Matt Weiser: Το Παράδοξο της Υδροηλεκτρικής Ενέργειας

πηγή: geniusloci2017

Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της εφημερίδας TheGuardian. Ο Matt Wiser είναι δημοσιογράφος και ακτιβιστής. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας

Τον Ιούλιο ο γραμματέας του ΟΗΕ, Ban Ki-Moon τόνισε το ρόλο της υδροηλεκτρικής ενέργειας στην ενίσχυση της ανανεώσιμης ενέργειας σε όλο το κόσμο, όταν επισκέφτηκε ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα στην Κίνα που βοηθά αναπτυσσόμενα κράτη να σχεδιάσουν και να χτίσουν υδροηλεκτρικά εργοστάσια. Πολλές χώρες θεωρούν την υδροηλεκτρική ενέργεια καθαρή πηγή ενέργειας επειδή δεν περιλαμβάνει την καύση βρώμικων ορυκτών καυσίμων. Αλλά αυτό απέχει από την πραγματικότητα. Η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι μια σημαντική πηγή εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου: μια νέα έρευνα δείχνει πως τα υδροηλεκτρικά φράγματα σε όλο το κόσμο ευθύνονται για την εκπομπή μεθανίου ίσης ποσότητας με αυτή του Καναδά.

Η έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον βρήκε πως το μεθάνιο, το οποίο είναι τουλάχιστον 34 φορές πιο δραστικό από ένα άλλο αέριο του θερμοκηπίου, το διοξείδιο του άνθρακα, αποτελεί το 80% των εκπομπών από τις τεχνητές λίμνες που δημιουργούνται από τα φράγματα. Επιπλέον, καμιά από αυτές τις εκπομπές δεν περιλαμβάνεται στις παγκόσμιες καταγραφές των αερίων του θερμοκηπίου. Αυτά αποκαλύπτουν ένα ανησυχητικό μέλλον στο οποίο οι αυξανόμενες παγκόσμιες θερμοκρασίες θα προκαλέσουν μάλλον κλιματικές αλλαγές όπως η άνοδος του επιπέδου των θαλασσών και ισχυρότερους τυφώνες, που θα ξεριζώσουν κοινότητες και θα εντείνουν τον ανταγωνισμό για τροφή και άλλους πόρους.

«Πιστεύω πως αυτή η μελέτη δείχνει πως τα φράγματα ως πηγή ενέργειας δεν είναι δίχως τα δικά τους κόστη σε αέρια του θερμοκηπίου», λέει η Bridget Deemer, μια περιβαλλοντική ερευνήτρια στην Αμερικάνικη Γεωλογική Υπηρεσία, που ηγήθηκε της έρευνας στη διάρκεια της προηγούμενης θητείας της ως ερευνητική συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον. «Ακόμη και αν είναι μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, οι άνθρωποι πρέπει να έχουν την πτυχή των αερίων θερμοκηπίου στο νου τους όταν λαμβάνουν αποφάσεις σχεδιασμού και πολιτικής όσον αφορά τα φράγματα».

Η έρευνα, η οποία εξετάζει 100 πρόσφατες μελέτες πάνω στην εκπομπή αερίων θερμοκηπίου από 267 μεγάλες τεχνητές λίμνες σε όλο το κόσμο, αμφισβητεί επίσης την λογική την κατασκευής περισσότερων υδροηλεκτρικών εργοστασίων καθώς χώρες προσπαθούν να απαλλαγούν από την εξάρτηση τους στον άνθρακα, το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο. Η έκθεση αναφέρει, πως περίπου 3700 νέα φράγματα είναι στο στάδιο μελέτης ή της κατασκευής σε όλο το κόσμο. Αναφέρει πως ο τομέας της υδροηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να ελέγξει τις εκπομπές του.

Αλλά οι αξιωματούχοι στις Ηνωμένες Πολιτείες λένε η μελέτη δεν παρουσιάζει σωστά τα πλεονεκτήματα της υδροηλεκτρικής ενέργειας στον πόλεμο περιορισμού της κλιματικής αλλαγής.

«Η στοχοποίηση της υδροηλεκτρικής ενέργειας είναι τουλάχιστον ανεύθυνη και ανακριβής» αναφέρει ο LeRoy Coleman, εκπρόσωπος της National Hydropower Association, με έδρα στην Ουάσιγκτον. «Η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι απαραίτητη για την επίτευξη ομοσπονδιακών και πολιτειακών στόχων χρήσης καθαρής ενέργειας».

Η υδροηλεκτρική ενέργεια αντιπροσωπεύει το 6% του συνόλου της ενεργειακής παραγωγής στην Αμερική, σύμφωνα με την Διεύθυνση Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ. Για τα νέα εργοστάσια ενέργειας, το συνολικό κόστος της υδροηλεκτρικής ενέργειας, κατασκευή και λειτουργία, βρίσκεται περίπου στα 68$ ανά μεγαβατώρα, που είναι παρόμοιο με την ηλιακή, ελάχιστα πιο ακριβό από την αιολική, και φθηνότερη από τον άνθρακα και το φυσικό αέριο όταν σε αυτές τις πηγές συμπεριληφθεί τεχνολογία σύλληψης των εκπομπών άνθρακα.

Η υδροηλεκτρική ενέργεια θεωρείται συχνά πηγή ανανεώσιμου ηλεκτρισμού, επειδή το καύσιμο της, το νερό, ανανεώνεται συνεχώς από τη φύση. Με αυτό το κριτήριο, η υδροηλεκτρική ενέργεια αποτελεί το 52% του συνόλου του ανανεώσιμου ηλεκτρισμού στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την National Hydropower Association.

Μόνο το 3% των ταμιευτήρων στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι εξοπλισμένοι για την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, αναφέρει ο Coleman. Κάποιοι περιορίζονται στην αποθήκευση νερού και προστασία από πλημμύρες, και κάποιοι είναι καλοί υποψήφιοι για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, προσθέτει.

«Η υπεύθυνη και λογική προσέγγιση θα είναι η αξιοποίηση των ενεργειακών δυνατοτήτων αυτών των ταμιευτήρων και να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή με την εγκατάσταση εξοπλισμού υδροηλεκτρικής ενέργειας», λέει ο Coleman.

Μόλις μια δεκαετία πριν, ελάχιστα ήταν γνωστά για τις εκπομπές από τους ταμιευτήρες νερού. Η αντίληψη μας όμως έχει εξελιχθεί ταχύτατα. Για παράδειγμα, ερευνητές αρχικά πίστευαν πως οι ρηχές λίμνες στις τροπικές περιοχές ήταν οι μεγαλύτεροι εκπομπείς επειδή αποθήκευαν νερό που ήταν πιο εύκολο να ανέβη η θερμοκρασία του, το οποίο μπορούσε να πυροδοτήσει την παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου.

Η ανάλυση από την Deemer και τους συνεργάτες της όμως δείχνει πως το γεωγραφικό πλάτος και το βάθος δεν είναι κύριοι παράγοντες. Αντίθετα, οι «βιολογικές δραστηριότητες» σε ένα ταμιευτήρα – όπως η αποσύνθεση φυτών και η συσσώρευση θρεπτικών υλικών από ψηλότερα σημεία της κοίτης – είναι σημαντικότεροι δείκτες εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η συσσώρευση θρεπτικών υλικών μπορεί να είναι από φυσικές διεργασίες ή από καλλιέργεια, υλοτομία και οικοδομικές εργασίες.

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από 267 τεχνητές λίμνες, οι συγγραφείς υπολογίζουν πως οι συνολικές εκπομπές από όλους τους ταμιευτήρες στο κόσμο και καταλήγουν πως αυτές οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης νερού αποτελούν το 1,3% του συνόλου των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.

Μια ακόμη νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση PLoS ONE καταλήγει σε παρόμοια συμπεράσματα, αν και βρήκε πως το διοξείδιο του άνθρακα είναι μεγαλύτερο κομμάτι των εκπομπών από ότι το μεθάνιο. Αφού εξετάστηκαν τα δεδομένα από περισσότερα από 1400 φράγματα σε όλο το κόσμο, αναγνωρίζει το ρυθμό διάβρωσης του εδάφους σε ένα ταμιευτήρα ως βασικό δείκτη για εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Υπό τη καθοδήγηση της Laura Scherer, μια ερευνητική συνεργάτιδα του Ελβετικού Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Ζυρίχης, αυτή η έρευνα καταλήγει ότι το «αποτύπωμα άνθρακα της υδροηλεκτρικής ενέργειας είναι πολύ υψηλότερο από ότι πιστεύονταν προηγουμένως».

«Αυτές είναι μαζικές εκπομπές, και δεν μπορούμε να το αγνοήσουμε αυτό», αναφέρει η Kate Horner, γενική διευθύντρια της περιβαλλοντικής οργάνωσης International Rivers, με έδρα στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια. «Υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός φραγμάτων που έχουν προταθεί για κατασκευή. Θα ήταν θανάσιμο λάθος να συνεχίσουμε να τα χρηματοδοτούμε με την εντύπωση πως είναι κομμάτι της λύσης στην κλιματική κρίση».

Ο Coleman υποστηρίζει πως είναι πρώιμο να χρησιμοποιήσουμε δεδομένα από αυτές τις μελέτες για να κρίνουμε την υδροηλεκτρική ενέργεια επειδή τα δεδομένα παραμένουν ασαφή.

Είναι δύσκολο να μετρήσουμε τις εκπομπές από τους ταμιευτήρες επειδή πολύ παράγοντες παίζουν ρόλο, παραδέχεται η Deemer. Η επιστημονική κοινότητα επίσης δεν ακολουθεί μια τυποποιημένη μέθοδο για τη μέτρηση των εκπομπών, αν και η International Hydropower Association και η UNESCO έχουν δημοσιεύσει οδηγίες το 2010.

Οι εκπομπές διαφέρουν εξαιτίας μιας μεγάλης ποικιλίας παραγόντων, περιλαμβανόμενων της θερμοκρασίας του νερού και του αέρα, βλάστηση και τύπο εδάφους τόσο στο ταμιευτήρα και την κοίτη του ποταμού, και τις μεθόδους διαχείρισης της ροής.

Τα υδροηλεκτρικά φράγματα διαχειρίζονται συνεχώς τα επίπεδα νερού για την παραγωγή ηλεκτρισμού, μια διαδικασία που επίσης επηρεάζει την ποσότητα των εκπομπών που φτάνουν στην ατμόσφαιρα από το ταμιευτήρα. Καθώς τα επίπεδα του νερού χαμηλώνουν, η υδροστατική πίεση στα βυθισμένα εδάφη μειώνεται και αυτή και επιτρέπει σε φυσαλίδες αερίων να διαφύγουν. Μερικές φορές το μεθάνιο σε αυτές τις φυσαλίδες απορροφάται από την υδάτινη στήλη και δεν φτάνει ποτέ στην επιφάνεια. Άλλες φορές καταφέρνει να κάνει τη μεγάλη απόδραση στον αέρα.

Η Deemer και οι συνεργάτες της σημειώνουν πως πολλές μελέτες δεν κάνουν δειγματοληψίες αρκετά σχολαστικά τόσο σε όλη την επιφάνεια του ταμιευτήρα και σε βάθος χρόνου. Ως αποτέλεσμα, λέει, οι εκτιμήσεις των εκπομπών στη μελέτη της είναι μάλλον χαμηλές.

Η δυσκολία στην μέτρηση των εκπομπών επίσης κάνει δύσκολο να βρούμε το τρόπο μείωσης τους. Οι ερευνητές υπολογίζουν πως είναι δυνατό να μειώσουμε τις εκπομπές με την διαχείριση των επιπέδων υδάτων σε μια δεξαμενή με διαφορετικό τρόπο. Αυτό, ωστόσο, μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ενέργειας, την αλιεία και την προστασία από πλημμύρες, και άλλες δραστηριότητες.

Η προστασία των ροών για την μείωση της διάβρωσης στους ταμιευτήρες θα μπορούσε επίσης να μειώσει τις εκπομπές όπως και να βελτιώσει την ποιότητα του νερού, την υγεία των δασών και το υδάτινο οικοσύστημα.

Οι παγκόσμιες καταγραφές των αερίων θερμοκηπίου προς το παρόν δεν περιλαμβάνουν τις εκπομπές από τους ταμιευτήρες καθόλου, αλλά αυτό αλλάζει. Σε ένα συνέδριο τον Οκτώβριο στην Μπανγκόκ, μια επιτροπή της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή έκανε το πρώτο βήμα με την συμφωνία να συμπεριλάβει τους ταμιευτήρες, τους οποίους κατηγοριοποιεί ως «πλημμυρισμένες περιοχές», σε ένα επικαιροποιημένο έγγραφο οδηγιών για το πως να μετρούν τα κράτη τις δικές τους εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Αλλά μπορεί να περάσουν ακόμη πολλά χρόνια μέχρι αυτό το έγγραφο να εγκριθεί επίσημα.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν προσμετρά τις εκπομπές των ταμιευτήρων στις δικές της καταγραφές εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Στη χώρα υπάρχουν διάσπαρτα περίπου 79000 φράγματα, μεταξύ τους περισσότερα από 2200 ιδιωτικά και δημόσια υδροηλεκτρικά εργοστάσια. Η Αμερικάνικη Υπηρεσία Εγγειοβελτιωτικών, για παράδειγμα, διαχειρίζεται 337 ταμιευτήρες, και ο επιστημονικός σύμβουλος της υπηρεσίας, Dave Raff, αναφέρει πως η υπηρεσία αναλαμβάνει το έργο της καταγραφής των εκπομπών.

«Είμαστε δεσμευμένοι στην προσπάθεια κατανόησης ποιοι είναι οι διαφορετικοί μηχανισμοί λειτουργούν στους ταμιευτήρες καθώς παράγουν αυτά τα αέρια θερμοκηπίου», αναφέρει ο Raff. «Και τελικά, ποιοι οι μοχλοί διαχείρισης που πρέπει να τραβήξουμε για να τους μετριάσουμε. Πιστεύω πως αισθανόμαστε την ανάγκη να βρεθούμε σε αυτή τη πορεία».

Διαβάστε τις μελέτες:

Greenhouse Gas Emissions from Reservoir Water Surfaces: A New Global Synthesis, BioScience, Volume 66, Issue 11, 1 November 2016 εδώ

Hydropower’s Biogenic Carbon Footprint, PLoS ONE Volume 11, Issue 9, 14 September 2016 εδώ

Δείτε: Τοπικές Αντιστάσεις: Μεσοχώρα, για το ζήτημα του φράγματος της Μεσοχώρας και τον αγώνα ενάντια στην εκτροπή του Αχελώου


Σας ακούμε...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: