλλά και βρισιές εναντίον των βρετανών ανωτέρων αξιωματικών, που οι γνώμες τους για τα ελληνικά πράγματα δεν ήταν φαίνεται βολικές για τους εκ γενετής «αγγλόφιλους» της μοναρχικής και φασιστικής «Δράσεως»: «η ελληνική κοινή γνώμη δεν αποτελείται από αφελείς ξένους του τύπου Έντυ!».

Πρόκειται για τον ταξίαρχο Εντυ, που ήταν αρχηγός της συμμαχικής αποστολής στην Ελλάδα και συνεργάστηκε πολύ στενά με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ σε σοβαρότατες πολεμικές ενέργειες.
Ούτε οι αφροί της λύσσας, ούτε η κατάφωρη κακή πίστη, ούτε ο φαρισαϊσμός του πουλημένου τύπου μπορούν να νοθεύσουν την κοινή γνώμη, την κοινή γνώμη, του σκεπτόμενου και αισθανομένου εθνικά και δημοκρατικά λαού.

Ο λαός αυτός ξέρει ότι κανένα κόμμα δεν προσπάθησε, δεν αγωνίστηκε, δε θυσιάστηκε για την εθνική ενότητα όπως το ΚΚΕ. Κανένα κόμμα δεν υπέταξε τα κομματικά του συμφέροντα στο γενικότερο εθνικό συμφέρον, όπως το ΚΚΕ. Κανένα άλλο κόμμα δεν έχει συνεπέστερη πολιτική ομαλότητας από το ΚΚΕ και την πολιτική αύτη την εφαρμόζει σ τ η ν π ρ ά ξ η. Και ακριβώς αυτή τη συνεπή προσήλωση προς την ομαλή λύση όλων των εσωτερικών προβλημάτων της χώρας έχει παρεξηγήσει η πέμπτη φάλαγγα και οι προστάτες της. Και σπρώχνει στον εμφύλιο πόλεμο.

Είναι φυσικό ότι για να πετύχει αυτός ο εμφύλιος πόλεμος πρέπει να αφοπλιστεί ο λαός και οι εθνικοί σχηματισμοί του. Και αφού το ΚΚΕ υψώνει το ανάστημα του σαν υπερασπιστής του λαού και εγγυητής των ελευθεριών του, πρέπει να κολληθεί στον τοίχο ως «αδιάλλακτον» και «αντιλαϊκόν».
Αλλά διαβάζουμε στο δημοσιογραφικό όργανο, που φέρεται ως προσκείμενο στον κ. Παπανδρέου: «Ουδείς είναι δυνατόν να αναθέσει την προστασίαν των ελευθεριών του εις τους κομματικούς του αντιπάλους» — και στους εθνικούς του αντιπάλους προσθέτουμε. Άλλα τότε γιατί ζητούν από το λαό να διαλυθούν οι 80.000 άνδρες του ΕΛΑΣ και της εθνικής πολιτοφυλακής; Για να ανατεθεί η προστασία των ελευθεριών του στη χωροφυλακή, στο λεγόμενο Ιερό λόχο, στην ακαθάριστη από τους πεμπτοφαλαγγίτες αστυνομία, στην «ορεινή» ταξιαρχία των αθηναϊκών και πειραϊκών ορέων, στους μισθοφόρους του Ζέρβα και στον Τσααύς Αντών;

«Ριζοσπάστης», 1 του Δεκέμβρη 1944

Η αποστράτευση των ανταρτών και η ανεξαρτησία μας

 

Ή χώρα μας, αμέσως υστέρα από την απελευθέρωση, έχει μπλεχτεί στα δίχτυα της πιο τρομερής ανησυχίας. Οι μεγάλες και ποτισμένες με το άφθονο αίμα της τετράχρονης εθνικής πάλης ελπίδες του λαού, κινδυνεύουν να διαψευσθούν.

Η Ελλάδα παρουσιάζει τρεις καταστάσεις. Ή μια κατάσταση απλώνεται στους τριανταένα και μισό (από τους τριαντατρις συνολικά) νομούς της χώρας. Σ” αυτή ο λαός, νοικοκύρης στον τόπο του, περήφανος για τις εθνικές του επιτυχίες και τον εθνικό του στρατό ΕΛΑΣ, αποφασιστικά δημοκρατικός, οργάνωσε τη διοικητική, δικαστική, στρατιωτική και πολιτική ζωή του και προσπαθεί μόνος του, αβοήθητος, συχνά συκοφαντημένος και περιφρονημένος, να επουλώσει κάτι από τις πληγές του, να αρχίσει κάπως την επίπονη ανοικοδόμηση του.

Η δεύτερη κατάσταση υπάρχει στην περιοχή του Ζέρβα. Απλώνεται στον υπόλοιπο ενάμιση νομό της χώρας, στη μισή Ηπειρο. Ο Ζέρβας ήταν περιορισμένος, υστέρα από την πανικόβλητη φυγή του μπρος στην επίθεση του ΕΛΑΣ τον περασμένο Γενάρη, πέρα από τον Αραχθο. Με την υπογραφή του και την υπογραφή των βρετανών και αμερικανών αντιπροσώπων στο σύμφωνο της Πλάκας, είχε παραδεχτεί ότι η εδεσίτικη δικαιοδοσία δεν θα ξεπερνούσε τα σύνορα μιας και μισής επαρχίας της “Ηπείρου. Σ” αυτή τη μιάμιση επαρχία δεν ήταν ούτε τα Γιάννενα, ούτε η Πρέβεζα, ούτε η Αρτα. Η υποχωρητικότητα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στη συνάντηση της Γκαζέρτας, για το γενικότερο εθνικό συμφέρον, άπλωσε το Ζέρβα και την τρομοκρατία του από τη μιάμιση επαρχία στον ενάμιση νομό.

Στον ενάμιση νομό που είναι 80% φανατικά εαμικός και δημοκρατικός και ακόμα δε μπορεί να καταλάβει πώς τον έφερε, από όλη την ελεύθερη Ελλάδα, η δική τον μόνο «μοίρα» να πληρώσει το βαρύ φόρο της εδεσίτικης σκλαβιάς. Η ανοιχτή στροφή του Ζέρβα προς το Γλύξμπουργκ (στην πραγματικότητα ήταν πάντα μαζί του και η «σοσιαλιστική δημοκρατία» του ήταν μια πολύ κυνική δημαγωγία) θα αποξενώσει ολοκληρωτικά το Ζέρβα από κάθε επιρροή και στον ενάμιση νομό. Είναι πασίγνωστη η μεγάλη δημοκρατική παράδοση του ηπειρωτικοί λαού.

Η τρίτη κατάσταση είναι η κατάσταση της πρωτεύουσας. Είναι μια «περίεργη» κατάσταση αυτή η πρωτεύουσα. Ο λαός της, φανατικά οπαδός της δημοκρατίας και της λαϊκής κυριαρχίας, έχει ραντίσει με το αίμα του κάθε γωνιά των συνοικιών και του κέντρου, στις απίστευτες μάχες και στις αξέχαστες διαδηλώσεις. Οι συνοικίες της, οι θρυλικές συνοικίες της Αθήνας, είναι συνειδητά εθνικές, αδιάλλακτα λαοκρατικές.

Αλλά μένει το «κέντρο» της πρωτεύουσας. Το αμαρτωλό κέντρο του χρηματιστηρίου, της αγοράς, του πουλημένου τύπου, του πολιτικαντισμού. Το κέντρο των δοσίλογων, των χαφιέδων, της υπό διάλυση χωροφυλακής, της ακαθάριστης ακόμα αστυνομίας, των συμμοριτών της Χ και της PAN.

Αυτό το «κέντρο» είναι πολιτικά συνειδητό, δηλαδή θανάσιμα αντιδραστικό, δηλαδή αδιόρθωτα φασιστικό. Κ” έχει έναν ξεκαθαρισμένο σκοπό, που από την πραγματοποίησή του ή όχι εξαρτάται η ζωή ή ο θάνατος του. Θέλει να φιμώσει τις ανυπόταχτες συνοικίες, την Κοκκινιά, τον Πειραιά. Θέλει να καταλύσει το καταραμένο «εαμικό κράτος» των τριανταενάμιση νομών. Και επάνω στα ερείπια αυτού του ενοποιημένου κράτους, που θα αναδύσει μέσα από τα αιμάτινα κύματα του εμφυλίου πολέμου, θα βασιλεύει ο κ. Γεώργιος Γλύξμπουργκ μαζί με το Μανιαδάκη, το Διάκο, το Ζέρβα, το Σπηλιωτόπουλο, το Βεντήρη.

Αλλά για να γίνουν αυτά πρέπει να λείψει από τη μέση η ένοπλη δύναμη του λαού, ο ΕΛΑΣ και η Εθνική πολιτοφυλακή. Τί σημαίνει αν κομμάτια της χώρας μας, όπως η μαρτυρική Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, βρίσκονται ακόμα κάτω από τη μπότα χιτλερικών ορδών; Να σταλεί ο ΕΛΑΣ να λευτερώσει και τα νησιά αυτά, όπως με τη βοήθεια των συμμάχων λευτέρωσε και την υπόλοιπη χώρα — αυτό θα ήταν έγκλημα πού δεν θα συγχωρούσε στον εαυτό του το «κέντρο». Ας μείνουν εκατό χρόνια τα νησιά σκλαβωμένα στο Χίτλερ, όπως καλύτερα θα ήταν χίλιες φορές να έμεναν και οι τριανταένας νομοί χιτλεροκρατούμενοι αντί να έχουμε το «εαμικό κράτος».

Τί κι αν ο πόλεμος συνεχίζεται ακόμα! Τί κι αν η χώρα μας χρειάζεται εθνικό στρατό! Τί κι αν στο πρόσωπο του ΕΛΑΣ υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες και χιλιάδες αξιωματικοί, μόνιμοι και έφεδροι, που είναι δοκιμασμένοι στη φωτιά ενός σκληρού πολέμου! Το αίτημα τού «κέντρου» είναι αδιάλλακτο: «Να αποστρατευθούν οι αντάρτες τού ΕΛΑΣ!». Αν μπορούσαν θα ζητούσαν και να τουφεκιστούν όλοι με τα ίδια τους τα όπλα ή τουλάχιστο να κλειστούν σε κανένα σιδερόφραχτο στρατόπεδο, όπως τα παλληκάρια της Μέσης “Ανατολής. Αλλά δεν είναι εύκολο.

Για να πετύχουν τη διάλυση του ΕΛΑΣ, και της Εθνικής πολιτοφυλακής δεν πρόκειται να σταματήσουν μπρος σε τίποτα. Συκοφαντούν χυδαία την πολεμική δράση τού ΕΛΑΣ για την οποία υπάρχουν εγκυρότατες και υπευθυνότατες θετικές βεβαιώσεις τού στρατηγείου Μέσης “Ανατολής, του στρατηγού Ούΐλσων και των βρετανών και αμερικανών συνδέσμων αξιωματικών πού πολέμησαν μαζί με τον ΕΛΑΣ σε όλα τα βουνά μας. “Εξογκώνουν την ανύπαρχτη πολεμική δράση του Ζέρβα, για την οποία υπάρχουν εξίσου έγκυρες και υπεύθυνες βεβαιώσεις των γερμανικών στρατιωτικών αρχών της Ελλάδας, που εκθειάζουν τη «νομιμοφροσύνη» του Ζέρβα.

Προκαλούν έναν εξωφρενικό θόρυβο για «ωμότητες» και «αταξία» στην επαρχία, σατανικά σκηνοθετημένη ειδησεογραφία για τις ταραχές πότε της Πελοποννήσου, πότε των νησιών του Αιγαίου, πότε της Μακεδονίας. Μπορεί να κάνουν κατηγορηματικές δηλώσεις για την απόλυτη τάξη που επικρατεί στην ύπαιθρο μια σειρά από υπουργούς και κυβερνητικούς αντιπροσώπους, που κάθε άλλο παρά εαμίτες είναι οι άνθρωποι. Αυτό δεν σημαίνει τίποτα για το αντιδραστικό «κέντρο». Απλούστατα διπλασιάζει και δεκαπλασιάζει το κύμα του βούρκου της συκοφαντίας. Ώσπου ήρθε η διάψευση του κ. Σκόμπυ για τα ανύπαρκτα «γεγονότα» της Θεσσαλονίκης.

Αυτό που ζητούν είναι τόσο εξωφρενικό, όσο και ο συκοφαντικός θόρυβος που κάνουν, να διαλυθεί ουσιαστικά ο ΕΛΑΣ και η Εθνική πολιτοφυλακή. Να αφοπλισθεί δηλαδή ο λαός. Και να μη διαλυθεί ούτε ο ύποπτος «Ιερός λόχος», ούτε η «’Ορεινή ταξιαρχία»., της οποίας πολλά στελέχη και μερικοί άνδρες είναι ειδικά εκπαιδευμένοι για πραιτοριανοί του Γλύξμπουργκ (και ο τίτλος που της έδωσαν της «ορεινής» ταξιαρχίας δεν είναι τυχαίος). Ούτε το τάγμα της χωροφυλακής του αρχιχαφιέ Κινίνη, που στάλθηκε στην Ηπειρο να ενωθεί με τις διαρρέουσες δυνάμεις του Ζέρβα. Ούτε ολόκληρη η αμαρτωλή χωροφυλακή, παρά την επίσημη καταδίκη της. Ούτε να ξεκαθαριστεί η Αστυνομία πόλεων από τα πεμπτοφαλαγγίτικα στελέχη της…

Μια τέτοια αποστράτευση και αφοπλισμός τού ΕΛΑΣ και της Εθνικής πολιτοφυλακής θα σήμαινε παράδοση του ελληνικού λαού, δεμένου χειροπόδαρα, στην πέμπτη φάλαγγα, στην αντίδραση, στον κ. Γλύξμπουργκ και σε μια νέα 4η Αύγουστου, πολύ χειρότερη από την άλλη. Θα σήμαινε μιαν εξουδετέρωση όλων των δημοκρατικών καταχτήσεων τού λαού μας, της αυτοδιοίκησης, της λαϊκής δικαιοσύνης, της πολιτοφυλακής, της λαϊκής παιδείας.
Για ένα τέτοιο έγκλημα θα ήταν ανίκανο τόσο το Γενικό στρατηγείο τού ΕΛΑΣ, όσο και η Κεντρική επιτροπή τού ΕΑΜ και του Κομμουνιστικού κόμματος.

Ο ΕΛΑΣ και η Εθνική πολιτοφυλακή θα αποστρατευθούν αν πραγματικά διαλυθούν και όλα τα άλλα εθελοντικά σώματα, αν πραγματικά διαλυθεί η χωροφυλακή, αν πραγματικά ξεκαθαριστεί η Αστυνομία πόλεων. Αν πραγματικά δοθούν οι εγγυήσεις στο λαό ότι θα γίνουν σεβαστές οι δημοκρατικές απαιτήσεις του, ότι θα τιμωρηθούν πραγματικά οι προδότες, ότι θα αφοπλιστεί πραγματικά ή πέμπτη φάλαγγα.

Η λεγόμενη αποστράτευση των ανταρτών και ο αφοπλισμός τους δεν είναι πρόβλημα που βασανίζει μόνο τη δική μας χώρα. Στο Βέλγιο, στη Γαλλία. στην Ιταλία, σε λίγο ασφαλώς και σε άλλες χώρες, η αντίδραση του εσωτερικού και του εξωτερικού, σε συνδυασμό με τις ενέργειες αντιδραστικών κύκλων των μεγάλων δημοκρατικών δυνάμεων, προσπαθεί να διαμορφώσει μια δική της εσωτερική κατάσταση σε κάθε χώρα. Η εσωτερική αυτή κατάσταση θα εξουδετέρωνε τις λαϊκές καταχτήσεις που κέρδισε μόνος του ο λαός μέσα στον αγώνα του κατά των καταχτητών και των κουΐσλιγκ της κάθε χώρας.

Η νέα Ευρώπη, η δημοκρατική Ευρώπη, γεννιέται μέσα σε φοβερές δυσκολίες υλικές, αλλά και κοινωνικές και πολιτικές. Ο κόσμος που πεθαίνει δε θέλει να παραδεχτεί το θάνατο του και αγωνίζεται τον τελευταίο απελπισμένο αγώνα του. Η προδοσία της ανεξαρτησίας της χώρας και η πρόσκληση των συμμάχων να εγκαθιδρύσουν στρατιωτική αντιλαϊκή κατοχή είναι η πρώτη επιδίωξη της αντιδραστικής παράταξης, του σαπισμένου πολιτικού κόσμου και της πέμπτης φάλαγγας της κάθε χώρας.

Αλλά οι καιροί έχουν ριζικά αλλάξει. Εχουν αλλάξει πρώτα – πρώτα γιατί οι λαοί της Ευρώπης, μέσα στη φωτιά της πιο σκληρής πάλης που γνώρισαν στην ιστορία τους, απόχτησαν συνείδηση του εαυτού τους, των δικαιωμάτων τους, της δύναμης τους. Εχουν αλλάξει γιατί μέσα στις δημοκρατικές χώρες της Αγγλίας και της Αμερικής υπάρχει ένα τεράστιο δημοκρατικό ρεύμα, που πρώτη του επιδίωξη είναι να σεβαστεί η Μεγάλη Βρετανία και η Αμερική τα δικαιώματα και την ανεξαρτησία όλων των λαών. Εχουν, τέλος, αλλάξει γιατί υπάρχει η γιγαντιαία δύναμη της Σοβιετικής Ένωσης, με το ασύγκριτο ηθικό γόητρο και κύρος του στρατού της, με την συνεπή φιλειρηνική και δημοκρατική της πολιτική, με την αποδειγμένη στην πράξη αποχή της από κάθε ανάμιξη στα εσωτερικά των χωρών που ο Κόκκινος στρατός απελευθέρωσε.

Η ανάγκη της ολόπλευρης συνεργασίας των τριών μεγάλων συμμάχων Σοβιετικής Ένωσης, “Αγγλίας και Ενωμένων Πολιτειών όχι μόνον ως το νικηφόρο τέλος του πολέμου αλλά και για την μεταπολεμική οργάνωση του κόσμου, είναι τόσο μεγάλη που δεν την αρνείται κανένας άνθρωπος με καλή πίστη και με στοιχειώδες αίσθημα ευθύνης. Το σύμφωνο του “Ατλαντικού, οι συμφωνίες της Μόσχας και της Τεχεράνης αποτελούν σταθερά βάθρα για τη μελλοντική πορεία της Ευρώπης. Η κυριότερη εγγύηση για την πιστή εφαρμογή τους θα είναι οι ίδιοι οι λαοί της Ευρώπης. Και πρώτος όρος να μην αφοπλιστούν οι ένοπλες δυνάμεις της αντίστασης, πριν εξουδετερωθεί η πέμπτη φάλαγγα και οι συνεργοί της σε κάθε χώρα της Ευρώπης.

«Κομμουνιστική Επιθεώρηση», τεύχος. 33ο, 1 του Δεκέμβρη 1944

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944 Μέρος 11ο

Δημοσιεύματα του «Ριζοσπάστη» 4-5-6 Δεκέμβρη 1944

     Ο, ΤΙ ΘΕΛΕΙ Ο ΛΑΟΣ

 

Η Αθήνα έζησε χτες μια μεγάλη μέρα. Αλλά μια μεγάλη πικρή και ματωμένη μέρα. Ο λαός της κατέβηκε στους δρόμους για το «απαγορευμένο» συλλαλητήριο. Το συλλαλητήριο που δεν είχε δικαίωμα να του το απαγορεύσει κανένας.

Το συλλαλητήριο που συμπύκνωσε σε μια κολοσσιαία δυναμική εκδήλωση τους πόθους και την παντοδύναμη θέληση του ελληνικού λαού. Ποτέ η πρωτεύουσα δεν είδε τέτοιο συναγερμό. Ποτέ δεν ανέβηκαν Πειραιώτες και Κοκκινιώτες, ώρες πολλές με τα πόδια, για να ενώσουν τη στεντόρεια φωνή τους με τους Αθηναίους.

Αλλά και ποτέ η πρωτεύουσα δεν είδε τέτοια απαίσια, κυνική και απόλυτα αδικαιολόγητη τρομοκρατική ενέργεια όπως χθες. Πρέπει ν” αναγνωρισθεί στον κ. Παπανδρέου η μαεστρική του ικανότητα να συγκεντρώνει τις ασυνείδητες και πωρωμένες δυνάμεις, τις ίδιες ασυνείδητες δυνάμεις που πριν λίγο καιρό δολοφονούσαν τον αθηναϊκό λαό για λογαριασμό των γερμανών.

Είναι απίστευτο, είναι θλιβερό ότι oι βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις δέχτηκαν να βοηθήσουν το δήμιο Παπανδρέου και πήραν τα μέτρα που πήραν. Ποτέ δεν φαντάσθηκε ο κόσμος ότι θα έβλεπε αραπάδες με ρόπαλα και βρετανικές στολές να χτυπούν στο Ρουφ τους Πειραιώτες που ανέβαιναν στην Αθήνα. Ποτέ δεν φαντάστηκε ότι θα έβλεπε τεράστια βρετανικά τανκς και θωρακισμένα αυτοκίνητα μέσα στη διαδήλωσή του να ρίχνουν εκφοβιστικές ριπές. Αν νομίζουν ο κ. Λήπερ και ο στρατηγός Σκόμπυ ότι εξυπηρετούν τη συμμαχική υπόθεση με τέτοια πρωτάκουστα μέτρα σε βάρος ενός όχι εχθρικού αλλά συμμάχου έθνους, πλανώνται οικτρά. Ελπίζουμε ότι οι συμμαχικές κυβερνήσεις, μαζί και η ίδια η υπεύθυνη βρετανική κυβέρνηση, θα αποδοκιμάσουν τις θλιβερές ενέργειες των κ.κ. Λήπερ και Σκόμπυ.

Με τη χθεσινή πρωτοφανή σε όγκο, αλλά και ηρωισμό εκδήλωση, ο λαός της πρωτεύουσας και του Πειραιά διακήρυξε την αλύγιστη απόφαση του, που θα την πραγματοποιήσει έστω κι αν χρειαστεί να πεθάνουν όλοι:
—    Να φύγει η δολοφονική κυβέρνηση Παπανδρέου! Να φύγει η κυβέρνηση των δωσίλογων.
—    Να καθίσουν στο σκαμνί oι δολοφόνοι Παπανδρέου, Κατσώτας, Έβερτ!
—    Να σχηματιστεί αμέσως μια γνήσια κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας! Μια κυβέρνηση χωρίς δοσίλογους, χωρίς προδότες, χωρίς δολοφόνους!
—    Μόνο μια κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας θα φυλάξει σαν το πολυτιμότερο αγαθό του λαού την ανεξαρτησία και την αξιοπρέπεια της χώρας! Μόνο μια τέτοια κυβέρνηση θα είναι σε θέση να αρνηθεί οποιαδήποτε και κάθε είδους ξένη επέμβαση,

«Ριζοσπάστης», 4 του Δεκέμβρη 1944

ΔΟ-ΛΟ-ΦΟ-ΝΕ ΠΑ-ΠΑΝ-ΔΡΕ-ΟΥ

 

Ο μοιραίος άνθρωπος που αιματοκύλισε προχτές τόσο φριχτά τον αθηναϊκό λαό εξακολουθεί να παραμένει πρωθυπουργός. Η «κυβέρνηση» του, πνέοντας τά λοίσθια, δέν ντρέπεται να συμπληρώνεται. Και εν ονόματι του. . . έθνους κηρύσσει μέσον του κ. Σκόμπυ το φασιστικό νόμο. Την πενιχρή λευτεριά που δοκίμασε δυο μήνες μονάχα ο λαός προσπαθούν τώρα να την πνίξουν, να τον βάλουν σε βαριά δεσμά χειρότερα από του Μανιαδάκη. Ο ασυνείδητος φιλόδοξος και μωρός «πρωθυπουργός» με καταπληχτική πώρωση ηθική εξαπολύει τον εμφύλιο πόλεμο.

Τί αντιπροσωπεύει ο κ. Παπανδρέου που ανέκαθεν υπήρξεν ο αποδιοπομπαίος τράγος στην πολιτική ζωή του τόπου και πάντοτε αρχηγός ενός ανύπαρκτου κόμματος με περισσότερους τίτλους παρά οπαδούς; Έξ ονόματος πιανού έθνους σπρώχνει το λαό στην άβυσσο του εμφυλίου πολέμου;
Το συλλαλητήριο αυτό, το ύπουλα επιτετραμμένο και υστέρα απαγορευμένο συλλαλητήριο της Κυριακής, υπήρξε μια ηφαιστειακή ηρωική έκρηξη του αθηναϊκού και πειραϊκού λαού. Η άφθονη αιμάτινη σπονδή που το συνόδευσε, υπήρξε ένας μεγάλος αρραβώνας πλατύτατων λαϊκών στρωμάτων, πολύ πλατύτερων από το ΕΑΜ, με την δημοκρατική ιδέα, με την ηθική αξιοπρέπεια, με τη λατρεία της ανεξαρτησίας της χώρας μας. Η χτεσινή κηδεία, η επιβεβλημένη και δραματική αυτή παρέλαση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων που τη συγκλόνιζε η αδυσώπητη κραυγή  «ΔΟ – ΛΟ – ΦΟ – ΝΕ ΠΑ – ΠΑΝ – ΔΡΕ – ΟΥ», υπήρξε και η οριστική πολιτική και εθνική κηδεία του θλιβερού «πρωθυπουργού».

Η πρωτοφανή; αναντίρρητη κι απόλυτη επιτυχία της παλλαϊκής απεργίας στην “Αθήνα και στον Πειραιά συμπύκνωσε σε μια τεράστια δύναμη, την αποφασιστική θέληση του λαού. Στη Θεσσαλονίκη διαδηλώνουν 250.000 άνθρωποι κατά του Παπανδρέου. Στη Δράμα 30.000, στο Αγρίνιο 40.000. Ολόκληρη η ύπαιθρος φλέγεται από τον πόθο της λευτεριάς. Και από το μίσος εναντίον του φασισμού και του εκπροσώπου του Παπανδρέου. Σ” όλη την “Ελλάδα η “Εθνοφυλακή συγχωνεύεται με την Εθνική πολιτοφυλακή. Στην “Αθήνα oι αστυφύλακες παραδίνουν τα όπλα τους στο λαό.

Τί μένει στον κ. Παπανδρέου και στην άθλια κυβέρνηση του; Μένουν oι χωροφύλακες, μένουν οι τσολιάδες που τους κατεβάζει στην Ομόνοια, μένουν οι μπουραντάδες, μένουν οι πεμπτοφαλαγγίτες και οι δ ο σ ί λ ο γ ο ι. Μένει ο σύμβουλος του Στυλιανός Γονατάς. Μένει ο φασίστας «δημοκράτης» Κατσώτας, Μένουν οι «αγγλόφιλοι» κ.κ. Σπηλιωτόπουλος καί Έβερτ.

Με τέτοια προσόντα ο κ. Παπανδρέου πάει για θλιβερός πρωθυπουργός ενός αξιοθρήνητου προτεκτοράτου. Αυτόν τον άνθρωπο και αυτή τη γυμνή από κάθε ίχνος λαϊκής επιρροής κυβέρνηση διάλεξαν οι κ.κ. Αήπερ καί Σκόμπυ για να της δώσουν την ηθική και υλική ενίσχυση που τους δίνουν.
Αλλά ο ελληνικός λαός δεν αποτελείται από κάφρους. Είναι ελεύθερος λαός. Δεν θέλει κανενός είδους ξένη επέμβαση και κανενός είδους προτεκτοράτο. Θα σαρώσει το δολοφόνο Παπανδρέου και θα αποκτήσει κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας για να λύσει μόνος του και απερίσπαστος τα εσωτερικά του ζητήματα.

«Ριζοσπάστης», 5 του Δεκέμβρη 1944

 Η ΑΘΗΝΑ ΠΑΛΙ ΣΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

Σκληρά, δραματικά, ξετυλίγονται τα γεγονότα γύρω από τη ζωή και τη λευτεριά της μαρτυρικής μας πατρίδας. Ό δολοφόνος Παπανδρέου τρομαγμένος από τις κατάρες και τη φοβερή οργή του λαού της Αθήνας υπόβαλε προχθές παραίτηση. Αφού πρώτα παραιτήθηκαν ο ένας κοντά στον άλλον οι υπουργοί του, άρχισε ζύμωση για καινούρια κυβέρνηση. Μα ο κ. Λήπερ δίνει εντολή στον Παπανδρέου να παραμείνει πρωθυπουργός και αξιώνει από τα κόμματα να υποστηρίξουν τον Παπανδρέου. Ό Σκόμπυ πάει στο Σοφούλη και του ζητεί να γίνει αντιπρόεδρος για να στηρίξει τον αιματοβαμμένο Παπανδρέου.

Ό κ. Λήπερ με τον κ. Σκόμπυ δεν εννοούν ν” αφήσουν να λιωθεί ομαλά το εσωτερικό πρόβλημα και, διαθέτοντας λίγους ανάξιους γραικύλους, σπρώχνουν τη χώρα μας στον όλεθρο. Ταυτόχρονα οι ορδές των πουλημένων προδοτών συνεχίζουν τις σφαγές. Την Κυριακή πάνω από 200 πτώματα. Τη Δευτέρα άπειρα. Χθες η σφαγή απλώθηκε. Ατέλειωτα πτώματα. Σοροί εκατόμβες. Σφαγείς οι ίδιοι εγκληματίες, οι χωροφύλακες, λίγοι διεφθαρμένοι αστυνομικοί, οι τσολιάδες, οι χίτες, όλοι οι δοσίλογοι και συνεργάτες των γερμανών. Μα η Αθήνα απάντησε. Πρωτοφανής παλλαϊκή απεργία στην Αθήνα και τον Πειραιά. Και στην Αθήνα βροντάει το ντουφέκι και το πολυβόλο.

Και δραματικότερο στοιχείο σ” αυτό τον καινούριο αγώνα της Αθήνας είναι η ανοιχτή επέμβαση, του Σκόμπυ στο πλευρό των συμμοριών, που υποστήριξαν χθες και σήμερα τη «νέα τάξη» της βίας, της τυραννίας, της καταπίεσης που τόσο θριαμβευτικά καταδίκασε η συνδιάσκεψη της Τεχεράνης. Ό κ. Σκόμπυ κηρύχνει στρατιωτικό νόμο, ιδρύει στρατοδικεία, κινεί τα βρετανικά τανκς, φέρνει αεροπορικά στρατό από την Ιταλία για να υποτάξει την “Αθήνα στην κυβέρνηση των δωσίλογων, ενώ μπορούσε να τα ‘φερνε πρωτύτερα για νά βοηθήσει το έργο της απελευθέρωσης ή να τα έστελνε στη σκλαβωμένη Κρήτη. Και με την προσταγή του κ. Σκόμπυ οι συνεργάτες των γερμανών συνεχίζουν τις σφαγές.

Μα ο λαός της Αθήνας εννοεί να τελειώσει με το καθεστώς των προδοτών, των δολοφόνων, των σκοτωμών και των εκτελέσεων. Και η Αθήνα απαντάει με τα όπλα. Πολεμάει και θα πολεμήσει με το πάθος και με το φανατισμό των καταπιεζομένων που θέλουν να ζήσουν λεύτεροι και ανεξάρτητοι.
Πολίτες της Αθήνας, όλοι στη μάχη! Ή Ελλάδα από την Αθήνα περιμένει τη λευτεριά και την ανεξαρτησία της.
Εμπρός, όλοι στον αγώνα!

«Ριζοσπάστης», 6 του Δεκέμβρη 1944

Αφιέρωμα στα «Δεκεμβριανά» του 1944 Μέρος 12ο

Δημοσιεύματα του «Ριζοσπάστη» 7-9-11 του Δεκέμβρη 1944

ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΤΑΛΙΝΓΚΡANT

Η αλύγιστη Καισαριανή από χθες το μεσημέρι αντιμετωπίζει μαζεμένα τα λυσσασμένα σκυλιά που ρίχτηκαν απάνω της. Η ορεινή ταξιαρχία, οι χωροφύλακες και οι τσολιάδες που τους έβγαλαν επίτηδες από το Γουδί και τους όπλισαν. Τη χτυπούν με όπλα, με αυτόματα, με όλμους και με κανόνια. Τη χτυπούν από τον ουρανό με φοβερή λύσσα τα αεροπλάνα, που ύπουλα φρόντισαν και έσβησαν το σήμα της εθνικότητας τους.

Η Καισαριανή, το Στάλινγκραντ της Ελλάδας., αντιμετώπισε με μοναδικό στον κόσμο ηρωισμό, τους γερμανούς, τους ράλληδες, τους μπουραντάδες, τους χωροφύλακες.

Σήμερα βρίσκει και πάλι μπροστά της τις ίδιες σκοτεινές δυνάμεις των συμμάχων της χιτλερικής βαρβαρότητας. Σπίτι προς σπίτι, καλύβι προς καλύβι τα παλληκάρια της Καισαριανής, ολόκληρος ο λαός της, θα παλέψουν στον μεγάλο αγώνα. Γιατί ξέρουν καλά ότι η νέα ελληνική ιστορία γράφει στους δρόμους και τα σοκάκια της Καισαριανής τις πιο δοξασμένες σελίδες της.

Με πρωτοπορία την Καισαριανή και ολόκληρη η άλλη Αθήνα συνεχίζει τον αδυσώπητο αγώνα εναντίον των εχθρών του λαού. Λευτεριά ή θάνατος! είναι το μεγάλο σύνθημα. 0ι αθηναίοι, oι πειραιώτες, οι κοκκινιώτες είναι αποφασισμένοι να πέσουν ως τον τελευταίο πατριώτη, ως τον τελευταίο δημοκράτη, ως των τελευταίο τίμιο άνθρωπο, για τη λευτεριά και την ανεξαρτησία της χώρας μας. Ολόκληρη  η “Ελλάδα βρίσκεται στο πλευρό τους. Απεργίες και διαδηλώσεις γίνονται παντού. Ενοπλα λαϊκά σώματα, βαδίζουν προς την Αθήνα για να βοηθήσουν το λαό της.
Η κακή μοίρα της χώρας μας, του λαού μας, το θέλησε ώστε υστέρα από τετράχρονο φοβερό αγώνα, που συγκλόνισε την οικουμένη, να βρουν μπροστά τους ξανά τους ράλληδες., ξανά τους μπουραντάδες και μαζί μ” αυτούς τους νέους δήμιους τους Ιερολοχίτες και τους άνδρες της «Ορεινής».

Τί να πούμε για το θλιβερό πρωτάκουστο ρόλο του κ. Λήπερ και του κ. Σκόμπυ, που σκοπεύουν να μεταβάλουν την “Ελλάδα σε προτεκτοράτο, που έθεσαν στη διάθεση του γελοίου και ασυνείδητου Παπανδρέου τα αγγλικά τανκς, τα αγγλικά αεροπλάνα; Τί να πούμε για το χθεσινό ξεμπαρκάρισμα στον Πειραιά αραπάδω ν με αγγλική στολή για να πνίξουν στο αίμα το λαό της Αθήνας;
Θα πούμε μονάχα ένα πράγμα: Η Αθήνα δεν λυγάει μπρος σε τίποτα. Η “Αθήνα με σφιγμένα τα δόντια, με την καρδιά ματωμένη αλλά αδούλωτη θα αποδείξει στον κ. Λήπερ και στον κ. Σκόμπυ ότι η “Ελλάδα είναι μια περήφανη και ελεύθερη χώρα και ψυχή αυτής της περήφανης και ελεύθερης Ελλάδας είναι η κ ο σ μ ο ξ α κ ο υ σ μ έ ν η αδούλωτη Αθήνα!

«Ριζοσπάστης», 7 του Δεκέμβρη 1944

ΟΧΙ ΑΛΛH ΚΑΤΟΧΗ !

 

Τέσσερα χρόνια πολεμήσαμε άνισων αγώνα ζωής ή θανάτου. Ενα εκατομμύριο νεκροί και ανάπηροι, εκατοντάδες καμένα χωριά, εκατοντάδες χιλιάδες ορφανά, χαροκαμένες μανάδες, άρρωστοι, είναι η βαρεία προσφορά μας στην κοινή συμμαχική υπόθεση.

Πολεμήσαμε με το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. To ΕΑΜ είναι η εθνική οργάνωση της αντίστασης. Ο ΕΛΑ Σ είναι ο εθνικός στρατός της αντίστασης. Με το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ πολέμησε η “Ελλάδα για τη λευτεριά της, για τα δημοκρατικά ιδανικά του συμμαχικού αγώνα.

Και η Ελλάδα με τέτοια ιδανικά νίκησε την τριπλή κατοχή. Δεν άφησε η Ελλάδα να τη στρατεύσουν κατά των συμμάχων της. Δεν άφησε να διχάσουν και να παραλύσουν τις δυνάμεις της. 0ι δυνάμεις της όλες, εκτός από τους άθλιους μισθοφόρους που προμήθευσαν στους γερμανούς φασίστες οι Έλληνες φασίστες, διατέθηκαν ολόκληρες και έφθειραν την κατοχή.

Αυτούς τους μισθοφόρους σφαγείς του ο ελληνικός λαός τους εμπιστεύθηκε στην ελληνική κυβέρνηση, για να τιμωρηθούν. Αντίς αυτό, το πρώτιστων καθήκον της, μοναδική της επιδίωξη στάθηκε η αποστράτευση του ΕΛΑ Σ και ο εξοπλισμός των δοσίλογων.

Τα γεγονότα που ακολούθησαν στέρησαν την κυβέρνηση από τη λαϊκή βάση του ΕΑΜ και από τη ματωμένη Κυριακή της 3 τού Δεκέμβρη έπαψε και τυπικά να υπάρχει. Ο κ. Σκόμπυ όμως για λογαριασμό του Παπανδρέου κυρήχνει το στρατιωτικό νόμο και με τανκς, πεζικό, πυροβολικό, με αεροπλάνα, με τους αραπάδες και σε συνεργασία με τους μπουραντάδες και ράλληδες πυροβολεί τον κόσμο, πυρπολεί την Καισαριανή, γκρεμίζει ό,τι περισώθηκε.

Χωρίς την ανοιχτή επέμβαση των Λήπερ και Σκόμπυ, η Ελλάδα θα είχε σήμερα μια πραγματική εθνική κυβέρνηση, που θα οδηγούσε το λαό από τον ομαλότερο δρόμο, στη λύση των μεγάλων εσωτερικών προβλημάτων του.

Αλλά οι κ,κ. Λήπερ και Σκόμπυ αναποδογύρισαν την ομαλή εξέλιξη. Οταν την παραμονή του συλλαλητηρίου αποζήτησε ο γελοίος Παπανδρέου να παραιτηθεί, αυτοί δεν τον άφησαν. Και όταν κάτω από την κατακραυγή και την κατάρα του λαού αναγκάστηκε τέλος να παραιτηθεί, πάλι αυτοί δεν τον άφησαν. Αυτοί δεν άφησαν και τους φιλελεύθερους και λαϊκούς υπουργούς να φύγουν από την κυβέρνηση, παρ” όλο που παραιτήθηκαν. Αυτοί οι ίδιοι, τέλος, δηλώνουν ότι αν κινητοποίησαν τα αεροπλάνα, τα τανκς και τα πολεμικά της βρετανικής αυτοκρατορίας εναντίον ενός μικρού αλλά ηρωικού και πιστού στον αντιφασιστικό αγώνα συμμάχου τους, το έκαναν γιατί τούς το ζήτησε η «νόμιμη ελληνική κυβέρνηση».

Πού βρέθηκε νόμιμη κυβέρνηση η παραιτημένη κυβέρνηση του τραγικού παλιάτσου Παπανδρέου; Οι υπουργοί του παραιτήθηκαν, ο λαός και ο στρατός της χώρας, με συλλαλητήρια, με απεργίες, κηρύχτηκε εναντίον της. Ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά παλεύει έναν τιτάνιο αγώνα εναντίον της. Το πολεμικό ναυτικό αρνήθηκε να εκτελέσει τις διαταγές της. Η ελληνική αεροπορία επίσης. Οι αστυφύλακες και οι εθνοφύλακες παράδωσαν τα όπλα τους στο λαό.

Τί μένει; Οι δοσίλογοι, οι μπουραντάδες, οι χωροφύλακες. Για λογαριασμό αυτονών θέλουν να τσαλαπατήσουν έναν ηρωικό λαό οι κ.κ. Λήπερ και Σκόμπυ; Γι αυτό και να μη παραξενεύονται αν βγήκε αυθόρμητα από το στόμα του λαού αυτού το σκληρό σύνθημα: «’Όχι άλλη κατοχή».

«Ριζοσπάστης», 9 του Δεκέμβρη 1944

ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΜΑΣ

 

Ο αθηναϊκός και πειραιώτικος λαός συνεχίζουν με αλύγιστο φανατισμό το μεγάλο αγώνα τους. Τον συνεχίζουν πεινώντας, υποφέροντας, στερούμενοι τα πάντα. Αλλα των συνεχίζουν με πίστη και πάθος. Την πίστη και το πάθος του δικαίου. 0ι αληθινά απίστευτες αεροπορικές επιδρομές κατά των συνοικιών και του αμάχου πληθυσμού, oι εκατοντάδες θύματα του αμάχου πληθυσμού, η μεταβολή του Παρθενώνα σε συστηματικό πυροβολείο, η χρησιμοποίηση των αραπάδων, οι τρομοκρατικές επιδρομές των τανκς μέσα στα σοκάκια και τους δρόμους των συνοικιών, είναι μέσα ανάξια για ένα στρατό σαν το βρετανικό. Θα μείνουν αιώνια ντροπή στο παθητικό της Μεγάλης Βρετανίας.

Σήμερα έχουμε χίλιες αποδείξεις ότι ολόκληρη η ανθρωπότητα βρίσκεται στο πλευρό μας και αποδοκιμάζει αποφασιστικά την επίσημη πολιτική του κ. Τσόρτσιλ εναντίον του ελληνικού λαού. Αποδοκιμάζει την ανήκουστη συμπεριφορά του πρεσβευτή Λήπερ, που άγγλος βουλευτής μέσα στη βουλή των Κοινοτήτων απεκάλεσε καθαρά «κακό δαίμονα τ ης Ελλάδας». Ολόκληρη η βρετανική κυβέρνηση κλονίζεται αφού σχεδόν μισοί βουλευτές απέσχον από την ψηφοφορία και 30 την καταψήφισαν. Αν σώθηκε η κυβέρνηση Τσόρτσιλ, σώθηκε αποκλειστικά χάρη στον πόλεμο που συνεχίζεται και τις γενικότερες συμμαχικές ανάγκες. Αλλά το γόητρό της έπαθε φοβερή ζημιά από τις βάρβαρες επιδρομές κατά του συμμάχου ελληνικοί λαού. Τέτοιες εφημερίδες όπως oι «Τάϊμς», όπως όλος ο σοβαρός αμερικανικός τύπος, στέκουν στο πλευρό μας. Στο πλευρό μας στέκει η κυβέρνηση της γαλλικής δημοκρατίας και όλος ο γαλλικός τύπος. Στο πλευρό μας στέκει ο ηρωικός λαός της γειτονικής μας Γιουγκοσλαβίας και ο στρατάρχης Τίτο εκδήλωσε και διπλωματικά το μεγάλο ενδιαφέρον του για τον αγώνα του ελληνικού λαού.

Η αμερικανική κυβέρνηση και ο πρόεδρος Ρούζβελτ, καθώς και η Σοβιετική Ενωση, βρίσκονται στο πλάι μας. 0ι δηλώσεις του σοβιετικού πρεσβευτή στη σύσκεψη του Λονδίνου καθώς και το ενδιαφέρον του σ. Μολότοφ βάζουν το σοβαρότατο βάρος τους στη διεθνή πλάστιγγα του ελληνικού προβλήματος.

Αυτή τη θερμή ανάσα ολόκληρης της ανθρωπότητας νοιώθει στο πλευρό του ο αθηναϊκός και ο πειραιώτικος λαός. Αυτή την ενθαρρυντική πνοή νοιώθει ολόκληρος ο ελληνικός λαός, που έχοντας λευτερώσει τις επαρχίες του από το χιτλερικό φασισμό και τη ντόπια πέμπτη φάλαγγα αγκαλιάζει σήμερα με άπειρη στοργή και στέλνει κάθε είδους βοήθεια στην ηρωική του πρωτεύουσα.
Μπορούν να δεκαπλασιάσουν τα τρομοκρατικά κύματα των βομβαρδιστικών αεροπλάνων και τις δολοφονικές επιδρομές των τανκς και των αραπάδων ο κακός δαίμων της “Ελλάδας κ. Λήπερ και το άθλιο όργανο του ο γκαουλάϊτερ Παπανδρέου.

Μπορούν να μεταβάλουν σε πυροβολεία μαζί με τον Παρθενώνα και το Ερεχθείο και τους υπόλοιπους αρχαιολογικούς μας χώρους.

Θα εκατονταπλασιάσουν μ” αυτά το πείσμα, το φανατισμό και την πίστη του αλύγιστου λαού μας.
Η νίκη θα είναι πέρα για πέρα δική μας.

«Ριζοσπάστης», 11 του Δεκέμβρη 1944

Αφιέρωμα στα Δεκεμβριανά του 1944 Μέρος 13ο

Ολοκληρώνουμε το αφιέρωμά μας αντιγράφοντας ένα κείμενο από τον «Ριζοσπάστη». Παραθέτουμε ακόμη το ανακοινωθέν της Κ.Ε. του ΕΛΑΣ την ημέρα που ξεκίνησε η υποχώρηση…

Η αντίσταση του λαού της Αθήνας και του Πειραιά

 

Τριάντα τρεις ολόκληρες μέρες κράτησε η σκληρή μάχη του Δεκέμβρη, όπως ονομάστηκε εκείνη η περίοδος. Από τη ματωμένη Κυριακή, 3ης του Δεκέμβρη 1944, έως τις 5 Γενάρη 1945. Ηταν ολοφάνερα ένας ελληνο – αγγλικός πόλεμος. Μεταξύ του ΕΛΑΣ και του λαού της Αθήνας και του Πειραιά, που πάλευε στο πλευρό του πρώτου και των μέχρι εκείνη τη στιγμή τυπικών συμμάχων τους στον αντιφασιστικό αγώνα, των Εγγλέζων, που είχαν στο πλευρό τους, τους ακροδεξιούς και τους πρώην συνεργάτες των Γερμανών φασιστών. Στις τριάντα τρεις αυτές μέρες κορυφώθηκαν στο χώρο της Αθήνας και του Πειραιά οι πόθοι ενός ολόκληρου λαού, τα όνειρα που έκανε στη διάρκεια της τετράχρονης ηρωικής Εθνικής Αντίστασης, για τη λεύτερη και λαοκρατούμενη Ελλάδα. Τριάντα τρεις ολόκληρες μέρες, που είναι σφραγισμένες από το μεγαλείο της μαζικής λαϊκής αυτοθυσίας και πρωτοβουλίας, της μαχητικότητας και του δυναμισμού. Και ήταν αυτή ακριβώς, η μαζική λαϊκή συμμετοχή – μαζί με τον ηρωικό αγώνα των μαχητών του ΕΛΑΣ – που απέτρεψε τη στρατιωτική ολοκληρωτική νίκη των σαφώς πολλαπλάσιων αγγλικών δυνάμεων και υποχρέωσε τον Τσόρτσιλ στην αναζήτηση και πάλι πολιτικών λύσεων.

Σε δύο φάσεις μπορούν να χωριστούν τα γεγονότα του Δεκέμβρη. Η πρώτη κρατά μέχρι τις 18 του Δεκέμβρη. Στη διάρκειά της, ο ΕΛΑΣ και ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά, αφού θάβει τους δεκάδες νεκρούς του των πρώτων ημερών και αποκρούει την επίθεση, που εξαπόλυσαν οι Εγγλέζοι στις 6 του Δεκέμβρη, περνά σε αντεπίθεση και περιορίζει τις αγγλικές δυνάμεις στο κέντρο ουσιαστικά της Αθήνας, στο κράτος της “Σκομπίας”, όπως έλεγαν τότε χαρακτηριστικά. Η δεύτερη αρχίζει στις 18 Δεκέμβρη και κρατά μέχρι το ξημέρωμα της 5ης του Γενάρη, όταν με διαταγή του Α’ ΣΣ ο ΕΛΑΣ αποσύρεται από την πρωτεύουσα.

Τα γεγονότα

Να, πώς περιγράφει τα γεγονότα εκείνα το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (Α’ τόμος, σ. 490):
“Στη μάχη του Δεκέμβρη, ΕΛΑΣ και λαός της Αθήνας και του Πειραιά βρίσκονταν επί ποδός πολέμου. Οι μαχητές του ΕΛΑΣ κρατούσαν γερά τις θέσεις τους. Διεκδικούσαν τετράγωνο με τετράγωνο την περιοχή της πρωτεύουσας. Ενεργούσαν σοβαρές επιθετικές κρούσεις. Αχρήστευαν δεκάδες άρματα μάχης. Κατέρριπταν αεροπλάνα. Επιαναν αιχμαλώτους. Ο λαός έστηνε οδοφράγματα. Ανοιγε αντιαρματικές τάφρους. Μετέφερε τραυματίες και τρόφιμα. Νέοι και γέροι, άντρες, γυναίκες έπαιρναν θέση στο μετερίζι της μεγάλης μάχης.

Κατά τα μέσα του Δεκέμβρη ο ΕΛΑΣ με ορμητικές επιθετικές ενέργειες υποχρέωσε τους Βρετανούς επιδρομείς να περιχαρακωθούν στο κέντρο της πρωτεύουσας. Το κράτος του Σκόμπι και του Παπανδρέου περιορίστηκε στο χώρο ανάμεσα στην Ομόνοια, την πλατεία Συντάγματος και το Κολωνάκι, με ελάχιστα σημεία στήριξης έξω από το χώρο αυτό.

Η σοβαρή κατάσταση, που είχε δημιουργηθεί στην Αθήνα, οι σημαντικές εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς τον ελληνικό λαό και η καταδίκη της επέμβασης της Μ. Βρετανίας από τη δημοκρατική κοινή γνώμη των χωρών του εξωτερικού και της ίδιας της Αγγλίας, προκαλούσαν πολλές ανησυχίες στην αγγλική κυβέρνηση.

Το δράμα των Ελλήνων συνεχίζεται και μετά την απελευθέρωση

Ο ίδιος ο Τσόρτσιλ στα απομνημονεύματά του γράφει ότι “στην Αγγλία υπήρχε πολύ σύγχυση. Οι “Τάιμς” και ο “Μαγχεστριανικός Φύλαξ” καταδίκασαν την αντιδραστική, όπως την αποκαλούσαν, πολιτική μας… Στη Βουλή των Κοινοτήτων ο σάλος υπήρξε μεγάλος…”. Και προσθέτει: “Η μεγάλη πλειοψηφία του αμερικανικού Τύπου καταδίκασε αναφανδόν τη δράση μας, που τη χαρακτήρισε σαν νόθευση των αρχών υπέρ των οποίων πολεμούσαμε” (Απομνημονεύματα Ουίνστον Τσόρτσιλ, τ. 6, βιβλ. Α’, σ. 258 και 265). Η αγγλική κυβέρνηση, ανήσυχη από τις εξελίξεις, αποφάσισε να κλείσει με γενική πολεμική ενέργεια το ελληνικό ζήτημα.

Αλλά, πριν αρχίσει τη γενική επίθεση, ο Τσόρτσιλ θεώρησε καλό να αναλάβει πρωτοβουλία, για διευθέτηση του ζητήματος, με πολιτικά μέσα, αφού και ο στρατηγός Αλεξάντερ τού είχε ήδη τηλεγραφικώς τονίσει πως στρατιωτική νίκη, στην περίπτωση που θα εξακολουθούσε τον αγώνα ο ΕΛΑΣ μετά την απώθησή του από την Αθήνα και την περιοχή της Αττικής, δεν μπορούσε να επιτευχθεί. Ο τότε σύμβουλος του βασιλιά Γεωργίου, Π. Πιπινέλης, γράφει ότι το τηλεγράφημα του Αλεξάντερ προκάλεσε “βαθυτάτην εντύπωσιν” στον Τσόρτσιλ, ότι άρχισε να καταλαβαίνει πως ακόμη και με μια συντριπτική νίκη στην Αθήνα “δεν ήταν δυνατόν να λυθεί το ελληνικό πρόβλημα. Γι’ αυτό, μαζί με τη συγκέντρωση στρατιωτικών ενισχύσεων, άρχισε να προσανατολίζεται στην ανάγκη κάποιας πολιτικής λύσεως, στην περίπτωση που ο ΕΛΑΣ δεν συνθηκολογούσε”.(Π. Πιπινέλης, “Τα πολιτικά και διπλωματικά παρασκήνια”, εφημ. Ακρόπολις (24.8.1958).

Η αγγλική επίθεση

 

Στις 17 Δεκέμβρη ο Σκόμπι περνά σε νέα επίθεση, αφού έχει κατάλληλα ενισχύσει τις δυνάμεις του. Οι συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά σφυροκοπούνται ανελέητα από ξηρά, θάλασσα και αέρα. Οι ρουκέτες, οι βόμβες, τα τηλεβόλα και τα πολυβόλα σκορπούν τον όλεθρο του θανάτου. Ο συσχετισμός δύναμης είναι πλέον ολοφάνερα υπέρ των επιδρομέων και δημιουργείται δύσκολη κατάσταση για τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, αλλά οι Αγγλοι προχωρούν με μεγάλη δυσκολία. Οι επιθέσεις και οι αντεπιθέσεις διαδέχονται η μια την άλλη. Ο Τσόρτσιλ, όμως, θέλει οπωσδήποτε να ξεκαθαρίσει το ελληνικό ζήτημα και να “δέσει” την Ελλάδα στο άρμα του βρετανικού λέοντα. Γι’ αυτό και στέλνει από την Ιταλία νέες, μεγάλες στρατιωτικές ενισχύσεις και εφόδια στον Σκόμπι. Και τούτο, παρ’ ότι έχει ήδη εκδηλωθεί η αντεπίθεση των Γερμανών του στρατάρχη Ρούνστεντ στις Αρδένες και τις σοβαρές δυσκολίες, που αντιμετωπίζουν οι συμμαχικές δυνάμεις στο ιταλικό μέτωπο. Γι’ αυτά γράφει χαρακτηριστικά ο Π. Ρούσος, στο βιβλίο του “Η μεγάλη πενταετία”:
“Ανάμεσα στις 15 και 25 του Δεκέμβρη, φτάνουν στην Αθήνα, σε χρονικό διάστημα ρεκόρ, με 1.650 αεροπορικές πτήσεις, δυο ακόμα πλήρεις βρετανικές μεραρχίες, άλλες ισχυρές αποικιακές δυνάμεις πεζικού, συγκεκριμένα άλλη μια ταξιαρχία της 4ης Ινδικής Μεραρχίας, καθώς και δυο περίπου χιλιάδες τόνοι πολεμικό υλικό”.

Γράφοντας μετά τον πόλεμο, για κείνες τις επιχειρήσεις κατά του ελληνικού λαού το Δεκέμβρη του 1944 και συγκρίνοντάς τες με την αποστολή του βρετανικού σώματος κατά των Ιταλών το 1941, ο Αλεξάντερ παρατηρεί: “Η επέμβασίς μας το 1944 υπήρξε περισσότερον επιτυχής, παρ’ όλον ότι απετέλη εξ ίσου σημαντικήν θυσίαν δι’ ημάς, δεδομένου ότι, όπως είπα, με μεγάλην δυσκολίαν ημπορούσα να στερηθώ τας τρεις μεραρχίας, που απέσυρα από το κύριον μέτωπον της Ιταλίας, διά να σώσω την Ελλάδα και να εμποδίσω από του να περιπέσει υπό τον κομμουνιστικόν ζυγόν” (“Καθημερινή” 14.3.1961)

Ετσι έχουμε και μίαν άλλη κυνική ομολογία, πως ο Τσόρτσιλ έστειλε κατά του σύμμαχου ΕΑΜ το 1944 ουσιαστικότερη δύναμη, απ’ ό,τι είχε στείλει στον πόλεμο κατά των φασιστών εισβολέων το 1941″. (“Η μεγάλη πενταετία” τ. Β’, σ.361).

Οι αντιμέτωπες στρατιωτικές δυνάμεις

Στις σκληρές συγκρούσεις του Δεκέμβρη του 1944 βρέθηκαν αντιμέτωπες οι παρακάτω στρατιωτικές δυνάμεις:
Ο ΕΛΑΣ, στις πρώτες μέρες, διέθετε (σύμφωνα με την έκθεση που έκανε ο Γ. Σιάντος στην 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ – 1945) τις δυνάμεις του Α’ Σ. Σ., με 4.500 περίπου άνδρες, οι οποίες ενισχύθηκαν στην πορεία και έφτασαν τις 10 – 12.000 άνδρες. Σύμφωνα με τον Φ. Γρηγοριάδη, οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ έφτασαν τις 15.000 άνδρες, ενώ ο Σόλων Γρηγοριάδης ανεβάζει τη συνολική τους δύναμη, στους 17.800 άνδρες. Γύρω στις 12.000 εξοπλισμένους άνδρες, υπολόγιζαν τη δύναμη του ΕΛΑΣ και οι αγγλικές μυστικές υπηρεσίες, σύμφωνα με τηλεγράφημα, που έστειλε ο Τσόρτσιλ στο Ρούσβελτ στις 17 Δεκέμβρη.

Απέναντι στις – χωρίς ουσιαστικά βαρύ οπλισμό – δυνάμεις του ΕΛΑΣ, οι Εγγλέζοι παρέταξαν περισσότερους από 30.000 στρατιώτες, από τις πρώτες μέρες των συγκρούσεων, που κλιμακωτά και σχετικά γρήγορα έφθασαν τις 60.000 *, 80 αεροπλάνα, 200 τανκς και πολλά πυροβόλα, ενώ μονάδες του αγγλικού στόλου, με τα πυροβόλα τους, κανονιοβολούσαν την πρωτεύουσα και ταυτόχρονα εξασφάλιζαν τον εφοδιασμό των στρατευμάτων. Στο πλευρό των Αγγλων, πήραν μέρος επίσης, η 3η Ορεινή Ταξιαρχία (2.500), ο Ιερός Λόχος (500), η Χωροφυλακή (3.000) και άλλοι σχηματισμοί δωσιλόγων.

Προφανή και ιδιαίτερη σημασία και αξία έχει να σημειωθεί η συμμετοχή, στο πλευρό των Αγγλων, μεγάλου αριθμού ταγματασφαλιτών, πρώην συνεργατών των Γερμανών. Η σχετική ομολογία του τότε υφυπουργού των Στρατιωτικών, στρατηγού Λέοντα Σπαή, είναι χαρακτηριστική: “Αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθούν κατά του ΕΑΜ τα Τάγματα Ασφαλείας. Η εισήγηση ήταν των Αγγλων και η απόφαση δική μου… Συνολικά υπήρχαν 27.000 άνδρες των Ταγμάτων. Χρησιμοποιήσαμε 12.000, τους λιγότερο εκτεθειμένους και οπωσδήποτε κανένα από τα σημαίνοντα στελέχη. Τους ντύσαμε και τους εξοπλίσαμε – αφού τους πήραμε από τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, κυρίως στο Γουδί – στο κτίριο των παλαιών Ανακτόρων, τη σημερινή Βουλή. Εκεί στα υπόγεια υπήρχαν αποθήκες ιματισμού και οπλισμού…

Δεν είναι αλήθεια ότι δε χρησιμοποιήθηκαν Τάγματα Ασφαλείας στα Δεκεμβριανά, όπως τότε και αργότερα ισχυρίζονταν Αγγλοι και Ελληνες. Χρησιμοποιήθηκαν οι μισοί περίπου, από όσους είχαν συλληφθεί και αυτή είναι η αλήθεια, που την αποκαλύπτω σήμερα. Οπως ακόμα, ότι στα Δεκεμβριανά δεν πολέμησαν ούτε ο Παπαδόπουλος, ούτε ο Μακαρέζος (σ.σ. οι μετέπειτα Απριλιανοί δικτάτορες). Ο πρώτος ήταν υπασπιστής του στρατηγού Παυσανία Κατσώτα, τότε στρατιωτικού διοικητή Αθηνών. Ο δεύτερος ήταν γραμματέας στο υπασπιστήριό μου, ως υφυπουργός
Στρατιωτικών” (Αρθρο του στρατηγού Λ. Σπαή, στο περιοδικό “Πολιτικά Θέματα”, 4 Δεκέμβρη 1976)

* Ο Αγγλος συγγραφέας Ερμαν αναφέρει ότι μέχρι τα τέλη του Οκτώβρη βρίσκονταν στην Ελλάδα 22.600 Αγγλοι στρατιώτες, ενώ τμήματα μιας μεραρχίας ήταν έτοιμα να αποσταλούν στην Ελλάδα. Ο ίδιος αναφέρει, ότι στα τέλη του Δεκέμβρη, η δύναμη των Αγγλων έφθασε τις 60.000 στρατιώτες, ενώ προετοιμάζονται να αποσταλούν για ενίσχυση άλλες 18.000.
ΕΑΜ – ΕΛΑΣ

Αλλεπάλληλες προσπάθειες ειρήνης και ομαλής διεξόδου
Ο ΕΛΑΣ στήνει οδοφράγματα στους δρόμους της Αθήνας

Αλλεπάλληλες και συνεχείς ήταν οι πρωτοβουλίες και οι προσπάθειες της ηγεσίας του ΕΑΜ και του ΚΚΕ – στη διάρκεια της μάχης του Δεκέμβρη – για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες και να υπάρξει ομαλή δημοκρατική διέξοδος. Ολες, όμως, συνάντησαν την κατηγορηματική άρνηση των Εγγλέζων ή τους όρους ταπείνωσης και υποταγής του λαού και της χώρας, που έθετε ο Σκόμπι.

Στις 6 του Δεκέμβρη, η ΚΕ του ΕΑΜ στέλνει τηλεγράφημα στον Αγγλο πρεσβευτή Λίπερ, όπου καταγγέλλει την απροσχημάτιστη επεμβατική πολιτική του Σκόμπι και καταλήγει: “Ζητάμε να ορισθεί Διασυμμαχική Επιτροπή από αντιπροσώπους των Συμμάχων χωρών Μ. Βρετανίας, Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, της Σοβιετικής Ενώσεως και της Γαλλίας, για να εξετάσει τη δημιουργηθείσα κατάσταση, διαπιστώσει τα αίτια που την προκάλεσαν και διαφωτίσει τις Σύμμαχες κυβερνήσεις, ώστε να αποφευχθεί στο μέλλον οριστικά κάθε τέτοιου είδους επέμβαση”.
Στις 7 του Δεκέμβρη στάλθηκε έκκληση της ΚΕ του ΕΑΜ, προς τους πρεσβευτές των τεσσάρων “μεγάλων δυνάμεων”, καθώς και προς το Διεθνή Ερυθρό Σταυρό. Η έκκληση κατέληγε: “…

Καταγγέλλοντας την κατάφωρη αυτή παραβίαση των διασυμμαχικών αποφάσεων και συμφωνιών της Τεχεράνης και Καζέρτας και τον στραγγαλισμόν κάθε έννοιας δικαίου και ελευθερίας, ζητούμε να επέμβητε αμέσως, για να πάψη το πυρ των Βρετανικών Στρατευμάτων εναντίον του αγωνιζόμενου λαού. Να πάψουν οι Εγγλέζοι στρατιώτες να προστατεύουν τις συμμορίες των δωσιλόγων, να αποσυρθούν στους στρατώνες, γιατί ο Ελληνικός Λαός είναι αποφασισμένος να υπερασπιστεί με όλα τα μέσα τη ζωή και τις ελευθερίες του εναντίον οιουδήποτε κινδύνου”.

Ακόμη και στα μέσα του Δεκέμβρη, όταν οι μάχες έχουν για τα καλά φουντώσει και οι Εγγλέζοι επιδρομείς έχουν περιοριστεί στο “κράτος της Σκομπίας”, το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ επανέρχονται με προτάσεις ειρήνης και δημοκρατικής διεξόδου, κάνοντας όλες τις δυνατές υποχωρήσεις. Στις 12 Δεκέμβρη, ο Μ. Πορφυρογένης, ύστερα από εντολή της ΚΕ του ΕΛΑΣ και με τη διαμεσολάβηση του Σταμ. Μερκούρη, ήρθε σε επαφή με τον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι και συζήτησε μαζί του για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Ο Σκόμπι… δέχτηκε, απαιτώντας ταυτόχρονα, όμως, να τεθούν οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υπό τις διαταγές του και να παραδώσουν τα όπλα όσες βρίσκονται στην Αθήνα..! Ξαναβάζοντας, δηλαδή, το στρατιωτικό ζήτημα και απαιτώντας ουσιαστικά την άνευ όρων παράδοση του ΕΛΑΣ. Ηταν ολοφάνερο, ότι αυτός ήταν και παρέμενε ο βασικός και κύριος στόχος των Εγγλέζων. Αλλωστε, ο Τσόρτσιλ φρόντιζε να το υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία στους ευρισκόμενους στην Ελλάδα εκπροσώπους του. Χαρακτηριστικό είναι το σχετικό τηλεγράφημα, που έστειλε στις 9 του Δεκέμβρη στον πρεσβευτή Λίπερ: “… Ο σκοπός είναι σαφής: Να συντριβεί το ΕΑΜ. Το σταμάτημα των μαχών υποτάσσεται σ’ αυτό το σκοπό”. (Ρ. Λίπερ, “Οταν Ελλην συναντά Ελληνα”, σ. 118)

Η ανακοίνωση του ΕΛΑΣ

 

Τη μέρα της υποχώρησης, η ΚΕ του ΕΛΑΣ απευθύνθηκε στο λαό της Αθήνας και του Πειραιά με ανακοινωθέν, στο οποίο εξηγούσε – με πνεύμα αισιοδοξίας και σαφή προσπάθεια τόνωσης του ηθικού του λαού – τις αιτίες της υποχώρησης, δίνοντας ταυτόχρονα την υπόσχεση ότι ο αγώνας θα συνεχιστεί μέχρι τέλους. Παραθέτουμε αυτό το ντοκουμέντο, όπως έχει δημοσιευτεί στη «Λευκή Βίβλο» του ΕΑΜ (σελ. 68 – 69):

«Οι υπερασπιστές της Αθήνας και του Πειραιά και ο αδούλωτος λαός τους, πολεμώντας με ασύγκριτο ηρωισμό και ιερό πάθος που μπορεί να “χουν οι μαχητές της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας και της Ανεξαρτησίας, ξαναζωντάνεψαν και ελάμπρυναν με νέα υπέροχα κατορθώματα τις ωραιότερες σελίδες της εθνικής μας ιστορίας: το Μεσολόγγι, το Αρκάδι, το έπος της Αλβανίας και της Εθνικής Αντίστασης.

Περισσότερο από ένα μήνα κράτησαν το αθάνατο μέτωπο της Αθήνας και του Πειραιά, αντιμετωπίζοντας τα ασυγκρίτως ανώτερα μέσα του αντιπάλου. Αλλά ο εχθρός, αδυνατώντας να πλήξει τις στρατιωτικές μας δυνάμεις, εστράφη με εκδικητική μανία εναντίον των αμάχων. Ο στόλος, τα αεροπλάνα, τα κανόνια και τα τανκς του κ. Τσώρτσιλ με χιλιάδες βλήματα καθημερινά, ιδιαίτερα τις τελευταίες μέρες, σπέρνουν το θάνατο σε γυναικόπαιδα και γέροντες και ισοπεδώνουν τις λαϊκές συνοικίες. Πολλές χιλιάδες είναι τα θύματα των άνανδρων αυτών επιδρομών. Ολόκληρες συνοικίες, εργοστάσια, φτωχόσπιτα, νοσοκομεία εκονιορτοποιήθηκαν. Σκοπός του Σκόμπυ είναι να μεταβάλει την Αθήνα που σεβάστηκαν όλοι οι κατακτητές και επιδρομείς, σε σωρούς από ερείπια, σ” ένα απέραντο νεκροταφείο.

Μπροστά στη θηριώδη επιδρομική μανία του Σκόμπυ, η ΚΕ του ΕΛΑΣ για να γλιτώσει τους αμάχους από το βέβαιο θάνατο των βομβών και των μυδραλίων, για να περισώσει την Αθήνα και τον Πειραιά από οριστική καταστροφή, αποφάσισε και διέταξε τη σύμπτυξη των ηρωικών υπερασπιστών της πρωτεύουσας και του Πειραιά.

Η σύμπτυξη αυτή δεν είναι νίκη του Σκόμπυ. Είναι κάτι χειρότερο από μια Πύρρειο νίκη. Είναι ένα ανεξίτηλο στίγμα και μια αιώνια καταισχύνη, γιατί μόνο ο Σκόμπυ χρησιμοποίησε τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης σαν ασπίδα ενός εξοντωτικού πολέμου.

Πολίτες στα όπλα. Ο αγώνας συνεχίζεται. Θα διεξαχθεί με μεγαλύτερο ακόμη πάθος. Η Αθήνα και ο Πειραιάς είναι αδούλωτοι. Η Ελλάδα θα μείνει ελεύθερη. Η νίκη είναι δική μας. Ολοι και όλα για τη συντριβή του ελληνικού φασισμού. Για την Ελευθερία, για τη Δημοκρατία, για την Ανεξαρτησία της Χώρας. Για τον πολιτισμό και για το Μέλλον της Ελλάδας.

5 – 1 – 45
Η ΚΕ του ΕΛΑΣ
Ε. Μάντακας, Μ. Χατζημιχάλης, Γ. Σιάντος».

(προσθήκη από π.κ.) δείτε ακόμη:

Αφιέρωμα: Δεκέμβρης’44, Βάρκιζα, Εμφύλιος

Advertisements

Σας ακούμε...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: