Ας μιλήσουμε για ταξικότητα

πηγή: OSArena

από Helen

Editorial Μαρτίου 2017: Ας μιλήσουμε για ταξικότητα

Θεωρούμε πως δεν έχει σημασία να αναφερθούμε στο δυστύχημα που συνέβη τις προάλλες στον εθνική οδό Αθηνών – Λαμίας, το οποίο δυστυχώς, όπως και το κάθε τι, αποτελεί προϊόν πολιτικών σκοπιμοτήτων. Έχει χυθεί τόσο δικτυακό μελάνι για το θέμα, που δεν έχει νόημα να ειπωθεί κάτι περισσότερο. Όμως, στην συγκεκριμένη περίπτωση, αυτό που ξεχώρισε στις διάφορες τοποθετήσεις ήταν το θέμα της ταξικότητας, σε συνδυασμό με την μοιρολατρία και τον διαμοιρασμό ευθύνης. Μάλιστα, κάπου διάβασα πως ο πατέρας που έχασε γυναίκα και παιδί, είναι θύτης και θύμα!
Δεν πρόκειται βέβαια να μπούμε στην διαδικασία ανάλυσης της ταξικότητας στο δυστύχημα, ούτε και σε αυτήν της «ισότητας» απέναντι στον θάνατο. Σαφώς και εκφράζουμε άποψη, θα προσπαθήσουμε όμως να δούμε τι ισχύει κοινωνικά και μέσα από εκεί μπορούν να προκύψουν τα συμπεράσματα του κάθε ανθρώπου, αν και όσον αφορά το συγκεκριμένο θα έπρεπε πρωτίστως να αναρωτηθούν άπαντες για το αν ένας 23χρονος, θα μπορούσε να οδηγεί ένα μηχάνημα σχεδιασμένο για τεράστιες ταχύτητες και επιταχύνσεις.

– Ας δούμε λίγο τα εξής:

1. Έχουμε όλοι οι άνθρωποι ίδια πρόσβαση, τόσο σε βασικά υλικά διατροφής, όσο και σε άλλα καταναλωτικά προϊόντα;

Η απάντηση είναι προφανής και παντού δίπλα μας. Στις γειτονιές, στα σπίτια, στα ρούχα… Οπουδήποτε. Υπάρχουν τα Saxo μα υπάρχουν και οι Porche, υπάρχουν οι σάπιες τομάτες μα υπάρχουν και οι αρίστης ποιότητας, υπάρχουν τα Armani μα υπάρχουν και τα Chi-Li (κινέζικα) και πάει λέγοντας.
Όλα αυτά μπορούν να βρίσκονται σε πολύ κοντινή απόσταση στην αγορά, μα δεν σημαίνει πως έχουν πρόσβαση στα ίδια όλοι οι άνθρωποι.

Κατά συνέπεια, αυτό σημαίνει πως ο πιο αδύνατος οικονομικά, θα είναι πιο προσεκτικός σε όσα αγοράζει, καθώς πολύ δύσκολα θα μπορέσει να τα αντικαταστήσει και σε κάποιες περιπτώσεις ίσως του στοιχίσουν πολλά περισσότερα (πχ, αν το αυτοκίνητό του αποτελεί και αντικείμενο της εργασίας του). Αντίθετα ο πλούσιος θα αποκτήσει καλύτερης ποιότητας προϊόν, το οποίο – όσο και αν το θέλει – αδυνατεί να το αποκτήσει ο πιο φτωχός και συν τα άλλα θα έχει την δυνατότητα αντικατάστασης (στο παράδειγμα με το αυτοκίνητο, απλά θα χρησιμοποιήσει το δεύτερο).

Έτσι, σαν αποτέλεσμα, ανάλογα την οικονομική κατάσταση, διαφορετική είναι η ζωή του καθενός, αρχίζοντας από διατροφή και στέγη, φτάνοντας στο οτιδήποτε άλλο. Και όπως είναι ευνόητο σε όλες τις διαστρωματώσεις υπάρχουν διάφορες κλίμακες (ανάμεσα στους φτωχούς, στους οικονομικά εύρωστους και στους πλούσιους).

2. Υπάρχει ισοπολιτεία και ισονομία;

Ήδη το πιο πάνω δίνει την μισή απάντηση. Όσον αφορά την «ισονομία» που ευαγγελίζεται η αστική δημοκρατία, είναι πλασματική όσο η ίδια (η αστική δημοκρατία) και ίσως, το πιο απλό, θα ήταν να αναρωτηθούμε ποιοι και με ποια κριτήρια δημιουργούν τους νόμους; Άραγε, αν αύριο δίναμε το νομοθετικό σύστημα σε κάθε πολίτη της χώρας και τους λέγαμε να διαγράψουν όποιον νόμο και διάταξη δεν επιθυμούν ή θεωρούν άδικο, νομίζετε πως θα έμενε τίποτα στο τέλος;

Και αν αυτό δεν κάνει αντιληπτό πως η νομοθεσία διαμορφώνεται από μια οικονομική ελίτ μέσω πολιτικών υπάλληλων, μια ματιά στην απόδοση της δικαιοσύνης, στην καθημερινή πραγματικότητα, κάνει σαφές πως είναι ακραία ταξική ως και ρατσιστική.

Υπάρχουν ίσες ευκαιρίες στην μόρφωση, στην υγεία, σε όλα όσα καθορίζουν την ποιότητα ζωής η οποία είναι ούτως ή άλλως ανθρώπινο δικαίωμα;
Η απάντηση είναι προφανής και δυστυχώς απορρέει και από την αποδοχή της κανονικότητας. Πού και πώς διαμορφώνεται αυτή η κανονικότητα; Μα όπως οι νόμοι. Από το κάθε εγχώριο και διεθνές οικονομικό κατεστημένο που αποτελούν μια ελάχιστη πληθυσμιακή μερίδα.

Συνεπώς, διαπιστώνουμε πως στις αστικές δημοκρατίες δεν συνυπάρχουν ισότητα και δικαιοσύνη. Αυτό λοιπόν τις καθιστά άδικες.

Όμως, ποια είναι τα κοινά σημεία που συναντούνται (σχεδόν) άπαντες;

Σίγουρα είναι αρκετά που υπάγονται σε όλο αυτό που γενικώς και αορίστως (δυστυχώς), αποκαλείται «Σύστημα», μα προεξέχον νομίζω πως είναι όλο αυτό που ονομάζεται «ποπ κουλτούρα» και σαφώς αποτελεί ένα από τα πιο σπουδαία δημιουργήματα του καπιταλισμού.

Η Pop Κουλτούρα σε γενικές γραμμές είναι αυτή που ορίζεται ως ψυχαγωγία μας – τηλεόραση, ταινίες, ραδιόφωνο, μουσική, περιοδικά – όλα σχεδιασμένα για να διατηρούν τον καταναλωτικό τρόπο ζωής. Αυτά τα «όργανα» χρησιμοποιούνται επίσης για να εκμεταλλευτούν τις βαθιές ανασφάλειες που μας έχουν, εντέχνως, διοχετεύσει η εκπαίδευση, η κυβέρνηση, οι επιχειρήσεις. Όλα αυτά γίνονται, με πολύ ανεπαίσθητο τρόπο. Όλη αυτή η πλύση εγκεφάλου που μας γίνεται καθημερινώς είναι ένας ψυχικός, διανοητικός και πνευματικός προγραμματισμός.
Έχετε ποτέ αναρωτηθεί γιατί το λένε «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ»; Τίποτα δεν πηγαίνει σε όλα τα mainstream (mainstream = δεσπόζουσα τάση) μέσα ενημέρωσης που να μην έχει πρωτίστως «εξυγιανθεί» και κατασκευαστεί ειδικά για να επιφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Το κοινωνικό στάτους μετριέται φυσικά με το χρήμα και τα υλικά «αγαθά», μα τα κοινά στοιχεία όλων των κοινωνικών στρωμάτων είναι το yolo. Προφανώς και αυτό το yolo εξαρτάται από το χρήμα, μα επίσης και από άλλες συνθήκες. Για παράδειγμα άλλο το yolo του κάγκουρα, άλλο το yolo του μεσοαστού και άλλο του πλούσιου. Σε κάθε περίπτωση όμως, το αποτέλεσμα που πιθανόν να επιφέρουν είναι το ίδιο και πόσο μάλλον αν αυτό το yolo γίνεται σε δημόσιο χώρο. Προφανώς δεν αποδοκιμάζουμε το yolo, μα το πρόβλημα είναι όταν αυτό μπλέκει στην ζωή και στις ατομικές ελευθερίες των υπολοίπων.

Και εδώ όμως υπάρχει ταξικότητα. Είναι παρατηρημένο και αποδεδειγμένο, πως όσο περισσότερα χρήματα έχει κάποιος, τόσο και πιο υπεροπτικά φέρεται. Είτε αυτό έχει να κάνει με την κυκλοφοριακή αγωγή, είτε και αν πρόκειται για οποιαδήποτε πράξη.
Έτσι, και ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης – που το χρήμα αναδιανέμεται δηλαδή – υπάρχει το φαινόμενο της απέχθειας προς τους πλούσιους. Ένα «φαινόμενο» που πριν κάποια χρόνια, ένας θρησκευτικός ταγός το κατέκρινε, μιλώντας για φθόνο των φτωχών έναντι των πλουσίων.
Από χείλη πολιτικών και δημοσιογράφων, ακούσαμε ξεκάθαρα πως οι φτωχοί κάνουν λάθος επιλογές και πως τέλος πάντων, κακώς έχουν λόγο (ψήφο προφανώς) στα κοινά.

Εδώ έχουμε άλλο ένα σπουδαίο κατόρθωμα του καπιταλισμού που ως τώρα κανένα ευθέως απολυταρχικό καθεστώς δεν το έχει επιτύχει. Είναι ιστορικά καταγεγραμμένο πως οι λαοί μπορούν να ανεχτούν πολλά. Φτώχεια, κακουχίες, δυστυχίες, μα δεν μπορούν να ανεχτούν για πολύ την καταφανή έλλειψη δικαιοσύνης.
Αυτό όμως είναι κάτι που τείνει να αλλάξει στις σύγχρονες κοινωνίες. Οφείλεται βέβαια σε όσα αναφέραμε πιο πάνω περί κανονικότητας, νομοθεσιών κλπ. Ο «μέσος άνθρωπος» δεν αγωνίζεται πλέον για να ανατρέψει την αδικία που κάνουν οι λίγοι εις βάρος του, αλλά αντίθετα αγωνίζεται για να κάνει – όσο το δυνατόν πιο κοντά – αυτά που μπορούν οι πλούσιοι. Ακόμα και αν αναγκαστικά, αρκείται στα μιμίδια.

Η ανάγκη για μια γεύση ζωής των πλουσίων, διάσημων, ισχυρών, ευγενών, γαλαζοαίματων ή όπως αλλιώς, ξεπηδάει καθημερινά μέσα από το life-styling της ποπ-κουλτούρας και έχει γίνει διαταξική επιβολή. Ως ακόμα και το underground / μποέμ έγινε μόδα μέσα στους κανόνες αυτής της «κουλτούρας» μέσα σε μια γκρίζα και αδιέξοδη αστική καθημερινότητα.

Αυτό που λέμε ως «πάλη των τάξεων», ξεκινάει από πιο παλιά, πριν από τον 19ο αιώνα που ο καπιταλισμός άρχισε να αλλάζει τα πάντα, βαδίζοντας στα χνάρια του φεουδαρχισμού. Όμως οι άνθρωποι ποτέ δεν ήταν ανόητοι. Ο φόβος ήταν που τους κρατούσε πάντα. Μέχρι που έφταναν στο τέλμα. Μια τέτοια μαζική εξέγερση, συνέβη πολύ πριν από την Γαλλική επανάσταση και ήταν ο Πόλεμος των Χωρικών. Μια εξέγερση που έλαβαν μέρος 300.000 άνθρωποι (και αυτοί που έχασαν την ζωή τους εκτιμούνται άνω των 100.000) υπό τον ήχο της κραυγής: «οmnia sunt communia – όλα είναι κοινά».

Την 15η Μαΐου 1525, έγινε μια μεγάλη ετερόκλητη εξέγερση δουλοπάροικων, πολιτών και ευγενών κατά της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ξεκίνησε ως εξέγερση ενάντια στην φεουδαρχία και εξελίχτηκε, υπό την καθοδήγηση του αναβαπτιστή Thomas Müntzer, σε πόλεμο ενάντια σε κάθε θεσμική εξουσία με σκοπό την σύσταση μιας ιδιότυπης χριστιανικής κοινότητας που θα βασιζόταν στην ισότητα, στον ελεύθερο έρωτα και στην κοινοκτημοσύνη.

Θεωρητική, εμπειρική και ιστορική μορφή:

Κατά τον Χέγκελ, οι τομείς της κοινωνικής πραγματικότητας, (οικονομία, κράτος, θρησκεία κλπ), οι αρχές και οι σχέσεις της κατανόησής τους, θεμελιώνονται στην γενετική τους καταγωγή με βάση ένα υποκείμενο που δημιουργεί την κοινωνία και αποτελεί μονογραμμική αρχή της ιστορίας μέσα στην αυτοανάπτυξή της.
Δηλαδή πως όλα είναι εκφράσεις ενός κεντρικού υποκειμένου, μίας ουσίας, και αυτό το υποκείμενο-ουσία είναι το «απόλυτο πνεύμα». Για τον Φόυερμπαχ όμως που το ζητούμενό του ήταν να ανατρέψει τον Χέγκελ, αποτελεί το «συγκεκριμένο υποκείμενο». Έχουμε κοινώς μια θεωρητική και μια εμπειρική μορφή με τις δυο πιο πάνω απόψεις.

Αντίθετα, ο Μαρξ ξεκόβει από την προβληματική του υποκειμένου και της ουσίας, είτε έτσι, είτε αλλιώς και λέει πως κάθε μορφή κοινωνίας είναι δομή που απαρτίζεται από ορισμένα αντικειμενικά επίπεδα, οικονομικό, πολιτικό, ιδεολογικό, δομή στο εσωτερικό της οποίας ένα επίπεδο έχει πάντα δεσπόζοντα ρόλο, που σε τελευταία ανάλυση καθορίζει το όλο και αυτό είναι το οικονομικό.
Παρόλα αυτά,τονίζονται οι τεράστιες διαφορές των μορφών της ταξικής πάλης τόσο στα «ιστορικοπολιτικά» έργα του, όσο και στο Κεφάλαιο. Ιδιαίτερα όμως στο δεύτερο, βλέπουμε να έχει την οπτική του πως οι ανταγωνιστικές τάξεις δεν «συναντώνται» ποτέ. Και είναι γεγονός πως οι αστοί (ή καπιταλιστές) δεν εμφανίζονται ποτέ ως κοινωνική ομάδα αλλά αποκλειστικά ως «προσωποποίηση», «μάσκες», «φορείς», του κεφαλαίου και των ποικίλων λειτουργιών του.
Μόνον όταν οι λειτουργίες αυτές συγκρούονται μεταξύ τους, οι «ταξικές μερίδες» των καπιταλιστών – επιχειρηματίες και χρηματιστές, έμποροι – αρχίζουν να αποκτούν κοινωνιολογική υπόσταση.
Αντίθετα, το προλεταριάτο εμφανίζεται από την αρχή απέναντι στο κεφάλαιο χρήμα ως συγκεκριμένη απτή πραγματικότητα («συλλογικός εργάτης», «εργασιακή δύναμη») στην διαδικασία παραγωγής και αναπαραγωγής.

Η διαχρονικότητα:

Νομίζω πως έγινε αντιληπτό και με πιο «ιστορικές» αναφορές, καθώς σε καμία περίπτωση δεν επιθυμώ να μιλήσω για τις θεμελιώδεις έννοιες του «ιστορικού υλισμού» και όλα τα σχετικά. Από την μια δεν έχει σημασία και από την άλλη ο Μαρξ (μα και άλλοι σαν τους Μπακούνιν ή τον Κροπότκιν) έχει αλλοιωθεί από τους λενινιστές.

Θα πρέπει όμως να κρατήσουμε ότι οι ταξικές διαφορές δημιουργούνται από την κεντρική ιδέα που ξεκινάει από το βοναπαρτισμό, ότι δηλαδή, η αστική τάξη δεν μπορεί να ασκήσει η ίδια, ως τάξη, την πολιτική εξουσία. Η αναζήτηση του πώς συντάσσονται ο πολιτισμός, το κράτος και το βιομηχανικό σύστημα, είναι ένα σημαντικό βήμα για να δούμε πώς δομούνται οι παγκόσμιες σχέσεις εξάρτησης και καταπίεσης. Οι λεγόμενες «ταξικές» αναλύσεις βασίζονται σε μια έντονη ιδεολογικοποίηση και εν τέλει αποδοχή του εξουσιαστικού οικοδομήματος που ονομάζεται πολιτισμός. Το γεγονός είναι ότι η βιομηχανοποίηση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων μετασχημάτισε τις κοινωνικές συνθήκες και διαστρωματώσεις οδηγώντας στις κοινωνίες του σήμερα.

Ο ταξικός αγώνας είναι διαχρονικός. Υπήρχε στον λεγόμενο «αρχαίο κόσμο», στον μεσαίωνα, ακόμα και σε μεταεπαναστατικές κοινωνίες. Ανέκαθεν οι άρχουσες τάξεις προσπαθούν να πείσουν, όχι απλώς τους εκμεταλλευόμενους αλλά και τους εαυτούς τους, ότι η εξουσία τους είναι και δικαιολογημένη και ωφέλιμη, στην πράξη. Πλέον μπορούμε να μιλάμε καθαρά για έλλειψη ταξικής συνείδησης του μέσου αστού. Ο τρόπος ζωής του, είναι αυτός που αναφέραμε: ένα μιμίδιο των πλουσίων.
Ελάχιστοι σήμερα είναι οι άνθρωποι που μπορούν να κατανοήσουν πως ο πόρος είναι ο ίδιος ο άνθρωπος και πως για την δημιουργία κάθε πλούσιου χρειάζεται να υπάρξει ένας αριθμός φτωχών που αυξάνεται γεωμετρικά ανάλογα του πλούτου.

Η πρώτη απεργία η οποία καταγράφηκε σε ιστορικά αρχεία της εποχής, πραγματοποιήθηκε στην αρχαία Αίγυπτο το 1152 π.Χ., ενάντια στην Δυναστεία του Φαραώ Ραμσή. Ένας τεχνίτης της βασιλικής Νεκρόπολης στο Deir el-Medina προσπαθεί και τα καταφέρνει να οργανώσει την πρώτη γνωστή απεργία των εργαζομένων στην ιστορία της ανθρωπότητας! Το γεγονός καταγράφηκε με λεπτομέρειες σε έναν πάπυρο της εποχής, που διατηρήθηκε και βρίσκεται σήμερα στο Τορίνο.

Άλλα σπουδαία γεγονότα που διασώθηκαν στην διάρκεια των αιώνων και μας βοηθούν να κατανοήσουμε την ταξική πάλη στην εποχή τους, ήταν η εξέγερση του Σπάρτακου το 72 πΧ που συντάραξε την δουλοκτητική Ρώμη, η κομμούνα της Θεσσαλονίκης που προέκυψε ύστερα από νικηφόρα εξέγερση του λαού της Θεσσαλονίκης εναντίον της βυζαντινής αριστοκρατίας και διήρκεσε από το 1342 έως το 135.

Αν το καλοσκεφτούμε, ως ακόμα και ο θάνατος έχει ταξικό πρόσημο αρκετές φορές.

Στην πραγματικότητα, είναι κάτι σαν αυτό που είχα διαβάσει κάποτε:

Όλοι γεννιόμαστε κάτω από τον ίδιο ουρανό, μα δεν βλέπουμε όλοι τα ίδια αστέρια.

Επίλογος:

Ο καλπάζων φασισμός στον «δυτικό κόσμο» δεν είναι τίποτε άλλο από στρατιωτικοποιημένο καπιταλισμό που προσπαθεί να συσπειρώσει ετερόκλητα κοινωνικά μέρη με μόνο κοινό σημείο έναν αφηρημένο συντηρητισμό και μια ενστικτώδη αποστροφή της ελευθερίας.

Στην παρούσα κατάσταση, στο καλύτερο που μπορούν να οδηγήσουν οι λεγόμενες «ταξικές αναλύσεις» και οι «ταξικού» προσανατολισμού αγώνες είναι σε μια μεταρρύθμιση των υφιστάμενων εργασιακών ή άλλων νόμων ή ακόμα στον μετασχηματισμό της κυριαρχίας με επανάσταση.
Για κάποιους μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να είναι θεμιτή, όχι όμως γι’ αυτούς/-ές που μάχονται για την καταστροφή κάθε μορφής εξουσίας και την αναρχία. Η εξέγερση ενάντια σε κάθε συνθήκη αιχμαλωσίας, αντιβαίνει κάθε αναμάσημα των θεσμών, των ρόλων και των δομών της κυριαρχίας και της μαζικής κοινωνίας. Η αναρχία διαχέεται εκεί που δημιουργούνται ρήγματα στους θεσμούς και στις επίπλαστες ανέσεις του πολιτισμού.

Η δράση προς αυτήν την κατεύθυνση, είναι η εξέγερση του άγριου ενστίκτου που δεν ενδιαφέρεται για την αναδιανομή του «παραγόμενου πλούτου» αλλά την καταστροφή της μαζικής παραγωγής, αποτελώντας κομμάτι της αναζήτησης μιας πλήρους νοήματος ζωής.
Η υπόθεση της απελευθέρωσης νοηματοδοτείται ουσιαστικά από την προσπάθεια για την ανάκτηση της αλλοιωμένης μας αγριότητας (φυσικής υπόστασης) και όχι μέσα από την θυματοποίηση και την εσωτερίκευση της θέσης του αιώνια «καταπιεσμένου», ζωντανεύοντας έτσι εν τέλει την συνείδηση ότι αποτελούμε κομμάτι της φύσης που ακόμα και τώρα, μπορούμε να εξεγερθούμε με τρόπο λυσσαλέο ενάντια στην εξημέρωση από τον πολιτισμό.

Επομένως είναι σημαντική η επίτευξη της πολιτικής συνειδητοποίησης των ατόμων που απαρτίζουν την κοινωνία, η οποία με την σειρά της θα οδηγήσει στην συλλογικοποίηση και ενεργό πολιτική δράση αυτών, με τελικό σκοπό την ανατροπή του σημερινού τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας και την αντικατάστασή του από έναν άλλο. Η διεξαγωγή χειραφετητικών αγώνων στον σύγχρονο κόσμο είναι πιο αναγκαία από ποτέ, ώστε να έρθει η γενιά που θα κάνει την επανάσταση για την αταξική κοινωνία.

Το χρήμα και το κέρδος δεν είναι απλά ταξικά, μα απολύτως «τοξικά».

– Αν μη τι άλλο, ας μην ξεχνάμε την αλήθεια που είναι και η δύναμη, η οποία εκφράζεται εύγλωττα σε ένα σύνθημα:

Χωρίς εσένα γρανάζι δεν γυρνά.
Εργάτη μπορείς χωρίς αφεντικά (ιδιωτικά και κρατικά).

[το άρθρο είναι συνεργατικό, ενώ εμπεριέχει και ορισμένα στοιχεία από τα: Πολιτική οικονομία, Θέσεις, Αδάμαστο]

 

Advertisements

Σας ακούμε...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: